‹ La théologie de TertullienChapitre 327 sur 455 · EUCHARISTIE. 3G · texte numérisé non relu

EUCHARISTIE. 3G

manducation du corps du Christ par l'àme seule : c'est au corps qu'il l'attribue expressément, bien que l'effet spirituel parvienne à l'àme : caro corpore et sanguine Christi ccsc/lnr, ut et anima de Deo saginetnr. Il semble difficile de marquer plus distinctement le dogme de la présence réelle '.

Praescr. 36 : [Ecclesia romana) fidcm... aqna signât, Sancto Spiritii vestit, Eucharistin pascit.

Or. 19 : De stationum diebiis non pillant plerique sacri/îciorum orationibns inler<s'eniendum, quoi slatio solvenda sit accepta corpore Domini. Ergo devotum Deo obsequiuni Eucharistia resoU>it, an magis Deo obligat? Nonne sollenuiior erit slatio tua, si et ad aram Dei stelerisP Accepta corpore Domini et reservato, utrumque saU'uni est, et parlicipatio sacrificii et execulio officii.

Ib. 24 : Paulus in navi caram omnibus Eucharistiam fecil.

2 Ux. 5 : Non sciet maritus cthnicus quid secreto anle omnem cibiini gusles '-; et si sciçerit esse pancm, non illum crédit esse qui dicitur ?

J. 14 ou 3 M. 7 : [Hircus; pro delictis oblatus et sacerdotibus tantum templi in pabulum datus, secundae repraesentationis argumenta signabat, qua delictis omnibus expiatis sacerdotes templi spiritalis, i. e. Ecclesiae, dominicae gratiae quasi visceralione quadam fruercntur, jcjunantibus céleris a sainte '^.

Cor. 3 : Eucharistiae sacramentum, et in tempore viclus et omnibus mandalum a Domino, etiam antelncanis coelibus nec de aliorum manu quant praesidentium suminius.

Ib : Calicis aut panis etiam nastri aliquid decuti in tcrram anxie palimur ^ .

1. Comparer saint Cyprien, Ep. 57, 2, recommandant de donner l'Eiicharistio aux lapù sans attimdre l'iieurc tle la mort, pour les armer contre la persécution : I^rotectione sanguinis et corporis Ctii'isti munianius... munimcnto dominicae satiiritatis armemus.

2. On a ici une allusion au jeûne eucliaristique. Voir ('an. Ili/)jii)li/i. 10, 150.151; 28, 205.

3. Le mot visceralio donne àentendn' qu'il s'agit, au moins principalement, du festin eucharistique.

1. Voir c. V, G 1, P 250. — Van. Hippol. 20, 200 : Qui autem distribuit mysterium quiquc accipiunt, magna diligentia caveant ne quicquam in

TIlKOI.Or.IF, DE TF.RTLI.I.IF.N. 21

370 THEOLOGIE DE TEHTULLIEN.

Idol. 7 : Chn'sliannin... cas manus admoverc corpari Doniini qiiae daeinoniis corpora confertuit!

Pnd. 9 : [Ethnicus coiwcrsus] opimitiUe doininici corporis i>esc/ti(r, Kncharislia se.

Noms laissons de côté, comme peu utiles à la question présente, les allusions à Voblatio ' liturgique.

Ces textes montrent, parfois avec un réalisme puissant le respect dont on entourait l'Eucharistie, comme le vrai corps du Seigneur. A défaut d'un ensemble aussi lumineux et aussi complet que les célèbres déclarations de saint Justin dans sa première apologie ^, nous avons des traits épars, qui ne laissent aucun doute sur la vraie pensée de TertuUien, et permettent de le compter avec certitude parmi les témoins de la foi catholique à la présence réelle de Jésus-Christ dans l'Eucharistie -^

Page 1