II. — His praemissis, hsec apud omnes certa sunt

P Impotentiam temporaneam sive antecedentem sive subsequentem non dirimere matrimonium, Gap. 6, De frig. et malef. Nam impotens ad tempus potest jus in corpus transferre cum obligatione copulae, ubi impotentia cessaverit : quemadmodùm rite contrabitur obligatio ad aliquid priestandum, quamvis prsestare prsesenti tempore non valeas, si in posterum tamen poteris , aut prudenter speras te fore in posterum solvendo parem. Hinc nuptiœ impiiberum , quandôquidem impotentia perpétua non est, irritse sunt jure tantiim ecclesiastico.

2'' Impotentiam subsequentem, licet perpetuam, non dirimere matrimonium, tiim quià omnis contractûs natura est, ut per supervenientem rei mutationem non dissolvatur , tiim prsecipuè quia vinculum matrimonii

(1) De hls omnibus vido P. Eschbacb, DUput. phys. theol., p. 118 et 119, et speclallm .11, ubi dioit fecundationem artlflcialem quaodoque ease lioitam, quaudoqua uoa.

674 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

indissoluble omninô est. Idque veinim est , etiamsi impotentia consummationem matrimonii prœcesserit ; siquidem semel validum matrimonium ob subsequentem quovis tempore defectum neque rite contractum esse cessât, neque ideo dissolvi potest. At hoc in casu ratam (1) matrimonium solvi potest , si alteruter ex contrahentibus religionem approbatam solemniter profiteatur, vel R. Pontifex dispenset.

3^ Irapotentiam perpetuam et antecedentem , sive naturalis sit, sive accidentalis , sive absoluta, sive respectiva, sive (2) antè matrimonium contrahentibus nota fuerit , sive ignota , matrimonium dirimere. Ratio est, quià ciim procreandse prolis causa nuptiaî comparatse sint , ad essentiam matrimonii pertinet potentia perfectse copulae habendae, sine quâ haud possunt ipsius matrimonii usus et finis obtineri. S. Thomas in 4à , distinct. 34 , qusest. unie. art. 2 ad lum : « Quamvis actus carnalis copulaî non sit de essentiâ matrimonii , potentia tamen ad hoc est de ejus essentiâ, quià per matrimonium datui* utrique conjugum potestas in corpore alterius respectu carnalis copulae. » Giim igitur quselibet res absque sua essentiâ naturaliter consistere nequeat, ex jure naturali irritum erit matrimonium, si talis impotentia verificatur. Hinc régula Juris : impossibilium nulla est ohligatio. Alexander III, Gap. 2, De frig. et malef. respondet Episcopo Ambianensi : « Sicut puer qui non potest reddere debitum, non est aptus conjugio, sic qui impotentes sunt, minime apti ad contrahenda matrimonia reputantur. » Et Sixtus V, in suis litteris Cum fréquenter ad Episcopum Novariensem apud Regem Hispaniarum Apostolicum Nuntium datis , universim déclarât, quôd « secundiim Ganonum sanctiones et naturœ rationem qui frigidse naturse sunt et impotentes, iidem minime apti ad matrimonium contrahendum reperiuntur. » Regulariter autem in eisdem litteris de eunuchorum matrimoniis sic edixit : « Fraternitati tuse per prsesentes committimus et mandamus, ut conjugia per dictos et alios quoscumque Eunuchos et Spadones utroque teste carentes cum quibusvis mulieribus defectum prsedictum sive ignorantibus sive etiam scientibus contrahi prohibeas, eosque ad matrimonia quomodocumque contrahenda inhabiles auctoritate nostrâ déclares, et tam locorum Ordinariis, ne hujiismodi conjunctiones de csetero fieri quoque modo permittant, interdicas , quùm eos etiam qui sic de facto matrimonium contraxerint, sepai'ari cui*es et matrimonia

(1) Matrimonium dicitur ratum, quandô non intercessit copula carnalis ; eonsummatum verô, si accessit copula carnalis.

(2) P. Debreyne, Moechialogie, p. 234.

ipsa sic de facto contracta, nulla, irrita et invalida esse décernas »

Exindè patet ad invalidum ex capite impotentise declarandum matrimonium hsec tria constare debcre : 1° impotentiam reverà subesse , 2" matrimonio anteriorem fuisse , et 3° esse perpetuam. Quôd si hsec omnia non apparuerint certa et manifesta , matvimonium possidet.

Hinc, 1" si constet de impotentiâ hisce conditionibus prsedita, separari debent conjuges ab invicem quoad torum, nec licet illis conari in rem ; quoad habitationem, officio judicis, Gap. 5, de frigid. et malef. nisi , secluso continentise periculo , simul habitare possint ut frater et soror. S. G. Goncilii in Maurianen. Dubia super matrimonio p. s. p. Ad dubium enim sibi propositum. « Qusenam esse debeat agendi ratio episcopi, parochi et confessarii ergà impotentes, qui eâ ratione separari nequeunt, quod eorum separationi obsistat civilis Galliarum lex; quîe impotentise impediraentum non agnoscit. » die 15 decembris 1877 respondit : « Vivant ut frater et soror : quod si id fieri non posset sine peccati periculo, separentur omninô, et ad mentem (1). »

2° Si constet de impotentiâ , sed dubitetur utrùm anterior matrimonio fuerit, an posterior ; si quidem est naturalis , anterior prsesumitur, quià naturalia sunt perpétua ; sin est accidentalis , posterior nisi mulier brevi à matrimonio reclamaverit. In dubio utrùm sit naturalis , an accidentalis, propter favorem matrimonii prsesumitur accidentalis (2).

3** Si constet de impotentiâ, sed dubitetur utriim sit perpétua vel temporanea , tune datur conjugibus continua triennalis cohabitatio ad Ivacandum copulse. Si elapso triennio convenii'e nequiverint, impotentiâ [perpétua censetur , et agendum est ut suprà. Quod si adhùc veritas eognosci nequeat, regulariter standum est pro matrimonii valore, nisi conjuges ipsi impotentiam confiteantur cum juramento, et aliis conditionibus impletis, de quibus infrà.

4° Verùm ab aliquot annis S. Romanse Gongregationes, quandô dubia est impotentiâ, si certô constet de non-consummato matrimonio, plerUmque dispensationem pontificiam postulant super matrimonio rato et non-consummato , ut à praecepto triennii experimento deflectant.

Ad cognoscendum verô an matrimonium consummatum fuerit , vel non , norma antiqua tradebatur in cap. 5 ejusdem tituli , juxtà quam non-consummatio matrimonii probatur ex inspectione corporis peractft

(1) Mansella, de Imped. Matrim., p. 31.

[2) StACbes, de Matrimonio, disp. 108, H» 10.

676 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

à probatis obstetricibus, ex depositione juratâ ipsoram conjugum et ex attestatione septem propinquorum , vel vicinorum bonse et integrse famse, quse attestatio dicitur testimonium septimœ manûs. Modus hic procedendi in causis impotentise perfectiorem formam obtinuit à Bénédicte XIV in sua Gonst. Dei miseratione die 3 Novembris 1741. Gui constitutioni accessit Instructio S. Gong. Goncilii diei 22 Augusti 1840, quse incipit Cùm moneat glossa , quseque adhuc in praxi plenè in omnibus curiis observatur.

