‹ La république des Provinces-Unies, la France & les Pays-Bas espagnols de 1630 à 1650Chapitre 396 sur 402 · INSTRUCTION SECRÈTE ADDITIONNELLE · texte numérisé non relu

INSTRUCTION SECRÈTE ADDITIONNELLE

ende aile t'gunt bînnen de voorsz. limîten herwaerts aen soude werden bevonden.

Doch indien de voorn. heeren Ambassadeurs het daertoe nae gedane debvoiren, niet souden connen brengen, sullen uytterlick mogen consenteren, dat de limiten van Vlaenderen sullen mogen worden genomen ende gestelt van Blanckenberch afT langs de vaert toi Brugge excluis, ende van daer langs de nieuwe vaert toi Gendt mede excluis, ende voorts langs de Schelde tôt aen het beginsel van het territorium van Brabant, zulcx aile t'gene aen dese syde ende binnen de voorsz. limiten, sonder consideratie van eenich ressort ofte jurisdictie soude worden bevonden, aen den staet van de vereenichde provincien soude moeten blyven, ende de stedenvan Gendt ende Brugge, ende t'gunt aen d'andere zyde van de voorsz. Limiten aen Vlaenderen is behoorende, syne Ma* soude loegeeygent worden.

Met presentatie nochtans indien syne Ma* Oostende ende Brugge aen dese zyde soude willen toestaen, ofte Oostende gelieven te doen demanteleren, ofte uytterlick de stadt Brugge met ende nevens de voorsz. Limiten aen desen staedtte laten verblyven, dat hare Ho. Mo. Lutzenburch aen syne hoochstgemelte Ma' souden connen cederen.

Ingevalle de voorsz. partage, eenige voetprovisionelickoflfeyntlick soude connen getroffen worden, sullen de voorn. Ambassadeurs daerop wyders mogen Iracteren, dat t*gunt van wegen d'een oflf d*ander zyde mette wapenen, accord ofte reunie, buyten de gedesigneerde limiten soude mogen verovert becomen ende beset worden, ter goeder trouwen sal worden gereslifueert aen de gène binnen welckers limiten de geoccupeerde ofte ingenomen steden, forten, ende plaetsen met haer ressort ende dependentien bevonden sullen worden toebehooren.

Item dat syne Ma* ende hare Ho. Mo. gehouden souden wesen elckanderen de handt te bieden, tôt veroveringe van de plaetsen in de respective limiten gedesigneert, alwaert schoon datd'eene vroeger als d'ander zyn partage mocht hebben geconquesteert.

Dat vorder de vyanden met aile hare macht d'een oflf d'ander alleen aentastende ofte vervolgende, de légers elckanderen te hulpe comen, ende hare particulière desseynen ofte conquesten soolange besyden soude moeten stellen.

Ende lestelick dat tôt maintenement ende bescherminge van de te doene conquesten ende omme deselve gerustelick ende vredelick te mogen possideren ende behouden mitsgaders de Spaensche domi- Univ. de Lyon. — Waddinotox. 28

natie uyt de Nederlanden voor altyt i'excluderen, een vast bondich tractaet tusschen Synne hoochstgemelte Ma^ ende hare Mo. Mo. soude opgerecht worden.

Ende sullen de voorsz. Ambassadeurs particulierlickaenden heere Cardinael te verstaen geven, dat het oorloge jegens de Spaensche Nederlanden soude connen gedaen ende uytgevoert worden, sonder den Coninck verre van Parys te esloigneren, ende dat syn E. altyts daerontrent sal connen syn, ende syne Ma' met syue hoochwyse directie bywesen, daer andersints de oorlogen naer Italien ende Spagnen syne Ma' ende syne E. verscheyden ongelegentheden connen bybrengen.

Op welcke voor gementioneerde ob andere equipollente condition, de voornoemde ambassadeurs de voorsz. partagie ende mutuele assistentie ende defensie op approbatie van haer Ho. Mo. sullen vermogen te tracteren ende te besluyten, indien syne hoochst gemelte Ma' totte voorsz. rupture soude begeeren te resolveren, met expresse verclaringe datte voorsz. rupture daerop metten eersten soude moeten volgen, ofte andersints de voorsz. partagie ende bygevoechde conditien van geen cracht ofte eflfect sullen wesen, maer als ongedaen gehouden worden.

Maer ingevalle de voornoemde heeren Ambassadeurs connen bemercken ofte bevinden totte voorsz. rupture geen inclinatie ofte apparentie, ofte ooçk de saecken van het Ryck noch niet gedisponeert te wesen, sullen zyluyden vertoonen aen den Coninck ofte den heere Cardinael, naer de gelegentheyt sulcx sal vereysschen ofte toelaten, dat ten aensien van de jegenwoordige swacheit ende miscontentementen in de Spaensche Nederlanden, wel yets notabels, tôt dienste van den Coninck, voordeel van desen staet ende affbreuck van den vyandt, soude connen ter handtgenomen worden, indien syne Ma' hare Ho. Mo. ende syne Ex«*«alleen voor eencorten tyt met eenige troeppen, tôt zynen costen (onvermindert de beloofde secourssen) soude gelieven te assisteren, ofte laten assisteren, sonder daer door met Spagnen in rupture te comen.

