E add : Amen

APPENDICE B

Le premier texte latin du Traité.

(Extrait de : De re monetarin veterum Romaiiorain et hodierni apud Gernianos imper ii libri duo Marquardi Freheri, consilii Palatini, Accedit Nicolai Oresmii episcopi Lexoviensis, liber subtilissimus, cum surcincto tractatu ejnsdem argumenti Gabrielis Byel et Notis-rn ntriimqiie locupletissiniis. Lug-duni, apud Gothard. Voeg-elinum i6o5 in-4°. Bibl. Nat. Inv. Réserve J i652).

Capitulum XV

Gapitulum XX

Quod lucrum proveniens principi ex miitatione monete sit injustum *.

Videtur mihi quod principalis et finalis causa propter quam princeps vult sibi assumera potestatem mutandi monetasj est emolumentum vel lucrum quod inde potest habere ; aliter enim frustra faco-

Si commiinitas potest facere taies mutationes monete * .

Cum moneta sit communitatis, ut ostensum est capitulo sexto, videtur quod ipsa communitas possit de ca ad libitum ordinare. Ig-itur eam potest quomodolibet variare, et super hoc capere quantum pla-

I. Ed. cit., p. 12. Cf. éd. Wo- i. Ed. cit., p. 90. Cf. éd. Wo-

lowski.c.XV, p. ii4 et XVII, p. ii8 lowski, c. XXII. p. 126.

APPENDICES

ret tôt et tantas mutationes * .

Volo ig-itur adhuc plenius ostenderequod talis acquisitio est injusta ; omnis enim mutatio inonete,praeterquainin rarissiniis, accipit simpliciter involuntarie pecuniam subditorum, quod prohibet cursum prioris monete melioris forte, etquam quilibetplusvelethabere quain aliam, deinde, praeter necessitatem, absque utilitate quae ex hoc posset provenire subditis, ipse reddit eis pecuniam minus bonam. Et si faceret meliorem quam ante, etc..

ceat,et de ea facere sibi potestatem mutandi monetas ; sed hoc est * contra honorem reg'ni attentare, principem exhereditare, imo ipsum depauperare et statu mag-nificentie destituerez non tam injuste quam etiam vituperabiliter pro tota communitate, quam non decet habere principem nisi excellenti statu pollentem .