Oresme, Tract, c. 8, p. CIII

5. Oresme, Tract, c. 8, p. CIL G. Oresme, Tract, c. 17, p. CXVII.

APPENDICES

In opposition

Oppositum arguitur : commutatio et mutatio monetarum permittuntur in policia bene recta, igitur. — Patet consequentia, illieitum non permittitur in recta policia. Et antecedens patet per experientiam.

In questione erunt très articali. In primo videbuntur aliqua de institutione monetarum et ejus esse. In secundo videbitur quot modis potest fieri commutatio et mutatio.

In tercio respondebitur ad primum.

[us Articulas. Iura notabile.

Quatuor sunt cause monete. — Quantum ad Jum articulum.

Est notandum quod sicut sunt quatuor cause aliorum effectuum, ita monete sunt quatuor cause, scilicet efficiens, materialis, etc. l. Causa materialis est illa de qua fit moneta, et talis materia débet esse rai a, et preciosa ; quia sub parva quantitate débet esse magni valoris. — Causa fînalis est quatinus homo per monetam possit habere que sunt necessaria vit^e. — Causa formalis est figura monete, et signum ponderis monete tanti valoris.

— Causa efficiens est princeps, ille qui habet policiam gubernare, vel congregatio civium .

2urade utilitatemonete. — Ex istis sequitur corrélative, quod ordinare monetas ad alium finem quam ad commutationcm bonorum naturalium est moneta abuti. — Secundo sequitur, quod materia que de facili reperitur, et in qua homines in plenitudine habundant, non est sufficiens materia monete, patet quia débet esse rara, etc. — Tercio sequitur quod si moneta non sit de materia rara et preciosa, et quod non habeat tantum pondus et valorem quantum debeat habere, tune moneta non est recte ordinata.

Secundo dicendum est quod toti policie convenit habere monetam diversorum modorum et varie manierei ; patet quia aliquando oportet ire mercatores ad longinquas partes, et sic oportet eos habere monetam nobilis materie, cito portabilis -.

3um notabile. — Tercio sciendum est quod materia monete nobis dupliciter demonstratur.

Uno modo per naturam, ut apparet de mineriiset auro quod

i. Oresme, Tract, c. 8, p. GUI.

Oresme, Tract, c. 3, p. XCVH.

APl'K.NDICES

invonitur. Et circa istud notait! le sunt très propositiooes.

(ia propositio). — Prima propositio est : Ars alkyinie est simpliciter inutilis adfaciendtim mater iam monete. Patet quia illud est inutile, per quod materia monete perdit suam vim, et hoc est per artem alkymie. Patet eonsequentia, et major et minor apparet quia sic materia monete fieret communis et non rara l.

(2 a). — Secundapropositio :

Ars alkymie merito a législature prohibetur. Probatur quia illa ars estprohibenda, per quam bonum commune tendit ad prejudicium ; sed hoc est per artem alkymie. Gonsequentia patet. Major et minor apparet, quia prejudicium policie est, quod malus habeat pecunias multas.

(3a). — Tercia propositio potest concedi, quod natura prohibet artem alkymie 2.

Patet quia naturahter alkemyste multi sunt pauperes facti, igùtur Patet eonsequentia, quia natura multa ordinavit, que non debent fieri.

Sed tune sunt dubia. Prirum est utrum institutio pecu-

nie et monete sit necessaria in policia ? — Secundum est, utrum multitudo pecuniarum si nt vere divitic ?

/«"» Dubium. — Et arg-uitur de primo dubio quod non, quia si sic, hoc maxime esset propter hoc quod fieret commutacio bonorum ; sed hoc non est, ig-itur. . . Patet eonsequentia et major ex dictis, et minor apparet quia homoposset bladum pro vino, etc. . . .

Item institutio talis estvoluntaria, ig*itur, etc.

ium notabile. - Pro illo primo Notandum est, quod licetnecessariumcapiaturmultipliciter, tamen capitur hic pro illo sine quo non potest beneetordinate finis acquiri.

2umnotab. — Secundo notandum est quod bene et ordinate, per mutationem bonorum naturalium, non fit finis monete.

Patet, quia mercatores habent ire ad diversas partes, ad quas non possunt semper portare secum bona naturalia.

Gonclusio responsiva. — Ex hissequitur conclusio responsiva, quod institutio pecunie est necessaria 3. Patet ex dic-

tis.

Ad rationes. — Et ad ratio-