ENCYCLIQUE MIRA RI VOS

(i5 août i832).

TENÏRABILESFRATRES. SALUTEM El iPOSTÛLICAM BBNÏDICIIOSBii

Mirari vos arbitramur quod ab iinposita nostrae humilitati Ecclesise universae procuratione nondum litteras ad vos dederimus, prout et consuetudo vel a primis temporibus iuvecta, ot benevolentia in vos Noslra postulasset. Erat id quideiu nobis maxime in votis, ut dilataremus illico super vos cor Nostrum, atque in communicatione spiritus ea vos adloqueremur voce qua conûrmare fratres in persona beati Pelri jussi fuimusi. Verum probe nostis quanam malorum aîrumnarumque procella primis pontificafus Nostri momentis in eara subito altitudinem maris acti fnerimus, in qua, nisi dextera Dei fecisset virtutem, ex teterrima impiorum conspirationo Nos congemuissetis demersos. Refugit animus trislissima tôt discriminum recensione susceptum inde mœrorem refricare ; Patrique potius omnis consolationis benedicimus. qui. disjectis perduellibus, prœsenti Nos eripuit periculo, atque, turbulentissima sedata tempestale, dédit a metu respirare. Proposuimus illico vobiscum communicare consilia ad sanandas contriliones Israël; sed ingens curarum moles, quibus in concilianda publici ordinis restitutione obruti fuimus, moram tune Nostrae huic objecit voluntati.

Nova intérim accessit causa silentii ob factiosorum insolentiam, qui signo perduellionis iteriim attollero conati sunt. Nos quidem tanlam hominum pervicjiciam, quorum efTrenatus furor impunitate diuturna, impensaeque Nostrae benignitatis indulgentia nondeliniri, sed ali potius couspiciebatur, debuimus tandem, ingenti licet cum mœrore, ex coUata Nobis divinitus auctoritate, virga composcere- : ex quo prout jam probe conjicere potestis, operosior in dics instanlia Nostra quotidiana facta est.

Ast cum, quod ipsum iisdem ex causis distuleramus, jam possesionem pontificatus in Lateranensi basilica ex more ins-

1 Luc, XXII, J-2.

- I. Cor., IV, 11 .

titutoque majorum adiverimus, omni demum adjec;la cuncUitione, ad vos properamus, venerabiles Fratres, testemque nostrœ erga vos voluntatis epistolam damiis, lœtissimo hoc die, que de Virginis sanctissirnse in cœlum assumptae triumpho solemnia festa peraginaus, ut qiiam patronani ac sospitatn iuter maximas quasque calarailates perseusimus, ipsa et ocribentibus ad vos IS'obis adstet propitia, nientemque Nostram cœlesli afflatii suo in ea inlucat consilia quœ christiano gregi futura sint quam maxime salularia.

Mœrentes quidem, animoque tristitia confecto venimus ad vos, quos pro vestro in religionem studio, ex tanta. in qua ipsa versatur, temporum acerbitate maxime anxios novimus. Vere enim dixerimus, horam nunc esse poleslatis tenebrarum, ad cribrandos, sicut triticum, fîlios electionis^. Vere luxit, et defluxit terra, infecta ah hahitatorihiis sais, f/uia transgressi suntleges, mutaveruntjus, dissipaveruni fœdus sempiternum'-.

Loquimur, venerabiles Fratres, quœ vestris ipsis oculis conspicitis, quœ communibus idcirco lacrymis ingemiscimus. Alacrisexultatimprobitas, scientia impudens, dissolutalicentia. Despicitur sanctitas sacrorum, et, quas magnam vim magnamque necessitatem possidet, divini cultus majestas ab hominibus nequam improbatur, poUuitur, habetur ludibi'io. Sana hiuc pervertitur doctriua, erroresque omnis generis disseminautur audacter. Non legos sacrorum, non jura, non instituta, non sanctiores quœlibet disciplinée tutse suntab audacia loquentium iniqua. Vexalur acerrime Romana haec Nostra beatissimi Pétri Sedes, in qua posuit Christus Ecclesice firmamentum ; et vincula unitatis in dies magis labefactantur, abrumpuntur. Divina Ecclesias auctoritas oppugnatur, ipsiusque juribus convulsis, substernitur ipsa terrenis rationibus, ac per summam injuriam odio popnlorum subjicitur. in turpem i-edacta servitutem. Débita Episcopis obedientia infringitur, eorumque jura conculcantur. Personant horrendum in modum academise ac gymnasia novis opinionum monstris, quibus non occulte amplius et cuniculis petilur catholica fides, sed horrificum ac nefarium ei bellum apertejam et propalam infertur. Institutis enim exemploque prseceptorura corruptis adolescentium animis, ingens religionis clades, morumque perversitas teterrima percrebuit. Hinc porro freno religionis sanctissirase projecto, per quam unam régna cons-

^ Luc, XXII, 53.

