REPONSE DE LAMENNAIS ET QUATRIÈME DÉCLARATION
(il décembre i833).
Monseigneur,
J'ai reçu hier la lettre que Votre Ëminencc m'a fait l'honneur de m'écrire le 'j8 novembre. J'y ai vu avec beau* coup de peine que Sa Sainteté ait considéré certaines expressions de ma déclaration du 5 novembre dernier comme une clause restrictive de ma soumission à l'Encyclique du i5 août i839. Jamais cette pensée n'a été la mienne. Toutefois, afin de me conformer pleinement aux désirs du Souverain Pontife que vous m'exprimez dans votre lettre, j'ai l'honneur de vous envoyer une nouvelle déclaration conçue uniquement dans les termes du Bref adressé le 5 octobre dernier à M. TËvèque de Rennes.
Recevez, je vous prie, l'assurance du profond respect et du dévouement avec lesquels, etc.
Déclaration jointe :
Ego infra scriptus, in ipsa verborum forma quae in Brev, summi pontificis Gregorii XVI, dato die 5 octobr. an. x833 continetur, doctrinam Encyclicis ejusdem pontificis litteris traditam, me unice et absolute sequi confirmo, nihilque ab illa alienum me sut scripturum esse, aut probaturum.
Lutetiœ Parisiorum, die ii décemb. an. i833.
^ D'après l'original. Arch. Vat. Dos$ier Lamennais.
BREF A LAMENNAIS (38 décembM i833)'.
DiLBCn FtU, ftALOnM R APOSTOLICAH BIIIII>IGTIOHBM
Quod de tua in Nos et Âpostolicam Sedem fide pollicebamur Nobis, id demum te peregisse lœti conspezimus humili simplictque declaratione, quam per venerabilem fratrem nostrum Bartholomœum Cardinalem Epîscopum Ostiensem ad nos perferendam curasti. Benediximus quidem Patri luminum, a quo est tan ta hsec consolatio, qnam vere dicimus cum Psalmista seeundum multitudinem dolorum betificasse animam nostram.
Pateruœ hinc caritatis viscera, afTectu quo possumus maximo, dilatamus ad te, dilecte Fili, ovantesque in Domino gratulamur tibi veram nunc et plenam pacem adepto, ex iUius liberalitate qui salvat humiles spiritu, et eos repellit qui seeundum elementa mundi sapiunt, non seeundum scientiam quœ quippe ex ipso est. Hœc illustrior, h«c vera rictoria est quae vincit mundum perennemqne tno nomini gloriam pariet nullis te humanis rationibns abductum nullaque insidiantiun liostium machinatione detentum, eo dantaxat contendisse quo parentis amantissimi voces, ex veri honestique prœscripto, arcesserunt.
Perge igitur, dilecte Pili, hisce virtutis, docilitatis, iideique itineribas lœta id genus Ëcclcsiœ ezhibere; eaque ipsa, qua prsstas, ingeniî, ac scientiœ laude connitere, ut ceteri etiam^ ex tradita nos tris encyclicis Litteris doctrina, idem sentiant ac testentnr unanimes. Magnus quidem gaudio nostros jam ex eo cumulus accessit, quod illico curaveris, ut declarationem, quam accepimus, ederet de ea re probatisstmam dilectus filius Gerbe ti us, alter ex tuis alumnis, quem idcirco nostra hac epistola volumus prœcipue commendatum.
At dissimulare hand fas est, inimicum hominem superaeminaturum adhuc essezizania. Attamen, macte anime! Fili, sanctique propositi tenax, eo fidenter te recipias, uhi uni"
^ D'après les Affaires de Rome et la minute des Arch. Vat. Dossier Lamannais
PIÈCES JUSTIFICATIVES 4ai
versis murus est, inclamat S. Innocentius pontifex, ubi securitaSf ubi porius expers fluctuum, ubi bonorum thésaurus innumerabilium. Ibi siquidem ad petram consistens, quœ Christns est, prsliaberis strenue ac tuto prœlia Domini ut saoa ubique doetrina floreat, nullisque novitatum commentis honestissimo qaovis prietezto convectis catholica pax perturbetur.
Finam hic facimas epistola, qaam noatra erga te volantatia testem mittimus; id porro unum ab omnium bonorum largitore Deo impensiasime eiflagitamua, ut exorante Yirgine aancttssima, quœ in teterrima temporum aaperitate apes noatra est, dux et magistra, confirmet ipse opus, quod operatus est, tantique prsesidii auspicem apostolicam tibt benedictionem amantiasime impertimur.
Datum Romse, apnd S. Petrum, die xxviii deceinbria MDCCCXXXIII, pontificatus noslri anno tertio.