111. — Impedimentum impotentiae dirimit profectô matrimonium tàm ex jure positivo canonico , capp. 2, 3 et 5, De Frig. et maie fie, quàm ex jure naturali ; nàm sicut in aliis contractïbus non est conveniens obligatio, si aliquis se ohliget ad hoc quod non potest dare. vel facere ; ità non est convemens matrimonii contractus, si fiât ah aliquo, qui dehitum carnale solvere nonpossit : ità S. Thomas, Supp. q. 58, a. 1.

Art. VII. — DE IMPEDIMENTO LIGAMINIS

I. — Per ligamen intelligitur vincùlum prioris matrimonii non dissoluti,

II. — Ligamen dirimit matrimonium contrahendum, ità ut, utroque conjuge vivente, neuter aliud mati'imonium validé contrahat; neque per supervenientem prioris conjugis obitum matrimonium illud invalidé contractum convalescit ; nam ex reg. 18 Juris in VP : « Non firmatur tractu temporis quod de jure ab initio non subsistit. » Sed denuô contrahi débet. Ratio hujus impeiimenti fundatur in unitate et indissolubilitate matrimonii, quas theologi demonstrant. Lucius III rescripsit Ghristianis in captivitate positis, cap. 2, de secund. Nupt. : » Id vobis respondemus , ut nullus amodo ad secundas nuptias migrare praesumat donec ei constet, quôd ab hâc vitâ migraverit conjux ejus. Quôd si post hoc de prioris conjugis vitâ constiterit , relictis adulterinis complexibus, ad priorem conjugem revertatur. » Glemens 111 ad Gaesaraugustensem Episcopum , cap. 19 , de Sponsal. et Matrim. : « In prsesentiâ nostrâ qusesivisti quid agendum sit de mulieribus, quse viros causa captivitatis et peregrinationis absentes ultra septennium prsestolatse fuerint , nec certificare possunt de vitâ vel de morte ipsorum , licet super hoc soUicitudinem adhibuerint diligentem , et pro juvenili setate seu fragilitate carnis nequeunt continere petentes aliis copulari. Gonsultationi ergô tuae taliter respondemus , quôd

quantocumque annorum numéro ità remaneant, viventibus viris suis non possunt ad aliorum consortium canonicè convolare, nec auctoritate Ecclesise permittas contrahere , donec certum nuntium recipiant de morte virorum.

Tandem Gonc. Tridentinum sess. 24 de Matrim. can. 2 définit: « Si quis dixerit licere Ghristianis plures simul habere uxores, et hoc nullâ lege divinâ esse prohibitum, anathema sit. »

Hâc in re habendse sunt prae oculis Instructiones quarum prima, édita jussu démentis X, incipit Cùm alias^ ad légitimé cognoscendum et admittendum statum liberum eorum qui matrimonium contrahere velint ; altéra S. Gong. Ofif. quae incipit Matrimonii vinculo^ ad légitimé probandum obitum alicujus conjugis ; et Instmctio S. Gongr. de Propagandâ Fide, h se duse postremse editae jussu Pii IX, anno 1868 (1).

Praeter alterutrius conjugis mortem, vinculum mati'imonii validé quidem inter fidèles contracti seu rati sed nondum consummati, dirimi potest 1" per solemnem religionis professionem alterutrius conjugis, 2" per R. Pontificis dispensationem.

Tandem conversus ad fidem validé transire potest ad alias nuptias, si intei-pellatus infidelis conjux nec converti vult nec cohabitare cum converso sine contumeliâ Greatoris ; quod dicitur privilegium Paulinum. I. Gor. cap. 7, v. 15. De interpellationibus faciendis vel omittendis, vide Ben. XIV, de Synodo lib. VI cap. 4 n« 3.

III. — Hoc impedimentum est tîim ex jure ecclesiastico, ut patet ex canonibus citatis, tiim ex jure divino , sin naturali de quâ re fusiiis theologi.

Undé 1° infidèles ad fidem conversi, si plures habent uxores, cogendi sunt, ut aliis dimissis soliim primam legitimam retineant, quod expresse définit Innocentius III, cap. 8, de Bivortiis. Sed quoniam difficillimum foret propter quasdam circumstantias in aliquibus regionibus, primam conjugem reperire, Pius V, Litteris diei2 Aug. an. 1571, déclarât convepsum remanere posse cum uxore baptizatâ tanquam cum uxore légitima, quamvis non sit prima, et ejusmodi matrimonium, inter eos légitimé consistere (2). Insuper Greg. XllI Litteris Quoniam sœpè diei 25 jan. 1585 , concessit Episcopis , Parochis et societatis Jesu Presbyteris confesFariis in Angola , yEthiopiâ ac Braziliâ, facultatem dispensandi , ut conversus, si ignoratur utriim alia pars adhiic in vivis sit , possit , eâ irrequisitâ, aliud contrahere matrimonium, quod valet , licet deindè alia pars repente prodiret , fidem christianam antea quoque amplexa.

(1) V. FeUe, loe. cit., p. 312 et 818.

'2) Collectaneo SoeUt. MU$ionum, p. 4(rM0S.

678 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

Utinim vei'ô per hoc R. Pontifex solvat matrimonium in infidelitate contractum et consummatum , vel tantum dispenset ab interpellationibus, Doctores non conveniunt (1).

2° R. Pontifex in polygamiâ ex nuUâ causa dispensave potest, cîim potestas illa ei à Ghristo concessa non sit.

3° Deducitur etiam ex dictis, nullâ consuetudine effici posse licitam uxorum pluritatem , quià nuUa consuetudo juri divino et naturali dero-gare potest.

Art. VIII. — DE IMPEDIMENTO ORDINIS

I. — Ordo, de quo hic agitur, est ordo sacer, seu major; constat enim ordines minores matrimonium non dirimere.

II. — Lex cœlibatûs ecclesiastici ab ipso sevo apostolico (2) moribus introducta est in omnibus particularibus diœcesibus, mox statutis Episcoporum firmata, et tandem constitutionibus Rom. Pontificum universse Ecclesise formaliter imposita. Cf. Zacharia , Storia Polemica del Celibato. Quid importet hsec lex cœlibatûs in utrâque Ecclesiâ modo exponendum est.

1" In Ecclesiâ Orientali conjugatus non prohibetur ad ordines ascendere, usque ad presbyteratum inclusive, et uxorem retinere eâque uti ; non verô ad Episcopatum sine dispensatione. Hsec minîis laudabilis disciplina ut jam introducta probatur in can. 13 Gonc. Trullani, sed ab Ecclesiâ tolerata, nunquam approbata fuii. Sacerdos uxoratus, per hebdomadem, aut per triduum abstinere débet ab usu matrimonii, antequam ad sacrificium conficiendum accédât. Ben. XIV in Gonst. Etsi pastoralis § 7, n° 28, Glem. VIII, Gonst. 17.

2" In Ecclesiâ verô Occidentali conjugatus, vivente uxore, non aduiittitur ad statum clericalem, neque etiam ad primam tonsuram , {a) nisi cum unicâ et virgine contraxerit ; (&) et nisi habeatur uxoris consensus, certo modo datus, a quâ ipse separari omninô débet : de quâ re canonistse in tit. De conversione conjugatorum.

3" Glerici minores in utrâque Ecclesiâ possunt licite et validé matrimonium contrahere. At in Ecclesiâ Occidentali amittunt bénéficia et pensiones ecclesiasticas , et etiam nisi prsescriptas servaverint conditiones, privilégia clericalia : quod non verificatur in Ecclesiâ Orientali.