- fs.. XXIV, 5.

IMKCKS JLSTII-ICATIVES Ic)!

lituuutiii-, domiualusque vis ac robiir lirmaliir, coiispicimus ordinis publici oxitium, labem principatus, omnisque legitimse potestatis couversiouem invalescere Quaî quidem tanta calamitatum congcries ex illarum in primis conspirations societatum est repetcnda, in quas quidquid in hœresibiis et in sceleratissimis quibusque seclis sacrilegium, flagiliosum, ac blasphenuim ost, quasi in scutinam quamdam, cum omnium sordium concretione confluxit.

Hœc, venerabiles Fratres, et alia complura, et fortassis etiam graviora, quœ in prœsens pcrcensere longum esset, ac vos probe nostis, in dolore esse iNos jubent, acerbo sane ac diuturno. quos in Cathedra Principis apostolorum constitutos zelus universie domus Dei comedat pra} cœtoris, opus est. Verum cum eo >"os loco posilos esse agnoscamus, que deplorareduntaxat innumora hœc mala non sufficiat, nisi et ea convellere pro viribus connitaniur; ad opcm fidei vestrœ confugimus, vestramque pro calholici grogis salute sollicitudinem advocamus, venerabiles Fratres, quorum spectata virtus ac religio et singularis prudentia et sedula assiduitas animos Nobis addit, atque in tanta rorum asperitate afflictos consolatione sustentât perjucunda. ?sostrarum quippe est partium vocem tollere, omniaque conari ne aper de silva demoliatur vineam, neve lupi mactent gregem : Nostrum est oves in ea duntaxat pabula compellere, quae salutaria iisdem sint, née val tenui suspicione perniciosa. Absit, carissimi, absit, ut. quando tanta premant mala, tanta impcndeant discrimina, suc desint muueri pastores, et perculsi metu dimittant oves, vel, abjecta cura gregis, otio torpeant ac desidia. Agamus idcirco in unitate spiiitus communem nostram, seu verius Dei causam, et contra communes hostes pro totius populi salute una omnium sit vigilanlia, una contentio.

Id porro apprime prœstabitis, si, quod vestri muneris ratio postulat, attendatis vobis, et doctrinœ, illud assidue revolventes animo, universaleni Ecclesiain quacumque novitate pulsari^, atquo ex S. Agathonis pontificis monitu - nihil de iis qux siint regulariter definitn rninui debere, nihil mutari, nihil adjici, sed ea et verbis et sensibus illibata esse custodienda. Immola inde consistât firmitas unitatis, quse bac B. Pétri Cathedra suo veluti fundamento continetur, ut unde

1 S. Cœlest. PP. Ep. xxi, ad Episc. Galliar. - S. Agath. PP. Ep. ad Imp . . apud Labb., tom. XI. p. 2^5, edit. Mansi

in Ecclesias omnes venerandce communionis jura dimananl. ibi universis et murus sit. et securitas, et portus expers fluctuum. et bonorum thésaurus innumerahilium^. Ad eorum itaque retundendam audaciam qui vcl jura sanctœ hnjus Sedis infringere conantur, vel dirimere Ecclesiarum cum ipsa conjunctionem, qua una eœdem nituntur et vigent, maximum fidei in eam ac venerationis sincerœ studium inculcate, inclamantes cum S. Cypriano ^, falso confidere se esse in Ecdesia qui cathedram Pétri deserat, super c/uam fundata est Ecdesia.

