‹ Le cabinet des manuscrits de la Bibliothèque impériale; étude sur la formation de ce dépot, comprenant les éléments d'une histoire de la calligraphie, de la miniature, de la reliure, et du commerce des livres à Paris avant l'invention de l'imprimerieChapitre 229 sur 238 · LARBAYK DE BON PO HT · texte numérisé non relu

LARBAYK DE BON PO HT

cenobii vestri oraloria visitasscni , et iii<Tontem ihi spociom liiinianitatis at(|uo sanotimonie cogiiovisseni, tenuil illuc ino diutius vestro coleslis convcrsaliouis deleclatio quain niecum ipso constitueram. Ex quo factura est ut diviuarum humanarumque viilulum iniios elïcctus experirer. nlpole in virisdoclissimis, quorum caput non minus quara sancte sapientie doctor existeret , cetoi i sacroium eloquioiuin cojjnilione pluiimiini prolecissent. Uudo facile factum fiiil nt exislimarcm laiilorum virorum mérita apud crealoiem noslium niiclii maxime posse suflVajfari. [laque dnm ajjeier anime sollicite quid pro Ijeneticencia tanle erga me Ijenivolentie rependere, quid deindc pro participalione veslrorum erga Deum meritorum offene valerem, alTuil vir, religiene, pni- (icncia, doctrinis et expeiicncia maxime predilus, doniinus UoI)erlus Canuli, cujus ego muiiilicum animum in plerisque rébus cognovi : qui, duni inter cèlera de libre de civitale Dei, qiio tune vestra libraria carebat, sermonem facerem, pollicitus fuit, ubi unam libri medi(^tatem donarem vestro cenventui, se reliquam medietatem donaturum. Hanc autem pollicitationem sic amplexus sum ut dalus bber vestre librarie sic ascriberelur quod al) ea nulla postliac ralione possil alienari. Mitto igilurlibrum duobus \oluminibus vetustissimis sed verissimis cem|)rebensura, modis prescriptis communi consensu vestre bibliotbece penifus ascriptum. Si vero in bec inclinale fuerint mentes vestre ut ego, licet immeritus, sim vestris precibus comprehensus, tantorum intercessorum felici patrocinio lelabor. Atque, duin memor ipse moi, dum spirilus bos reget artus, vos colam benivolentia singulari. Dominationes vestras luealur snmma Trinitas féliciter. Scriptum Parisius, prima augusti anni m"" cccc"" decimi quart!.

Venerabili el opliuio patri domino Roberto Canuti, Guillelmus Euvrie, ex bumanis ad divina religiose consceiidere. Si pro tuis in me meritis, venerabilis pater, gratias agere conarer, pocius miclii deesset eloquiiim quam materia beneficiorum. Tanla eniin extiterunt in me tue benelicencie promerita, ut ea nulla lacullate dicendi valeam complecti. Hoc unum tamen pro recognilione tantorum beneficiorum spondere cogor, in me tibi nun({uam graluni animum defuluruni. (juod vero salis opiabas, ecce mitlo librum de civitale Dei vestre bibliolliece lue meo(|ue dono pariter ascriptum , salva tamen perintegre pacti ratione qua convenimus. Denique te exoralum velim, optime paler, ut inter pias prcces tuas mei non sis immemor, quin polius noslraruni amicitiarum fédéra in tantum cote ut sint divinis bumanis(jue rébus ornala. Vale, o|)lim(' ac devotissime pater. Saluta de Briona, el scripturain quam liberaliler susceperat counnenda sue caritati. Saluta Priorem, Hemont, Varengier, Galli el uuiversos alios dominos in (jlirislo. Salutant te qui mecum sunl omues. Sciiptum Parisius, prima augusli anni ii"" cccc"" decimi quarli.

La première partie de la très-vieille mais très-exacte copie oiï'erte à ral)l)aye par Guillaume Euvrie est à la Bil)liotlu''que impériale, sous le n" 'joT)!». du fonds latin. L'écriture ofîre tous les caractères du \f siècle.

La bibliothèque de Ron])()rt eut sans doute à soulTrir des troubles qui déchirèrent la Normandie sous le règne des derniers princes de la maison de Valois.

•rquia ex sua bibliollieca per excculores legatoruiii ffsui teslamenti fuerat extractus. Emit auteiii euiii fa dictis executoribus precio sex coronatorum auri, rrpresenlibus et pro arbitrio componentibus dominis frabbale Monlis Sancti Micliaelis in .\ormaiinia in- "teriori et Roberto de Qucsneyo. Datum l'istorii, rraïuio Doniini liog.''

rfCiaudeal Noriiiannorutn iiobiie geiuis! Gaudeal tel eterno celebi'otur i\oriiiannie niemorabile nof'men,que nobis cardinaleni illum I^eodiensem per périt, qui fretus puritate el innocencia christiana rrrem publicam in paceet unione j)enecomposuerat. fcuni. ininialura morte occupante, ad se Deus iprsum evocavit. (1. EUVRIE. t

Elle paraît avoir été respectée par un célèbre bibliopliile, le poëte Pbilippe des Portes, qui posséda l'abbaye en comniende et qui mourut à Bonport même le 6 octobre i6o6''\ Ce fut seulement à la fin du wif siècle que l'abbaye fut dépouillée de la plupart de ses manuscrits. Ils devinrent la propriété de Golbert.

Baluze a dressé un état des quatre-vingt-sept volumes manuscrits qui furent transportés de Bonport dans la bibliotlièque du ministre, au mois de mai i 683 Les mots àâo litres, écrits en marge de cet état, indiquent-ils le prix qui fut payé pour l'acquisition des manuscris? Il est permis d'en douter quand on se reporte à un document de la bibliothèque de Louviers d'après lequel les quati'evingt-sept manuscrits de Bonport auraient été livrés, crà la réquisition de M. de «Colbert, ministre, n en échange d'une quarantaine de volumes imprimés'^'. Peut-être ces derniers volumes furent-ils payés ou du moins estimés hho livres. Quoi qu'il en soit, voici la liste des manuscrits envoyés à Colbert :

Folio.

Page 1