(1) Ben. XIV de Synodo lib. XXI, cap. 25; Vechlotti , vol. III, cap. 14, g 121: Mansella, op. cit. cap. 4, art. III.

(2) Icart, Prtbl, Jur. can. t. II, p. 38.

4° In utrâque Ecclesiâ Clerici Majores illicite et invalidé nuptias ineunt : undè ordo major est impedimentum dirimens matrimonium contrahendum. Pro Ecclesiâ Occidentali id clanim est ex cap. 1 et 2. Qui clerici vel voventes^ etc., ex cap. 1 et 4. De clericis conjugatis, aliisque juribus quibus accessit Gonc. Trid. sess. 24 can. 9. « Si quis

dixerit Glericos in sâcris ordinibus constitutos posse matrimonium

contrahere, contractumque validum esse, non obstante lege ecclesiasticâ, vel voto, anathema sit. » (1)

Etiam m Ecclesiâ Grsecâ, Episcopi, Presbyteri, Diaconi, subdiaconi nequeunt matrimonium inire, etiamsi uxor qiiam antè habebant, moriatur, ut patet ex can. 6 Gonc. Trullani. Eorum matrimonium attentatnm foret graviter illicitum : insuper pro Italo-Grsecis est certô irritum ex Bened. XIV, Gonst. Etsi pastoralis^ § 7, n^' 27, et probabilius etiam pro aliis. Exinde reprobatur corruptela Ecclesi?e Orientalis, quâ subdiaconi matrimonium quandoque contrahunt, etiam prima uxore mortuâ.

III. — Ordo sacer matrimonium dirimit jure ecclesiastico tantiim ; continentia enim non est ordini de necessitate natur» adnexa, sed tantùra de Ecclesiae lege.

Undè Ecclesiâ ab hoc impedimento potest dispensare, sive antè ordinationem, permittendo ut ordo sacer suscipiatur sine vinculo castitatis; sive post ordinationem, dando licentiam ordinatis matrimonium ineundi.

Vix concipitur dari posse dispensationem primi generis , non defectu potentise in Ecclesiâ, sed defectu causse sufficientis : at plura exstiterunt exempla dispensationis secundi ordinis, sive propter bonum publicum ; ex. g, Gasimirus, diaconus et Gluniacensis monachus, factus rex Polonife, obtentâ dispensatione à Benedicto IX, uxorem duxit; sive propter multitudinem, ad providendum aîternae saluti clericorum, ex. g. Plus VII, tempore perturbationis Gallican^e , sacrilega multorum revalidavit matrimonia, (2) a quibus civiliter contractis clerici difficile poterant recedere ; sed ex hoc tempore vix posset exemplum dispensationis dari, saltem pro sacerdotibus et diaconis.

1) Berardi, Comm. in jus eccl. univ., tome :i, dlss. 4, cap. 5, putat in Bcclesii latinà primum nuptias irritas declaratas fuisse lege 45 c. de epUe. et eler. ab Ecclesiâ receptfl et canonizatà. Potiùs videturJustinia nus supponero nuptias clericorum nulles esse. Hsbc aatem valent etiam pro Ecclesiâ Orientali. At pro subdiaconis non semper eadera fuit disciplina. V. Giraldi, Exp. jurit Pont., sect. »Hi et Inst. S. Gong, de Prop. Fide, die 24 Marlii 185U ad Archiepi.scopos Provincim ecclesia.stico) Fogaranensis . et Alba- Julicnsis, apud de Angelis lib. IV, tit. 6, N" 3, et Zaccharlam, op. cit.

[ij AttamoD Plus VII recosavit revalidarc matrimonium do Talleyrand, eplscopus ▲ufostodunensis.

680 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

Art. IX. — DE IMPEDIMENTO VOTl

1. — Non omne votum hic intenditur, sed solum votum solemne ; illud est quod emittitur in religione ab Ecclesiâ approbatâ tanquàm pei'fectè regulari et cum certis circumstantiis ab eâ determinatis ; votum simplex illud est quod vel una ex his conditionibus cai'et.

Existunt-ne in Galliâ vota solemnia 'i

1" Quoad Moniales. Vota earum sunt simplicia, non solemnia. Nam, omissis aliis rationibus, S. Pœnitentiaria pluriès ac pluriès id declaravit, ex. gr. die 2 Jan. 1836 rescribens ad Episcopum Genomanensem, item 2 Dec. 1854, 31 Jan. 1855, etc. (1).

2" Quoad Religiosos. Vota eorum sunt solemnia. Ità {a) ex jure canonico ; nulla enim Constitutio apostolica, Decretum nuUum, nec uUa declaratio alicujus Gongregationis afferri potest, ex quâ innotescat R. Pontificem voluisse derogare regulis status Religiosorum in Galliâ. S. Pœnitentiaria rescribens, ut suprà, ad Episcopum Genomanensem, ad 4"'» déclarât « décréta per S. Pœnitentiariam alias édita spectare solummodô ad moniales. » (p) Gonfirmatur ex responso authentico D. Guéranger, Abbati monasterii de Solesmes dato (2) , quod ferè ab omnibus extenditur ad alios Religiosos in Galliâ degentes. (c) Insuper addi potest quod Trappistse votis solemnibus fuerunt privati ab anno 1837 usquè ad annum 1868 ; ergô anteà gaudebant , et nunc gaudent votis solemnibus.

II. — Votum solemne castitatis (3) matrimonium dirimit : id constat ex jure canonico (4) et firmatur doctrinâ Patnim (5), qui adultéras et

(1) Excipiuntur moniales in provinciis nuper Gallise adjunctis, Sabaudiâ, Nicœnsi, etc.

(2) Ità Gollator Aniciensis (Conférences du Puy), P. Gautrelet, Traité de l'état religieux, t. 1, c. 6, art. 3, dom Guéranger, annot. contra Carrière et aliquos.

(3) Dicitur votum castitatis , non verô votum religionis , quià ideo eatenus professio religiosa matrimonium dirimit, quatenus solemne votum castitatis includit. Non dirimunt ergo matrimonium vota, utut solemnia, quorumdam ordinum Equestrium , quas profiteantur tantummodo castitatem conjugalem. Gury» Tract, de Matrimonio , c. VI, art. 2, p. 558, nota Ballerini.

[4] Gapp. 3 etTI. Qui clerici vel voventes, etc. — Cap. unie. De voto et voti redempt. in VI».