Ende hiertoe eenige genegentheyt vernemende, naerder ende particulierder openen de desseynen, die daer mede voorgenomen ende uytgevoert souden connen worden, van welcke zyluyden d'importantie ende consequentie voor syne Ma' ende desen staedt sulten deduceren, ende t'effectueren van deselve ten besten recommanderen.

INSTRUCTION SECRÈTE ADDITIONNELLE (1634) m

Sullen vervolgens openen indien syhe Ma^ boven het régiment ende compagnie peerden by t'tractael belooft, hare Ho. Mo. met noch agt offses duysent mannen te Yoet ende ses hondert peerden, off daer ontrent, tôt zynen costen, voor een corten tyt soude believen te assisteren, ende deselve op zyn frontieren ontrent Calis laten çomep ende van een goet hooft het sy opden naem van syne MaS yan hare Ho. Mo. ofle van de gemiscontenteerde heeren laten commanderen jende employeren, dat van deser zyde aile macht soude bygebracht worden om de stadt van Duynkercken te belegeren ende te vermeesteren, ende daermede den vyant te benemen de gelegentheyt, omme syn troepen uyt Spagnen in Nederlandt te brengen.

Ende dat by succès van deselve entreprinse, hare Ho. Mo. te vreden souden wesen de stadt Grevelingen vervolgens le belegeren ende waert doenlick te vermeesteren, ende deselve nae de veroveringe te stellen in handen van syne MaS ende sullen d'importantie van de voorsz. enlreprinsen ten besten deduceren, ende d'acceleratie van deselve recommanderen.

Doch dat in dien gevalle syne Ma* soude believen ordre te geven, ende toe te latea, dat vivres, ammunitie, paerden, wagens, ende andere behoeften, lotte légers noodich, uyt syne rycken ende naeste fronlieren, lot costen van hare Ho. Mo. te waterende te lande soude mogen toegebracht ende uytgevoerl worden.

Van aile t'welcke ende t'guntde voornoemde Ambassadeurs hi«rop ' sal bejegenen, ofle andere voorslagen van enlreprinsen die souden mogen gedaen worden, oflf t'gunt haer in hare negociatie soude mogen voorcomen, ende secreteliçk gemenageert moeten worden, zyluyden syn Ex*^* int cyflfer mette meeste seeckerheyl advis sullen geven, ende mette selve dienaengaende corresponderen, gelyck zy mede van de voorsz. enlreprinsen niet en sullen spreecken, als mette gène, die t'selve can werden vertrouwt, ende ailes dienaengaende ende daerop volgende, soo secreteliçk ende mette meeste stillicheyt soecken te beleyden, ende te laten eflfectueren, dat de gewenste vruchten daer van mogen gelrocken worden.

Ende sullen de voorn. Ambassadeurs den inhouden van dese soo wel als van de principale instruclie nae hare beste vermogen pogen t'eflfectueren.

Gelesen ende gearresteert op de camer van Syn Ex'''* ter presentie Van deselve, ende van de Gedeputeerden van hare Ho. Mo. op deû XXX» Mey XVI« vier en dertich.

Extract uit het Register der Secreeie Resolutxën van de Staten Gèneraal der Vereenigde Nederlanden van 30 mai 1634 toi i8 Maart 1646, — (Archives de La Haye).

Sabbathi den XXX** September 1634, voormiddach toi Druinen ini léger int logement van syne Eaf^ .

. Projet de Traitté, entre le Roy de France, le Roy d'Angleterre, et les Provinces Unies du Pays Bas,

Le roy Ires-chrestien et les provinces du Pays Bas s'estant réservé par le traitté, quïls ont faict ensemble, d'y comprendre le roi de la Grande Bretagne comme leur bon voisin et ancien allié, au cas qu'il y veuille entrer, conviendront ensemble des articles suivans.

Le Roy et lesdites Provinces Unies s'obligeront à maintenir le prince palatin dans les droicts du Palatinat, excepté pour ce qui est de TElectorat, dont on se remettra aux Electeurs de TEmpire, et au traitté qui pourra estre faict d'une paix générale en Allemagne. Ils s'obligeront aussi de ne faire aucune paix avec l'Empereur et le Roy d'Espagne, que ledict Empereur n'ait levé le ban impérial interjette contre le palatin, et en suitte ils promettront de défendre ledict prince palatin contre tous ceux qui le voudroient troubler à l'ad venir à la jouissance de ses estats.

Si les estats du Roy de la Grande Bretagne viennent à estre attaquez par qui que ce soit en suitte du présent traitté ou pour le suject de l'assistance qu'il rendra au prince palatin ou pour quelque autre que se puisse estre, le Roy tres-chrestien et les provinces unies ne pourront assister leurs ennemis ains défendront à leurs despens les estats dudict roy avec le nombre d'hommes qu'il sera convenu.

Pareillement si les Estats du Roy tres-chrestien, ou ceux desdictes provinces unies viennent a estre attaquez par qui que ce soit a cause du présent traitté faict avec le roy de la Grande-Bretagne, ou pour l'assistance qu'ils promettent de rendre au prince palatin, ou pour quelque autre suject, s'ils ont besoin de vaisseaux, le dict. roy leur en fera fournir et fretter dans ses ports au prix courant, et selon le

Page 1