In hoc ideo elaborandum vobis est, assidueque vigilandum, ut iidei depositum custodiatur in tanta hominum impiorum conspiratioue, quam ad illud diripiendum perdendumque factam lamentamur. Meminerint omnes, judicium de sana doetrina qua populi imbuendi sunt, atque Ecclesiœ univers» regimen et administrationem pênes Roraanum Pontificeni esse, cui plena pascendi, regendi, et guhernandi universalem Ecclesiam potestas a Christo Domino tradita fuit, uti Patres Florentini concilii diserte declararunt ■^. Estautem singulorum Episcoporum Catedrai Pétri lîdelissime adhaerere, depositum sancte religioseque cuslodire, et pascere, qui in eis est, gregem Dei. Presbyteri vero subjecti sint oportet Episcopis, quos uti animœ parentes suscipiendos ab ipsis esse monet Hieronymus * : nec unquam obliviscantnr se vetustis etiam canonibus vetari, quidpian in suscepto ministerio agere, ac docendi et concionandi munus sibi sumerc sine senteniiû Episcopi ; cujus fidei populus est creditus, et a quo pro animahus ratio exigetur^. Cerlum denique {îrmumque sit eos omnes. qui adversus prsestitutum hune ordinem aliquid moliantur, statuni Ecclesise, quantum in ipsis est, perturbare.

Nefas porro esset, atque ab eo venerationis studio prorsus alienum, qua Ecclesiœ leges sunt excipiendae, sancitam ab ipsa disciplinam, qua et sacrorum procuratio, et morum norma, et jurium Ecclesise ministrorumque ejus ratio contiuetur, vesana opinandi libidine improbari : vel ut certis juris

^ S. Innocent. PP. Ep. xi, apud Constant. - S. Cypr., de Unitate Ecdes.

^Conc. Flor., sess. xxv, in définit, apud Labb., t. XVIII, col. 5a8, edit. Venet.

♦ S. Hieron, Ep. ii, ad Nepot. a. 1,24.

^ExCan. Ap., xxxviii. apud Labb., t. I. p. 38. edit. Mansi

PIÈCES JUSTIFICATIVES '\f)'^

uatura; priucipiis iut'eslani notari, vel maucaiu dici atque imperfectam civilique auctoritati snbjectam.

Cum aulem, ut Tridentinorum Patrum verbis utamiir, constet Ecclesiam eruditam fuisse à Christo JESU, ejusque apostolis, atque à 'Spiritu sancto illiomnem veritatein in dies suggerente edoceri ', absurdum plane est, ac maxime in eam injuriosum. restaurationem ac regeneraiionein quamdam obtrudi, quasi nccessariam, ut ejus incolumitati et incremento. consulatur, perinde ac si censeri ipsa possil vel det'ectui, vel obscurationi, vel aliis hujuscemodi incommodis obnoxia ; quo quidem molimine eo spcctant novatorcs, ut reccntis humanu: insiitutionis jaciantur fundamenta, illudque ipsum eveniat, quod detestatur Cyprianus, ut quae divina res est humana fiât Ecclesia -. Perpendant vero, qui consilia id genus machinantur, uni romano Ponti/îci, ex S. Leonis testimonio, canonuni dispensationeni esse o éditant . ipsiusquc duutaxat esse, non vero privati horainis, de paternaruni regulis sanctionuni quidpiam decernere, adque ita, quemadmodum scribit S. Gelasius', décréta canonum librare, decessorumque pvsecepta meteri, ut qux nécessitas temporuni restaurandis Ecclesiis relaxanda deposcit, adhihita consideratione diligenti, teniperentur.

Hic autem vestram volumus excitatam pro religionc constantiam adversus fœdissimam in clericalem cœlibatum conjurationem, quam nostis effervescere in dies latins, connitentibus cura perditissimis nostri œvi philosophis nonnuUis etiam ex ipso ecclesiastico ordine, qui personae obliti, raunerisque sui, ac blanditiis abrepti voliiptaluni, eo licentia; proruperunt, ut publicas etiam atque iteiatas aliquibusin locis ausi sint adliibere principibus postulaliones ad disciplinam illam sanctissimam perfringcndam. Sed piget de tiirpissimis hisce conatibus longo vos sermone distenere, vestrœque potius religioni iîdentes committimus, ut legem maximi momenti, in quam lascivientiura tela undique sunt intenta, sartam, tectam custodiri, vindicari. defendi, ex sacrorum canonum praescripto, omni ope contendatis.

*Conc. Trid., sess. xiii, decr. de Eucliarist. in prœm.

'S. Cypr. y Ep. lu, edit. Baluz.

' S. Gelasius PP. in Ep. ad Episcop. lAicanix.

>ç)4 LAMENNAIS ET LE SAIKT-SIEGE

llonorabile deincle chrislianorum connubium, quod sacra mentum magnum nuncupavit Paulus in Christo et Ecclcsia ', communes nostras curas efflagitat, ne quid adversus ipsius sanctitatem, ac de indissolubili ejusdem vinculo minus recte sentiatur, vel tentetur iuduci. Impense id jam commendarat suis ad vos litteris felicis recordationis praedecessor noster Pius YIII ; adhuc tamen infesta eidem molimina succrescunt. Docendi itaque sunt sedulo populi, matrimonium semel rite initum dirimi amplius non posse, nexisque connubio Deum ndidisse perpetuam vitee societatem, nodumque uecessitudinis, qui exsolvi, nisi morte, non possit. Memores sacris illud rébus adnumerari, et Ecclesiœ proinde subjici, praestitutas de ipso ejusdem Ecclesia' leges habeant ob oculos, iisque pareant sancte, accuratcque, ex quarum executione omnino pcndet ejusdem conuubii vis, robur, ac justa consociatio. Caveant ne quod sacrorum canonum placitis, conciliorumque decretls officiât, ulla rationc admittant, probe gnari, exitus infelices illa habitura esse conjugia quae vel adversus Ecclesise disciplinam, vol non propitiato prius Deo, vel solo ttîstu libidinis jungantur, quin de sacramento, ac de mysteriis, qnsp illo significantur, ulla teneat sponsos cogitatio.

Alteram nunc persequimur causam malorum uberrimam, quibus afflictari in prsesens comploramus Ecclesiam, indiffei-entismum scilicet, seu pravam illam opinionem quae improborum fraude ex omni parte percrebuit, qualibet fidei professione aeternam posse animae salutem comparari, si mores ad recti honestiquc normam cxigantur. At facili sane negotio in re perspicua, planeque evidenti, errorem exitiosissimum a populis vestrœ curœ concreditis propelletis. Admoncnte enim apostolo ^, ununi esse Deum, unam fidem, unum haptisma, estimescant, qui e religione qualibet patere ad portum beatitudinis aditum commiuiscuntur, reputentque auimo, ex ipsius Servatoris tcstimonio. esse se contra Christum, quiacum Christo non sunt '\ seque infeliciter dispergere, quia cum ipso non coUigunt, ideoque absque dubio seternum esse perituros, nisi teneant catholicam fidem, eamque integram inviolatanique servaverint ^. Hieronymum audiant, qui, cum in

- Ad Hebr., xiii, 4- ^Ad Ephes., iv, 5.

-Luc, XI, 23.

■^Symb. S. Athanas.

1res parles schismate scissa esset Ecclesia, narrât, se teuacem propositi, quando aliquis rapcre ipsura ad se nitebatur, constanter clamilasse : Si </iiis cathcdrx Pétri jiingitur, meus est ^. Falso autetn sibi quis blandiretur, quod et ipse aqua sit regeneratus. Opportune enim responderet Augustinus"^ : Ipsam formain Iiahet etioni sannentiim quod prœcisum est de vite; sed quid illi prodest forma, si non vivit de radiée?

Alque ex hoc putidissimo indifferentismi fonte absurda illa fluit ac erron^^a sententia, seu potius deliramontum, asserendam esse ac vindicandam cuilibet libertatem conscientix. Cui quidt^m pestilcntissimo errori viam slernit plena illa, atque immodcrata libertas opinionum, quae in sacrœ et civilis rei labem late grassatur, dictanfibus per summam impudentiani nonnulis, aliquid ex ea coraniodi in religionom promanare. Al quse pejor mors aninise quani libertas erroris ? inquiebat Augustinus^. Freno quippe omni adempto que homines contineantur in seraltis verilatis, proruente jam in prœceps ipsoruni natura ad malum inclinata, vere apertum dicimus puteuni abyssi *, e quo vidit Joannes ascendere fumum, quoobscuratus est sol. locuslis ex eo prodeunlibus in vaslitatem terrœ. Inde enim animorum immutaliones, inde adolcsccntiuni in détériora corruptio, inde in populo, sacrorura rerumque ac legum sanctisslmarum contemptus, inde uno vei-bo pestis reipublicse prœ qualibet capitalior, cum, experientia teste, vel a prima antiquitate notum sit, civitates, quae opibus, imperio, gloria Horuere, hoc uno malo concidisse, libertate immoderata opinionum, licentia concionum, rcrum novandarum cupiditate.

Hue spcctat detorrlma illa, ac nunquam satis execranda et detestabilis libertas artis librari£e ad scripta quaelibet edenda in vulgus, quam tanto coa%'icio audent nonnulli efflagitare ac promoverc. Perhorrescimus, vonerabiles Fratres, intuentes quibus monstris doctrinarum. seu potius quibus errorumi portentis obruamur qiife longe ac late nbique disseminantur ingenti librorum multitudine, libellisque, et scriptis mole quidem exiguis, malitia tamen permaguis, e quibus raaledictionera egressam illacrymamiir super faciem terrœ. Sunt tamen proh dolor! qui eo impudenliae abripiantur, ut asserant pugnaciter hanc errorura colluviem inde prorumpentem satis

1 S. Hier., Ep. lviii.

^S. Aug. in Psal. contra part. Donat.

^S. Aug. Ep. CLxvi.

* Apoc, IX, j.

\()t) LAMENNAIS ET LE SAINT-SIEGE

cuiuulate compensari ex libro aliquo qui, in hac tanta pravitatum tempestate, ad religionem ac veritatem propugnandam edatur. Nefas profecto est, omnique jure iruprobatum, patrari data opéra malum certuni ac majus, quia spes sit inde boni aliquid habitum iri. Xumquid venena libère spargi, ac publiée vendi, comportarique, imo et obbibi debere, sanus quis dixerit, quod remedii quidpiam, habeatur. que qui utuntur, eripi eos exinteritu identidem contingat ?

Vei'um longe alia fuit Ecclesiae disciplina in exscindenda malorum librorum peste rel apostolornm œtate, quos legimus grandem librorum vim publiée combussisse^. Satis sit, leges in concilio Lateranensi V in eam rem datas perlegere, et constitutionem, quœ deinceps a Leone X, fel. rec. prœdecessore noslro, fuit édita, ne id quod ad fidei augmentum ac honariim artium pi-opagationem saluhriter est bwentum, in contrarium converlatur, ac Christi fidelium saluti detrimentuin pariât-. Id quidem et Tridentinis Patribus maximiu ourse fuit, qui remedium tanto huic malo adhibuere, edito saluberrimo decreto de Indice librorum, quibus impura doctrina contineretur, conficiendo -^ Pugnandum est acriter, inquit Clemens XIII, fel. rec. praedecessor noster, in suis de noxiorum librorum proscriptione encyclicis litteris*; pugnandum est acriter, quantum res ipsa efflagitat, et pro viribus tôt librorum morti/era exterminanda pernicies : nunquam enim materia subtrahetur erroris, nisi pravitatis facinorosa elementa in flammis combusta depereant. Ex hac itaque constanti omnium eetatum sollicitudine, qua semper sancta hœc Apostolica Sedes suspectos et noxios libros damnare, et de hominum manibus extorquere, enisa est, patet luculentissime, quantopere falsa, temeraria, eidemque Apostolicae Sedi injuriosa, et fecuuda malorum iu christiano populo ingentium sit illorum doctrina, qui uedum censuram librorum veluti gravera nirais et onerosam rejiciunt, sed eo etiam improbitatis progrediuntur, ut eam prsedicent a recti

' Act. Apost., XIX.

- Act. con. Lateram. V, sess. x, ubi refertur const. Léo" nis X. Legenda est anterior constitutio Alexandri VI, Inter multipliées, in qua multa ad rem.

* Conc. Trid., sess. xviii et xxv.

• Litt. Clem. XIII. Christianx. aS nov. 1766.

juris principiis abhorrerc, jusque illius decernenda\ habendœque audeant Ecclesiae denegarc.

Cuoi aulcm lircumlatis in vulgus scriptis doctrjnas quasdam promulgaii accepcrimus, quibus débita erga principes lides atque submissio labetactatur, facesque perduellionis ubique incenduntm-; cavendum maxime erit, ne populi indc decepti a recti semila adducantur. Animadverlant omnes, non esse, juxta apostoli monilum, potestatem nisi a Deo : qiiœ aittein suni, a Deo ordinatx sunt. Itaqtie qui resistit potestaii Dei ordinationi résistif, et qui vesistiint ipsi sihi damnationem acquirunt^. Quocirca et diviua et humana jura in eos clamant, qui turpissimi perduellionis seditionumquc machinalionibus a fide in principes descisccre, ipsosque ab imperio deturbare connituntur.