(5) Cyprianus, Ep. lxii, ad Pomp. Ghrysostomus, Ambrosius et Angnstinus-

incestuosas pronuntiant virgines, qu8e,velo suscepto, ad saeculares nuptias transibant. Plerique sentiunt distinctionem voti simplicis ac solemnis Gratiani aetate primùm inventam fuisse, deinceps ubique receptam, posteaquam ab eo desciipta in Decreto fiiit. Hsec forsan vocabula simplicis^ et solemnis eâ tempestate primùm asurpari cœperunt; sed certè res ipsa, hoc est distinctio eorum, qui solemniter castitatem voverant, multo antiquior est. Utriusque voti diversitatem proposait Siricius Papa, in IV° Eclesise sseculo, epist. 10, cap. I Hoc impedimentum videtur inductum fuisse saltem inchoativè tempera Gregorii Magai post mortem Benedicti institutum de Moaiachis in Occidente. Initio sseculi duodecimi, in concilie Lateranensi H, statutum est, ut emninô irrita forent ea conjugia. Id ipsum confirmavit paulô post Goncil. Lateran. Il atque id ad sanctimeniales fœminas extendit. Tandem conc. Trid. sess. 24, can. 9, sic se h^uit : « Si quis dixerit regulares castitatem selem- » niter professes , pesse matrimonium conti'ahere , centractumque » validum esse non obstante veto, ànathema sit. »

Vetum simplex impedit tantiim , et non dirimit matrimonium. Excipe 1" vetum castitatis in secietate Jesu , post biennium nevitiatûs emissum , quod licet simplex , dirimit tamen matrimonium , ex bullâ Ascendente Domino Gregorii XIll, nisi adsit dimissio è secietate à Superiere generali légitimé facta. 2° Vetum castitatis emissum à muliere , quae censensit virum suum recipere erdines sacres ; efficit enim ut invalidum sit matrimonium , quod vire è vivis erepto mulier centrahere vellet. Ità Sanchez de matrim. lib. 7, disp. 40. — Gapp. 3 et 9. De convers. conjugat,

III. — Quidquid sentiunt Themistse circa voti solemnitatem, jure tantùm ecclesiastice vetum selemne matrimonium dii'imit : vetum enim simplex matrimonium non dirimit ; perrô sela Ecclesia constituit differentiam inter vetum simplex et vetum selemne, cap. unie. De voto et voti redempt. in VI".

Ità Benedictus IX dispensavit cum Gasimire ; ità Pius Vil , in initio hujus sœculi cum multis menialibus ac monachis selemniter professis dispensavit, ad revalidanda matrimenia sacrilège inita , et nunc etiam dispensatienes hujus generis in casibus particularibua, licet rarô R. Pontifex cencedit.

682 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

Art. X. — DE IMPEDiMENTO COGNATIONIS

Cognatio hîc sumitur pro vinculo personarum : et alia est naturalis, qu?e oritur a generatione cai'nali ; éMdiSpiritualis, qua3oriturè Baptismo et Gonfirmatione ; alia legalis, quse oritur ex adoptione.

I. — Cognatio naturalis (quse dicitur etiam consanguinitas , quasi communis sanguis ) definitur : Vinculum quarumdam personarum ex eodem proximo stipite descendentiufn , carnali generatione contractum. Dicitur : 1" vinculum, quarumdam personarum ex eodem, proximo stipite descendentium , quià stipitis remoti in lineâ transversali quse dicitur etiam obliqua vel collateralis nuUa habetur ratio ; aliôquin omnes homines essent consanguinei, utpotè ab uno Adamo procedentes; 2° carnali generatione contractum, id est ex copulâ carnali, quse nihil refert ad consanguinitatem utriim licita sit an illicita ; sicuti neque refert , utrUm ex pâtre et matre simul , an verô ab alterutro tantùm generatio deducatur, ut ab Innocentio III expresse declaratum fuit : ideôque matrimonium sequè prohibetur inter cognatos et agnatos, uterinos , consanguineos et germanos (1).

Tria in consanguinitate consideranda sunt : Stipes , seu persona ex quâ alise originem ducunt ; gradus , seu mensura distantise unius personse ab altéra ; linea , seu personarum séries ab uno stipite descendentium. Linea duplex est : alia recta , et est séries personarum , quarum una descendit ab alia : ut sunt pater et filius : alia collateralis, et est séries personarum, quse, licet stipitem communem habeant , alise tamen sJd aliis non descendunt , sed sunt quasi a latere juncti, ut sunt fratres. Ipsa linea collateralis est œqualis vel inœqualis, prout consanguinei sequaliter a communi stipite distant , vel insequaliter (2).

Très dantur regulae, ex jure canonico, ad computandos consanguinitatis gradus.

. Régula prima quoàd lineam rectam. In lineâ rectâ ascendentium et descendentium , tôt sunt gradus quot sunt generationes , vel , aliis verbis, quot sunt personse dempto stipite. Pater, filius, nepos, pronepos quatuor sunt personse , et très tantlim gradus, quia 1res sunt tantiim generationes (3).

(1) Pirrhing, lib. 4, tit. 15, N» 2.

(2) Scavini, Theol. moral , t. IV, Tract. XII, p. 519.

(3) Leurenius, lib. 4, tit. 15, q. 222.

Régula secunda quoàd lineam collateralem œqualem. In lineâ collatéral! aequali , personne eodem gradu à se invicem distant, quo a communi stipite : v. g., duo fratres sunt in primo gradu, quià ambo secpialiter une tantùm gradu distant a communi stipite , scilicet k pâtre in quo conjunguntur. Propter eamdem rationem duo consobrini sunt cognati in secundo gradu.

Régula tertia quoàd lineam collateralem inœqualem. Gonsanguinei in hâc lineâ eodem gi'adu à se invicem distant quo illorum remotior distat à communi stipite ; hinc régula : Gradus remotior trahit ad se propinquiorem. Sic fi'ater, est in secundo gradu cum fratris filiâ , quià , licet ille uno gradu tantiim distet à communi stipite, scilicet pâtre, ista tamen duobus gradibus distat (1).

Dixi ex jure canonico : nam quoàd matrimonium conti'ahendum solam canonicam seu Teutonicam (2) computationem retinendam esse,

1; Hae duae regulae desumuntur ex cap. od sedem 2, et cap. parentela 55, q. 5 et ex cap. fine 9 de Coiuiang. quae est Decretalis Gregorii IX.

(2! Teutonicam sic dictam , quià venit à Germanis seu Teutonibus apud quos erat in usu, sicut reperiro est in lege Salicâ et legibus feudalibus. Quonam tempore vel quibusnam rationibus hiBC computatlo in Ecclesiâ introducta fuerit, incertum est. Hoc solùm asseri potest aliquos judiciarios Germanorura usus , ex. g., de juraraentis et de probationibus , in Ecclesiâ admisses fuisse , quùm Ecclesiâ augebatur teutonicis nationibus.

Initio canones in nuraerandis gradibus linete transversae juris civilis regxilam retinuisse, putat Gujacius ad Ht. de consanguin, et affinit. Verù;:» est sanè vêtus Ecclesiastica illa régula à dvili distincla, eamque memorat Gregorius M., epist. 61, ad Auyust., ubi dicit terrenam legem in Rouianà Republicâ nuplias consobrinorum permlttere : sed ipse vetat bas nuptias, taraquam in secundà generutione contractas, atque Anglis matrimonium in tertià, aut quartà generatione permittit. Ergo sub Gregorio Pontiflce consobrini erant in secundo gradu, qu:e oinnino Juris Canonici régula est; neque ipsis lioebat nuptias inter se conciliare ; sic concil. Agathense, an. 506; can. 61 , Turonense II, an. 567, can. 21. Atqne hàcquidem ittate editurajam erat jus Justinianeum, quod nuptias inter consobrinos permittebat, cap. non débet 8, de eoniang. Post Grogorium Zacbarias Pontifex in can. 4, eau. 35, quttst. 5, similiter ecclesiastica régula utitur in numerandis gradibus cognalionls ; denique Alexander H, in can. 2, eau. 36, quœst. 5, novum et inaudilutn vocat errorem illorura, qui germaiios fratres, ac sorores in secundà generatione esse assevt'rant. atque ait, in Lateraiiensi Goncllio, diu ventilatum legibus. et sacris canonibus deprehentum fuitte, Où aliam atque aliam cautam alteratn fieri canonum computationem. Qutu Alesandri constitutio per se ipsam réfutai Van-Espenlum , Jus Ecclesiast. par. 2, tit. 13, cap. 5. num. 10, qui Rcclesiasticani iUani regulam numerandi gradus siccolo XI, nondum ubique reeeptam, nec e.rtrà quœttionem fuitte arbitratur.

