Oresme, Tract. c. 9, p. CII
APPENDICES
pro utilitate reipublicæ ; verum est si ita est quod figura principis habeat majorem valorem vel non, tunc figura est bona, alias non.
Oum notab., mulalio appellationts el usus. — Quinto modo sciendum est quod de appellatione et usu monete !, scilicet quod de mutatione corum non consurgit magnum damnum.
Gum notab.— Sexto sciendum est, quod mutatio monetectiam quandoque potest fieri, quia quandoque moneta dicitur foris, scilicet quando pretium augmentatur.Et quandoque de bilis, scilicet quando diminuitur pretium, etsecundum hoc est videndum.
7% notab.—Septimo notandum est, quod ex sola mutatione appellationis monete non consurgit magnum lucrum vel damnum, nisi stipendia et impositiones et tributa taxentur secundum talem nominationem. Prima pars statim patet ; et secunda patet quia si sic mutaretur nomen monete, fieret deceptio et dolus ?.
Sum notab. — Octavo sciendum est, quod mutatio monete solum potest fieri licite ab illo quihabet potestatem ordinandi
1, Oresme, Tract. c. 11, p. CVII.
2, Oresme, Tract.c.20,p. CXXIV.
monetam. Patet, quia moneta habet interpretationem a domino.
QU notab.— Nono notandum est, quod quicquid sit in policia debet fieri ad honorem et bonum policie totius communitatis. Sequitur quod quicumque vacat bono privato in detrimentum boni communis, peccat mortaliter.
Duplex bonum.— Sed tune sciendum est, quod duplex est bonum, scilicet bonum simpliciter, et bonum secundum quid, id est bonum corporis.
Ergo comparando bonum proprium simpliciter bono communi secundum quid, bonum privatum est preferendum. Sed comparando bonum privatum secundum quid ad bonum commune secundum quid, bonum commune est preferendum.
ia concl. — His premissis quantum ad hoc sic. Prima conclusio, ad solum principem pertinet monetam ordinare, igitur... Patet consequentia, quia cujus est constitutio, ejus est mutatio. Et antecedens notum est, etcapitur ibi princeps non pro uno homine solum, sed pro omnibus qui habent policiam regere *.
correlative
SHOresme ArACL: CMS DAC
a Concl. — In nullo casu propter bonum privatum nulla mutatio monete est licita: sive apud quemcumque
principem, sive apud Et hoc mutatio monete praejudicaret reipublicæ. Patet quia illud est valde incommodum.Iltem propter hocamicitia perit, et lites generantur ‘. Et dicitur notanter ubi præjudica-
alium.
maxime ubi
retutilitati communitatis; quia si fieret mutatio impressionis, non inde magnum incommodum proveniet.
3a Concl. — Propter communebonum in multis casibus hicita est mutatio moncete. Ista conclusio patet, quia alias mutatio monete non permitteretur in policia bene recta. Sed enumerare omnes modos particu- ‘lares mutationis monete est difficile. Fit primo de materia, quo ad mutationem licitum est quod mutetur materia, si ad aliquas partes est deffectus materie ad habendum stipendia communinitatis totius pro utilitate communitatis. Similiter de pondere, si propter diminutionem ponderis non possemus habere multos francos,
c. 22, p. CXXVII. Cf. Burlaeus, #n Ethic.N.;"c. 5, litt.“c, ed.“cit.. fo O21r:
