Orcsme, Tract, c. 21, p. CXX VI

licitum est mutarc pondus 2.

Dubium. — Sed dubium est.

nam dictum est quod ad solum principem spectat mutatio monete.

Arguitur. Contra hoc arguitur : Stat principem esse injustissimum et tendere ad bonum privatum, igitur. . . Patet consequentia,quia si sic policia, non débet hoc admitterc, et antecedens satis notum est.

ium notab. Dupliciter efficitur princeps. — Pro dubitatione, primo notandum est quod, loquendo de principe moraliter, princeps potest de se dupliciter habere. Unomodo per electionem. Aliomodo per hereditariam succcssionom.

2um notab. Duplex princeps.

— Secundo notandum est, quod duplex est princeps.

Quidam est, qui habet potentiam non limitatam, qui non habet legem, ut rex vel imperator. Alius est qui habet potentiam limitatam. ut g-ubernator, balivus et similes.

3um notab. — Tercio notandum est. quod in principe habito per electionem, si est injustissimus, si constaret, tali non esset obediendum, immo 1 sset destituendus, patet, quia

■?. Oresme, Tract, c. i3, p. CXII ; c. 22, p. CXXVI.

APPENDICES

talis non est dig-nus honore, quia solus bojius est honorandua.

ia Goncl. — Corrélative sequitur, quod iiullus est princeps nisi virtuosus, et est propositio philosophi dicentis quod qportet majorem virtutem esse in principes quam in subdito. Item princeps débet esse causa virtutis subditi.

2a Concl. — Secunda scquitur, quod tirannus non débet esse princeps. Secunda propositio. Ad solum principem ha- Jiabentem proprietates boni pnncipis, spectat mutatio moiietarum ». Patet, quia talis est digmus.

'M Goncl . — Tercia propositio. Ad vocatum principem non habentem conditiones boni principis, non spectat mutatio monete. Patet ex prima.

Ad rationes dicitur, quod talis in illo casu solum est vocatus princeps, et non est princeps, etc.

3US Articulas. — Quantum ad tercium articulum. R<\spondendum est ad quaesitum, et specialiter de mutatione, campsoria, utrum sit licita ?

(Arg-). Probatur primo quod illa mutatio non est justa, que est juste vituperabilis, sed mu-

i. Oresme, Tract, chapit. 26, p. GXXX1II sq.

tatio campsoria est hujusmodi, igùtur. . . etc. 2.

Ad rationes quœstionis

Ad primam,quando dicitur :

illa sunt licita per quae, etc..

conceditur major, et etiam minor, quando talis commutatio fît per solam voluntatem principis, sine bono motivo, quia tune homines murmurant.

Ad 2aûl, quando dicitur :

illud est licitum, etc. conceditur major, sed neg-atur minor in aliquibus. Nan commune bonum aliquando aug-etur propter talem mutationem.

Ad 3am, quando dicitur :

illud non est ponendum, qui etc. . .. conceditur major si *que bene haberetur. Et ad minoremdiciturquodnonsemper aeque bene, quia aliquando materia est nimis vilis, vel moneta est minus gravis .

Ad 4*m, quando dicitur :

omnis novitas est nociva, etc..

conceditur major, et neg-atur minor, quia in aliquo casu est valde nociva, in alio non.

Ad 5a[", dicitur quod illa ratio est soluta per tercium articulum.

2. Buridan intercale ici un assez long développement sur le chance, qui est sans intérêt direct pour notre étude. Cf. Oresme, Tract.

c. 16 et 17, p. GXVI sq.

WT3