Aliter tamen .--e res babet in Bcc-lesià oriental!. Slquidem Jaxtà discipllnam illius Hoclesiiu, ut testatur l'app-Szilàgyi, Hnchiridion juria Ecdetiae orientalia eatholica, inipedimentum consanguinitatis oxtenditur usquo ad septiraum gradum inclusive, Juxlè civilem computationem ; atque ideo consanguinitas la octavo gradu, qui intégrât quartum Juxtà c.monlcam computationem matrimonium non diriniit ; ideo i^cribit citalus auotor « graeco-catbolici dlspensatlooe Bpiscopi ab boc gradu opus non babent. • Immo Gneoi taserant septimun qooque eoraxD compatationis gradum nooniai impedimentum impedieos esie.

684 IMPBDIMENTORUM MATRIMONII

expresse statuit Alexander II in can. 2, caus. 35, qu. 5 ; civiiis computatio valet sola quoàd civiles autem eftectus , nempè pro successionibus, hsereditatibus, gradus computantur ascendendo ab uno consanguineo ad stipitem , et deindè à stipite ad alterum consanguineum descendendo ; undè duo fratres sunt in secundo gradu, frater et fratris filius in tertio, consobrini in quarto.

II. — Gonsanguinitas in lineâ rectâ matrimonium dirimit indemnité in quocumque gi'adu. Patet ex Resp. Nicolai lad Bulgaros, c. 37, 39 (1).

Gonsanguinitas in lineâ collaterali matrimonium dirimit usque ad quartum gradum inclusive, et non ultra diim jure antiquo dii'imebat usquè ad septimum gradum. Constat ex Conc. Lat. /V (2), cap. 8^ De consang.^ et ex variis locis Juris çanonici.

Gonsanguinitas inter easdem personas ex duplici vel etiam multiplici capite oriri potest, et tune est duplex vel multiplex consanguinis propinquitas : v. g. si duo fratres duas fseminas slbi consanguineas ducant, liberi ex utroque matrimonio provenientes, dupliciter inter se consangTiinei erunt.

Rationes hujus impedimenti %\xn.i '. \° Reverentia sanguini débita^ « quià naturaliter homo débet quamdam honorificentiam parentibus et » per consequens aliis consanguineis , qui ex eisdem parentibus de

» propinquo originem habent Manifestum est autem quod in

» actibus venereis maxime consistit qusedam turpitudo honorificen- » tise contraria. S. Tbom. 2. 2. qu. 154 ai't. 9.

2" Puritas morum , « quià personas sanguine conjunctas necesse est

(1) Lehmkuhl, Theol. Mor. vol. II, n" '734-756 ; Sim. AiChner, comp. juris eccl. ed 5a, § 111.

(2) Hujus autem restriclionls extrinseca ratio fuit, quod lex tentai latitudinis exigi videbatur ut accomodata circumstantiis temporis medii. et licet maxime gravans, sustinenda taraen erat propter générale illud bonum societatis, aevo Innocentii III, obtento jam fine ad quera ordinata erat importabilis reputabatur, cohiberi proindè debebat, ne plus aequo fidèles gravarentur. Adde quod in ulteiioribus gradibus nempè usque ad septimum , jam non poterat absque gravi dispendio hujusmodi prohibitio seu initatio obscrvari ob difflcultatem numerandi, praîsertim inter plebeios, cognationis gradus. Interna autem ratio ea est, quœ jurisprudentiam canonicam jam ab antiquo gubernavit, scilicet raatrimonia debere extra cognationem et familiam fleri. Jam vero cùm homines defacile possint quartam generationem videre, non sic quintara ; proindè cohibuit in his quatuor generationibus, quia facile occurrere poterat ut non obstante prescripto legis matrimonia haec fieri contingeret; quo casu lex non satis provida videretur, quae evenientes plerumque casus non comprehendisset. Deridetur ab aliquibus Innocentius, ad quartum gradum matrimonia inter cognatos interdicens, quià quatuor sunt humores in corpore, quod constat ex quatuor elementis. Verùmtamen risum non meretur qui petitum principium ex physicâ sui temporis affert ad exornandam decisionem quae ceteroquin honesta est, atque accomodata populo, pro quo legem dictât. V. de ÂUgeliS, op. ctf p. 246.

» ad invicem simul conversari : unde si homines non arcerentur à com- » mixtione venereâ , nimia opportunitas daretur hominibus venerese » commixtionis , et sic animi hominum nimis emoUescerent per luxu- » riam » S. Thom. Le.

3" Charitas , « quià per hoc impediretur multiplicatio amicorum : » diim enim homo uxorem extraneam accipit, junguntui* ei quâdam » spécial! amicitiâ omnes consanguinei uxoris , ac si essent consan- » g-uinei ejus » S. Thom. l.c, S. Alph. Mor. lib. VI n" 1029.

Ad rem illustris quidam Jurista aetatis nostrse : « D'après une règle commune à toutes les nations policées , la famille ne doit point trouver dans son propre sein l'élément d'une famille nouvelle. Le sang a horreur de lui-même dans le rapport des sexes ; c'est par un sang étranger qu'il veut se perpétuer. Les Romains furent fidèles dès les temps les plus anciens à cette loi de la nature, et toute leur histoire dépose de leur aversion pour les noces incestueuses.

» Mais où doit s'ai*rêter la barrière qui sépare les parents des parents ? A quel degré l'amour peut-il prendre la place de l'amitié ? Les circonstances en décident beaucoup. Plus les parents vivent entre eux dans l'intimité domestique, plus les mœurs de la famille doivent être protégées par des prohibitions absolues. Au contraire, plus ils vivent séparés, à mesure que les degrés s'éloignent, plus les lois peuvent se montrer faciles.

» Le christianisme trouva, il faut le reconnaître, de sages prohibitions établies à Rome ; mais elles ne lui parurent pas suffisantes ; il les élargit : voici pourquoi. Le christianisme a été, à son origine, une association dans laquelle tous ceux qui avaient la foi , étaient unis ensemble par l'attache d'une parenté spirituelle et par la communauté volontaire des biens. L'identité de croyance qui rapprochait les étrangers, resserrait, à plus forte raison, les liens de la famille ; elle engendrait entre les parents des rapports étroits. Mais, pour la fin que le christianisme se proposait, il fallait que ces rapports fussent contenus dans les bornes d'une familiarité austère : car il a voulu épurer toutes les relations civiles, et les assujétir, autant que possible, à une règle de spiritualité. 11 le fallait aussi dans les vues d'une politique éclairée. On parlait, chez les païens, de la mauvaise vie des chrétiens, de leurs incestes, de la promiscuité des femmes : comment répondre à ces calomnies, si ce n'est par la sainteté dans les mœurs, par la rigueur dans les pratiques ?

p De ces idées et de cette situation sortait donc la nécessité de proscrire les noces entre parents ; car souvent l'espoir du mariage enhardit

686 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

la passion et fascine la faiblesse. Or la passion doit être privée de cette arme, et la faiblesse prémunie contre cette embûche.