Atque bac plane ex causa, ne tanta se turpitudine fœdarenl veteres christiani, ssevientibus licet persecutionibus, optime tamen eos de imperatoribus, ac de iraperii incolumitatc meritos fuisse constat, idque nedum fide in iis, quœ sibi mandabantur religioni non contraria, accurate promptequc perficiendis, sed et constantia, et eiïuso etiam in praelii!> sanguine luculentissime comprobasse. Milites christiani, ait S. Augustinus-, servierunt iniperatori infideli; ubi veniehatur ad causant Ckristi, non agnoscehant, nisi illuni qui in cœlis erat. Disiinguebant Doniinum seternuni a domino temporali, et tamen subditi erant propter Doniinum xtcrnum etiam domino temporali. Haec quidem sibi ob oculos proposucrat Mauritius martyr invictus, legionis Thebanœ primieerius, quando, uti S. Eucherius referl, haec rcspondit imperatori^ : Milites sumus, imperator, tui, sed tamen servi, quod libère confitemur, Dei... Et nunc non nos hxc ultinia vitx nécessitas in rehellionem cogit : tenenius ecce arma, et non resistimus, quia mori quam occiderc satius volumus. Quaj quidem veterum christiaaorum in principes fides eo etiam iilustrior effulgct, si perpendalur cum TcrtuUiano*, tune temporis christianis non de fuisse vint numerorum, et copiarum, si hostes exertos agere voluissent.

^ Ad Rom., XIII, 2.

- S. Aug., in psalm. cxxiv, n. 7.

' S. Eucher. apud Ruinard. Act. SS. MM. do SS. Maurit. et soc, n. 4-

* TertuU. in Apolug., cap. xxxvu.

jyS LAMENNAIS ET LE SAINT-SIEGE

HesteriiL sumiis, inquit ipse, et vestra omnia implevimus, iirbes, insulas,castella. municipia, conciliahula, castra ipsa, li-ibus, decurias, palatium, senatuni, forum... Cul bello non idonei, non prompti fuissemns, etiam impares copiis, qui tam lihenter trucidamur, si non apiid islam disciplinam magis occidi liceret quam occidere .'... Si tanta vis hominum in aliquem orbis remoti sinum abrupissenius a vobis, suffudisset utique pudore dominationem vestram tôt qualicumque amissio civiuni, imo et ipsa destitutions punisset. Procul dubio expavissetis ad solitudineni vestram ;... qusesissetis quibus imperaretis ; plures hostes quam cives vobis remansissent : nunc auteni pauciores hostes habetis prx multitudine christianorum.

Praeclara haec immobilis subjcclionisin principes exempla, (|uœ ex sanctissimis christianœ religionis prœceptis necessario proficiscebantuf, delestandam illorum insolentiam, et improbitatem (•ondemnant, qui projecta, cffrenataque protacip liberlalis cupiditatc œstuantes, loti in eo sunt ut jura quseque principatuum labefactent, atque convellant, servitutem sub libertatis specie populis illaturi. Hue sane scelestissima delirameula, cousiliaque conspirarunt Valdensium, Beguardoruni, WiclelUarum, aliorunique hujusmodi filiorum Belial qui huiuani generis sordes ac dedecora fuere, merito idcirco abAposloiica hac Sede loties anatiiemate confixi. Nec alia profecto ex causa omues vires intendunt veteratores isti, nisi ut cum Luthero ovantes gralulari sibi possint, liberos se esse ah omnibus : quod ut facilius celeriusque assequanlur, flagitiosiora quaelibet audacissimc aggrediuntur.

iNequc ketiora et religioni et principatui ominari posscinus, ex eoriim votis, qui Ecclesiaai a regno scparari, mutuamque imperii cum sacerdotio coiicordiam abrumpi discupiunt. Constat quippe, pertimesci ab impudentissimae libertatis amatoi-ibus concordiam illam, quae semper rei et sacrae et civili fausta exstitit ac salutaris.

