Saint C.vprion, De ur. dont
2. Cela suflit pour qu'on ne puisse ])as ideiitilier simpli'ment le sens du mot consecrare à celui (jue présente le même mot, I .V. 10 : Sen(\\ de Saturno. indjerbis de A)>olline, virj^o de Diana liguratur, et miles in Marte et in Vulcano faber ferri con.si'cratur. Quand donc .AI. Loofs éci-it (//. E. p. 59) : Hrot uud Woin sind bei Tertuliian w ie bei Cypi-ian syndoolisclie Darstcllungstoiiiien des Leibes und Hlules Cliristi. nous croyons qu'il rend inadi'ciuatemeut la pensive de Tertullien (et de saint Cyprien).
secratuni. — //. 15: Sod etsi iii corcliid \(>1 in niedio .su)ii'i'cilioriiin iliscrimiiie, vel ubiubi plHlosoj)liis placel, iiriiicijjrtlitas scnsiiuiii consocrat;i est, quod ':?iY£[xovtxôv apjîcllatur. — 5viy. 11 : Qiiod si hacc sunt fictilia vasa, in quibiis tanta nos pati dicit, in quibiis etiam niortllicationeni circuniferinius Dei, satis ingratus Deus et injiislus, si non ot liane substantiam resuscitaturus est, in <|ua pi'o lido ojiis tanta tolorantur. in qua ot mors Cliristi circiimfei'tui-, in ipia et oniinentia virtutis consiM-ratur.
On reconnaîtra que consccrari in suivi de Tablatif) peut comporter une présence, une résidence effective. II traduit ici le dogme catholique; il pourrait traduire aussi la pensée de Luther, mais pour d'autres raisons nous écartons cette dernière interprétation.
2° Allusions à la célébration et à la manducation de l'Eucharistie.
Dans la pensée de Tertullien, l'Eucharistie n'est pas autre chose que le corps et le sang du Christ : ainsi la désigne-t-il, sans aucune précaution de langage, lorsqu'il l'énumère entre les autres sacrements. Ainsi R. 8 :
Caro ahluitur ut anima etnaculetur; caro iingitur ut anima consecretur ; caro signatur ut et anima muniatur; caro manus impositione adumbratur ut et anima spiritu illuminetur; caro corpore et sanguine Christi i'escitur ut et anima de Deo saginetur '. On remarquera que, dans toute cette énumération, il s'agit d'actions parfaitement physiques et réelles, et accomplies sur le corps : une ablution [caro abluitur), une onction [caro ungitur], un signe de croix [caro signatur), une imposition de mains [caro manus impositione adumbratu/-), enlin un repas, où l'aliment est le corps et le sang du Christ [caro corpore et sanguine Christi cescitur) ; et, pour prévenir toute confusion, Tertullien signale chaque fois, à côté de l'opération corporelle, l'effet spirituel qu'elle figure et qu'elle produit (purification, consécration, protection, illumination et enfin réfection spirituelle). En particulier, il exclut l'idée d'une
1. Comparer le texte, déjà eité partiellement, 1 M. M : Ille qiiideni usque nunc nec aquam reprobavit Croatoris, qua siios abluit. nec oleum, cpio suos iinguit, nec mellis et lactis societatem. quasuos infantat, nec panem quo ipsum corpus suum l'epraesentat.