» Enfin , à ces raisons de haute moralité et de sage gouvernement venait se joindre une raison générale rentrant à merveille dans l'esprit du christianisme, qui est de propager dans le sein même de la société les sentiments d'affection qui en font la plus grande force. Ces sentiments se maintiennent pour ainsi dire d'eux-mêmes entre les membres d'une même famille ; le sang n'a pas besoin de l'aide du législateur ou de secours artificiels pour conserver ses droits ; mais entre les familles étrangères les unes aux autres, il n'en est pas de même, et c'est ainsi que les mariages deviennent un élément très puissant pour entretenir la confraternité, le dévouement, la solidarité. Saint Augustin a insisté avec force et éloquence sur cette considération. Il faut en tenir grand compte, quand on veut pénétrer dans le système chrétien sur les empêchements. C'était une vue éminemment sage et d'intérêt social que d'empêcher les mariages de se concentrer dans la famille, elle qui peut s'en passer pour se gouverner sous l'influence de la bienveillance, de les favoriser au contraire au dehors de la famille, afin de cimenter le lien de la société par les alliances d'où découlent une charité plus vive une concorde plus durable. C'est poui'quoi, si nous consultons les témoignages les plus positifs, nous voyons que vainement les lois civiles permettaient certaines unions, par exemple, les mariages entre cousins ; les chrétiens avaient soin de s'en abstenir. Les cousins étaient des frères à leurs yeux. Ils Tétaient par le double nœud d'une parenté devenue plus affectueuse et d'une foi commune .

» C'est par ces coutumes, et tant d'autres, pleines de vigilance sur soi-même , que les chrétiens maintinrent la vertu dans leur Eglise, et que Tertullien pouvait défier avec orgueil les païens de désigner ceux de ses coreligionnaires qui auraient été condamnés pour vol, brigandage, adultère, viol, fi'aude ou parjure. Je ne dis pas que ces heureuses tradi tions se soient touj.ours maintenues sans infi*action, lorsque le christia nisme eut étendu ses conquêtes. Mais les préceptes restèrent ; ils étaient un grand élément de moralité. Les empereurs chrétiens agirent avec sagesse, lorsqu'ils leur donnèrent l'assistance du pouvoir temporel (1). »

Gui suffragatur ars ipsa medica : « Les mariages consanguins sont essentiellement opposés à la physiologie humaine, à la nature de

;i) Troplong, Influence du chrisltanisme sur le droit romain.

l'homme. L'instinct naturel les repousse , ainsi que les mœurs et les préceptes religieux. Il ressort de l'expérience, fondée sur un grand nombre de faits, que ces mariages compromettent l'espèce humaine par la stérilité, les infirmités et les maladies qui peuvent atteindre les enfants, lorsque ces mai'iages sont féconds ; qu'il est de leur essence de produire des anomalies de l'organisation, des arrêts de développement, la surdi-mutité, l'obtusion de l'intelligence, etc. Les mariages consanguins pourraient être considérés à la rigueur comme une infraction à l'hygiène publique (1). »

111. — Gertum est matrimonium jure naturali irritum esse in primo line?e rectae gradu, ut inter patrem et filiam. Ratio est quià talis unio intrinsecam refert tui'pitudinem , pugnans cum superioritate , quam ordine naturse indelebiliter habent pai'entes in filios, siquidem matrimonium quamdam sequalitatem inter personas inducit : quin imô vel ipsis barbaris hoc conjugium opprobriosum est. Quod verô spectat ad alios gi'adus in eâdem lineà, nonnulli putant consanguinitatem jure naturse dirimere matrimonium in infinitum. Hoc falsum esse videtur; nam ciim consanguinitatis ratio sit participatio ejusdem sanguinis communicata a Yirtute générante stipitis, et hsec eo debilior reddatur, quo in plures generationes protenditur , ipsa consanguinitas nequit in infinitum extendi , sed tandem extinguitur ; proinde etiam impedimentum, attento naturali jure, certis finibus concludi débet. Giim verô certis finibus contineatur , ad quem gradum protrahitur hsec prohibitio ? Non omnes conveniunt. Prseferenda nobis videtur sententia D. Thomse qui id primo tantiim gradui tribuit, quia exceptis parentibus, inter alios non videtur adesse tanta indecentia, ut ipso naturali jure irritum esse debeat matrimonium. In lineâ coUaterali probabiliùs neque in primo gradu jus naturse irritât matrimonium ; quamvis enim aiente Bénédicte XIII, in Constitutione ^^05 anni ii Oct. 1757 nullum citari possit exemplum concessse dispensationis inter h'atrem et sororem ; nihilominus hoc non pauci Doctores maximae notse repetunt a jure divino-positivo , iiinimè verô a jui'e naturse. Hinc recte aiebat Augustinus : « Gommixtio -ororum et fratinim quantô fuit antiquior, compellente necessitate, tantô postea tacta est damnabilior, lieliyione prohibente. »

I D' Debay, de l'Uygiéne du mariage.

688 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

I. — Gognatio spiritualis est propinquitas quœdam personarum quœ oritur ex Baptismate et Confirmatione sicut ex quâdam générations spirituali.

II. — Antiquo jure très fuerunt hujus cognationis species ipaternitas, compaternitas et fraternitas. Prima dirimebat mati'imonium inter baptizantem et baptizatum , inter suscipientem et baptizatum, inter baptizatum et uxorem baptizantis et suscipientis. Secunda dirimebat matrimonium inter parentes naturales baptizati et baptizantem, inter eosdem parentes et uxorem baptizantis et suscipientis. Tertia contrahebatur inter filios carnales baptizantis aut suscipientis et inter ipsum baptizatum.

Ratio est quià, cùm in Baptismo spiritualiter nascimur , et hsec nativitas in Confirmatione perficitur, qui ad illa sacramenta concurrunt , ut minister et susceptores , habentur quasi patres spirituales, undè susceptores dicuntur Patrinus et Matrina. Ideô Ecclesise visura est decere, ut ex illâ conjunctione, sicut ex conjunctione naturali, induceretur matrimonii impedimentum. De impedimento Cognationis spiritualis hsec habet Justinianus L. 26 cod. de Nuptiis : « Ea videlicet persona omnimodè ad nuptias venire prohibenda, quam aliquis , sive alumna sit, sive non, a sacrosancto suscepit baptismate , ciim nihil aliud sic inducere potest paternam affectionem etjustam nuptiarum prohibitionem, quam hujusmodi nexus par quem, Dec mediante, animse eorum copulatse sunt. »

Conc. Trid. Sess. 24, cap, 2, de réf. mat., ad multa evitanda incommoda limitSiYit paternitatem et compalernitatem ^ et abrogavit (raternitatem.

Hinc post Conc. Trid. hocce impedimentum est tantiim : 1" inter baptizantem et baptizatum : dummodô (a) baptizans non sit infidelis, ip) et baptismus validus sit : cognatio enim fundatur in generatione spirituali. Hinc si suppleantur tantum cœremoniae , impedimentum non incurritur. S. Cong. Conc. in Tolentinâ 16 Maii 1711 ac alias. Si baptismus conferatur sub conditione , an cognatio spiritualis contrahatur, adhuc sub judice lis est.