At ad cseteras acerbissimas causas quibus soUiciti sumus, et in communi discrimine dolore quodam angitnur praecipuo, accessere consociationes quœdam, statique cœtus, quibus, quasi agmine facto cum cujuscumque etiam falsae religionis ac cultus sectatoribus, simulata quidem in religionem pietate, vere tamcn novilatis, seditionumque ubique promovcndarura

PIECES JUSTIFICATIVES >«jy

cupidine, libertas oninis generis prœdicatur, perlurbationes in sacram et civilcm rem excitantur, sanclior quaelibet auctoritas discerpilur.

Haec perdolenti saiic animo, lidonlcs tameii in Eo qui imperat ventis et Jacit tranquillitatem, scribimus ad vos, venerabiles Fratres, ut induli scutum fidei contcndalis praeliari strcnue prajlia Domini. Ad vos potissimum pertinet stare pro rauro contra omnem altitudinem extoUentem se adversus scieutiain Dei. Exorite gladium spiritus, quod est vcrbum Dei, habeantquca vobis pauem qui esuriunt justitiam. Adsciti, ut silis cultores gnavi iu vinea Domini, id unum agite, in hoc simul laborate, ut radix quaelibet amaritudinis ex agro vobis commisso evellatur, omniquc enecato seminc vitiorum. convalescat ibi seges laeta virtutum . Eos imprimis affectu patei'no complcxi, qui ad sacras prœseitim disciplinas, vt ad philosophicas quœstioncsanimum appulere, hortalores, auctoresque iisdem sitis, ne soiius ingenii sui viribus l'reti imprudentei" a veritatis semita in viam abeant impiorum. Meminerint Deum esse sapientix ducetii, emendatoremque ^apientium^, ac fieri non posse ut sine Dec Deum discamus, qui per Verbum docet homines scire Deum-. Superbi, seu potius insipientis homiuis est. fidei mysteria. quœ exsuperant omnem sensum, humanis examinare ponderibus, nostraeque mentis ratioui conOdere, quae naturœ humauaj conditionc debilis est, et inGrma.

Caeterum communibus hisce votis pro rei et sacrse et pubiicae incolumitate carissimi inChristo filii nostri viri principes sua faveant ope et auctoritate, quara sibi collatam • onsiderent non solum ad mundi regimen, sed maxime ad Ecclesiœ praesidium. Animadvcrtant sedulo, pro illorum iœperio et quietc geri, quidquid pro Ecclesiae salute laboratur; imo pluris sibi suadeant fidei causam esse deberc quam regni, magnumquc sibi esso perpendant, dicimus cum S. Leone pontifice, si ipsoruni diademati de manu Domini, etiam fidei addatur corona. Positi quasi parentes et tutores populorum, veram, constantem, opulentam iis quietem parient, et tranquillitatem, si in eam potissimum curam incumbant, ut incolumis sit religio et pietas in Deum, qui

^ Sap., VII, 13.

-T. Irenaeus, /t/;. IX, cap. x.

4oo LAMENNAIS ET LE SAINT-SIEGE

habet scriptum in femore : Rex regum et Dominas doininantium.

Sed ut omnia haec prospère ac féliciter eveniant, levemus oculos manusque ad sanctissimam Virginem Mariam, quœ sola universas hœreses interemit, nostraque maxima liducia, imo tota ratio est spei nostrae^. Suo ipsa patrocinio, in tanta Dominici gregis necessitate, sludiis, consiliis, actionibusque nostris exitus secundissiraos imploret. Id et ab apostolorum principe Petro, et ab ejus coapostolo Paulo humili prece efflagitemus. ut stetis omaes pro muro, ne fundamentum aliud ponatur prœter id quod positum est. Hac jucunda spe freli, coniidimus auctorem consuramatoremque fidei Jesum Christum consolaturum tandem esse nos omnes in tribulatiouibus quœ invenerunt nos nimis, crelestisque auxilii auspicem Apostolicam benedictionem, vobis, venerabiles Fratres, et ovibus vestrae ourse traditis peramanter impertimur.

Datum Romœ, apud Sanctam Mariam Majorem, XVIIi kalendas Septembris, die solemni Assumptionis ejusdem B. V. Mariie, anno Dominicae incarnationis MDCCCXXXII, pontificatus nostri anno II.