2° Inter baptizantem et parentes baptizati , si positse conditiones verificentur.

3° Inter suscipientem et baptizatum. In baptismo pnvato , qui in casu necessitatis confertur sine solemnitatibus, si admittatui* suscipiens, seu pati'inus vel matrina, non conveniunt Doctores, utriim hsec cognatio spiritualis exurgat. Negat S. Alph. de bapt. n" 149, Scavini , Gousset, Lehmkuhl aliique ; sed affirmât de Angelis lib. IV tit. 11 n°5 citans S Gong. Gonc. die 5 Mart. 1678, quse juxtà eum omne dubium removet, et probabilitatem contrariée opinioni aufert. Prseter superius positas, hoc impediraentnm non enascitur, nisi sequentes conditiones verificentur : (a) Ut haheatur intentio , non quidem contrahendi impedimentum , quod a privatorum voluntate non pendet , sed oheundi munies patTxni , quià illud munus ab invitis vel insciis non suscipitur, prout sacra Gong. Goncilii habiiit in Bobiensi die 20 Decembris 1653. Ex que colligitur non contrahi cognationem ab eo qui infantem non susciperet, nisi matérialité!', v. g., ad majorem commoditatem. Hinc quandô aliquis patrini munus non exercet per seipsum, sed per procuratorem, multotiès S. Gongregatio déclara vit impedimentum a solo mandante conti'ahi , V. g. in Nullius, 15 Mart. 1631 , et Tkeatinâ , 13 Sept. 1721. (p) Ut physicè tangat baptizatum : canones enim utuntur his verbis, sitscipit, accipit, tenet, levât, tangit, etc. (c) Ut fuerint designati stcsceptores. Sed illud duplici sensu intelligi potest : T si nulli sint designati , et quidam tangant , cum intentione agendi munus patrini , contrahunt impedimentum ex declaratione S. Gongregationis Goncilii; 2" si quidam sint designati , et alii ultra designatos baptizatum tetigerint , cognationem spiritualem nullo pacto contrahunt, ex dispositione concilii Tridentini, loc. cit.

4° Inter suscipientem et parentes baptizati , dummodô quse dicta sunt locum habeant.

Similia repetenda sunt pro sacramento^Confirmationis. Gognationem verô spiritualem non conti-abunt parentes, et suscipientes, nisi sint confirmati.

111. — Hoc impedimentum est tantiim juris ecclesiastici. At inter levantem et levatam spiritualis cognatio major est , ac proindè non tam facile dispensa tur, ac alia.

I. — Gognatio legalis est propinquitas personarum proveniens ex adoptione , quae definitur à Doctore angelico : Extraneœ personœ in Hlium, vel nepotem^ vel deincepSy légitima assumptio. Dicitur légitimât id est juxtà leges. In filium , vel nepotem vel deinceps ; qate werba

690 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

indicant terminum assumptionis et adoptionis subjectum ; non enim potest esse adoptio intratrem, vel alium similem gradum, sed in filium, nepotem , pronepotem, etc. : hodiè tamen adoptio non est , nisi in filium. Personœ extraneœ, id est quœ non sit in adoptantis potestate.

In jure romano duplex est, alia perfecta , alia imperfecta. Prima quse etiam adrogatio dicitur, ea est, quâ persona extranea, sui juris, rescripto principis transit in potestatem et familiam adoptantis, ità ut ipsa non seciis ac alii filii naturales , haeres necessarius ex testamento fiât. Imperfecta quae etiam simplex dicitur , illa est , quâ persona extranea , non suî juris, assumitur judicis auctoritate ad filium aut nepotem, quin in ejusdem potestatem et familiam transeat.

II. — Gognatio legalis dirimens matrimonium, juxta jus romanum non oriebatur , in communiori et veriori sententiâ, ex adoptione imperfecta, sed tantùm ex adrogatione (1) Triplex est. (a) paternitas in lineâ rectâ inter adoptantem et adoptatum, adoptatique libères, quos tempore adoptionis habet in potestate : talis autem cognatio semper durât, etiam adoptione solutâ. (b) fraternitas in lineâ obliqua inter adoptatum et libères adoptantis, sive légitimes et naturales, quod nemo dubitat, sive légitimes tantùm, non item cum illegitimis, nec cum emancipatis, nec cum fratribus aut sororibus , aut parentibus adoptantis (2). Quse cognatio, solutâ adoptione , per mortem vel aliter expirât : Ideoque eam quant pater tneus adoptavit et emancipavit, potero uxorem habere ; œquè ac si, me emancipato , illani in potestate retinuerit poterimus jungi matrimonio ; prouti legitur in 1. 17 fF. de ritu nupt — (c) Affinitas inter adoptatum et uxorem adoptantis, et inter adoptantem et uxorem adoptati (3).

« Jus canonicum recepit cognationem legalem et quse ex eâ ad » nuptias profluunt obstacula, eo prorsùs modo quo à jure civili statuta » fuerant. Quamobrem si quaestio incidat sive in tribunali ecclesias- » tico, sive etiam in Synode, an in hoc vel illo casu adsit impedimentum » cognationis legalis, necessariô recurrendum erit ad leges civiles, atque » ad earumdem normam controversiam decidendam » (Ben. XIV, de Synode, Lib. IX, cap. 10, n^b). In lineâ obliqua cognatio legalis dirimit matrimonium in primo gradu tantùm ; in lineâ rectâ Doctores inter

(1) Cf. d'Annibale, op. cit. Proleg. N" 65.

(2) d'Annibale, i. c.

(3) Ità quidera non pauci, sed d'Annibale in jure romano versatissimus veriùs absolutè negat ex adoptione oriri afflnitatera : ideôque ait nullam prorsus necessitudinem contrahi Inter adoptantem, et uxorem adoptati, et inter adoptatum et uxorem adoptantis.

se non conveniunt; sed Sanch. de Matr. lib. 7, disp. 63, n° 36, cum aliis pluribus idem ac pro lineà obliqua probabiliùs docet.

Quseritur utriim adoptio in jure Gallico inducat impedimentum dirimens ? Negat d'Annibale 11. ce. cum Mansella et aliis , non obstante, ut aiunt, responso S. Pœnitentiarise diei 17 maii 1826. Affirmât de Angelis cum pluribus (1).

Art. XI. — DE IMPEDLMENTO AFFINITATIS

1. — Affinitas est propinquitas inter aliquam personam et consanguineos illius quâcum copulam carnalemperfectam habuit^ sive licitam sive illicitam ; unde, ut alii dicunt, est cognatio quœdam communicata.

Sequitur : 1° non adesse affinitatem inter duas personas , ni si una copulam babuerit cum consanguine© alterius : undè si copulam habuit tantiim cum illius affinibus , non adest affinitas , quià ex régula hodiè receptâ : Affinitas non parit affinitatem. Paritev, nuUa adest affinitas inter consanguineos unius ex iis qui copulam babuerunt , et consanguineos alterius. Hinc , si agatur de copulâ licitâ , duplex hsec régula statui potest : 1. nulla adest affinitas inter unum è conjugibus et affines alterius ; 2. nulla pariter adest inter consanguineos unius et consanguineos alterius.

2" Duas personas quae camaliter conjunguntur, non esse propriè inter se affines, sed esse principium affinitatis, et quasi stipitis locum tenere.

3** In affinitate distinguendos esse gradus, sicut in consanguinitate. Duplex etiam distinguenda est linea, directa et collateralis Haic autem est régula apud omnes recepta, ad gradus computandos in quâlibet lineâ affinitatis gi-adus : Qui personam aliquam, camaliter cognovit , affinis est illius consanguineis , eodem gradu quo persona cognita est mis consanguinea ; et ratio est aperta ex dictis : cîim affinitas sit quœdam, cognatio communicata , communicatur autem in gradu in quo est.

4" Posse simul concuiTere plura affinitatis vincula , v. g., si copula habita fuerit cura pluiibus ejusdem personœ consanguineis , vel cum

1) De Angelis. op. cit. Lib. IV tit. IS N°8., Tecchiottl, vol. 8, cap. 18, 8 04, ScaviDi, (loi GioTine, etc. innixi pncsertim citatœ declarationi S. Pœnitentiariœ. Optandum itaque est, ut hœo S. Sedis oracolo deflniantur.

692 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

personâ multipliciter consanguineâ, vel si utrinque fuerit copula cum consanguineis compartis.

5** Neque ex sponsalibus de fiituro neque ex matrimonio rato oriri affinitatem propriè dictam , quià in utroque casu deest ratio affinitatis, id est, conjunctio carnalis, quae fitper copulam completam et perfectam.

6" Affinitatem oriri non soliim ex copulâ licitâ , sed etiam ex illicitâ ; nam qui adhœret meretrici, unwn corpus cum illâ efficitur. I Gorint. VI, V. 16. — Gap. 1, 2, 6, etc., de eo qui cognovit consang.^ etc. — Gonc. Trid. c. 2. Sess. 24 de Reform.

Olim triplex fuit affinitas juxtà Gan. 3 et 6. Gaus. 35, quae. 5. Prima quse mediante unâ tantîim personâ contrahebatur ; secunda quae mediantibus duabus ; tertia quae mediantibus tribus. Exempla videri possunt apud auctores. Secundara et tertiam affinitatis speciem abstulit Goncilium Lateranense IV celebratum sub Inn. III, statuens conjugia non dirimi, nisi inter affines primi generis , c. 8. I>e consanguinitate et affinitate. Hinc matrimonium inter vitricum et viduam privigni, aut privignum et viduam vitrici valet. (S. Gong. Gong. 8 Mart. 1721 ; Ben. XIV, de Synode, lib. IX, cap. 13).

II. — Apud omnes constat ex affinitate oriri impedimentum dirimens. Affinitas ex copulâ licitâ dirimit matrimonium usque ad quartum gradum. Olim hoc impedimentum latiiis patebat ; sed Gonc. Lat. IV in cit. cap. 8. De consanguinitate et affinitate , infrà hos limites illud coarctavit. Affinitas ex copulâ fornicariâ dirimit matrimonium usquè ad secundum gradum ex Gonc. Trid. sess. 24, cap. 4, de réf. matr. in matrimonio consummato, sed nullo, non una est Doctorum sententia. — Alii putant affinitatem oriri ad secundum gi*adum tantiim, sive bonâ fide sive malâ vir et mulier coierint; (1) alii usque ad quartum in utroque casu (2) ; alii tandem usque ad quartum , si bonâ fide ; usque ad secundum si malâ fide uterque copulam habuerit. (3) Adhuc sub judice lis est, sed hanc ultimam praîferimus sententiam.

III. — 1" Gertum est impedimentum affinitatis in lineâ collaterali esse ex jure tantùm ecclesiastico. Non est ex jure naturali , quod confirmatur. tiim exenfplo Jacob, tiim ex lege Moysis quse prsecipiebat ut frater duceret uxorem fi'atris sui defuncti absque liberis, Dewfer.,

(1) Carrière, de Matrimonio, p. 163.

(2) De Angelis op. cit. lib. iv, tit.

ic. cit.

(3) d'Annibale, p. m, n» 302, not. n.

(2) De Angelis op. cit. lib. iv, tit. 13 ; Scavini, t. m p. 974 aiiique. Sim. Aichner loc. cit.

XXV, 5. Nec est ex jure divino : multùm olim eâ de re disceptatum fuit, occasionc dispensationis Henrico VIll à Julio II concessse. Quœstio tandem in hoc sensu fuit solemniter decisa.

2" In lineâ rectâ major adest difficultas. Gertum est affinitatem ex copulâ fornicariâ dirimere matrimonium ex jure tantiim eeclesiastico : Ecclesia non rarô dispensât, saltem ut vir ducat illam cujus matrem cognovit. Quoad affinitatem ex copuIà matrimoniali in secundo, tertio, et quarto gradu, facile Doctores admittunt ipsam dii'imere matrimonium ex jure tantiim eeclesiastico, et non jure naturali ; in primo autem gradu inter se non conveniunt. Ecclesia nunquam in eo dispensavit, aut dispensât ; sed, hoc non obstante, communissima hodiè sententia est impedimentum esse juris tantîim ecclesiastici, ac proinde de rigore juris Ecclesiam posse dispensare (1).

Art. § XII. - DE IMPEDIMENTO HONESTATIS PUBLlCiE

I. — Honestas publica est prapinquitas personarum , quœ oritur tùm ex sponsalibuSy tùm ex matrimonio rato nondum consummato (2).

II. — Hsec publica honestas dirimit matrimonium , ut patet ex cap. 3, 4, 8, de Sports, et matrim. aliisque juribus : undè sicuti affinitatis causa neque uxor consanguineis viri, neque vir consanguineis uxoris usquè ad certos gradus soluto matiimonio jungi potest , ità nec sponsus consanguineis sponsse, nec sponsa consinguineis sponsi. Gitatajura referuntur ad sponsalia, et non habetur explicitas textus tradens matrimonium ratum inducere impedimentum publica3 honestatis ; sed Doctores id probant argiimento quod dicitur à fortiori ; si enim hocce impedimentum enascitur ex sponsalibus , multô magis enasci débet ex matrimonio rato. Ratio hujus impedinienti est quod in nuptiis contrahendis, non solùm spectandum sit quid liceat, sed etiamtjuid honestum videatur. Hoc impedimentum perpetuum est, et durât etiàm sponsalibus solutis ac matrimonio ; non enim a contrahentibus pendet , sed ab Ecclesia. Et ità declaravit S. G. Goncilii, approbante Alexandio

(1) Cf. Yecchiotti, l. c. oliosque citatos auctores U. ce. Ben. XIV. De Synodo lib. IX oap. 13 ; S. Thom. Cajet. Sancbez , quos citât et sequitur Leureniuslib.4, lit. 14, quœst. 831, 1)0 2, aliiquc. IinO Beo. XIV in Bpistolâ i£(a« anni 11 oct. 1151 diserte disserit matrimoDium in primo afOnitatis gradii llneœ rectœjurc tantùm positivo interdioi.

(2) lo matrlmoDio coosummalo imptidimentum publicœ hooestatis permanet ; sed , adstante impedimento affloltatls, non attenditur.

694 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

Vil, 10 julii 1658 , qui jussit « hujusmodi quaestionem in dubium deinceps revocari haud amplius posse. »

II. — Pablica honestas orta 1" ex sponsalibus dirimit matrimonium inter sponsum et consanguineas sponsse et vice versa usque ad primum gTadum. (Gonc. Trid. Sess. 24, cap. 3 de Reform. matrim.). Ut autem sponsalia producant hujusmodi impedimentum, requiritur ut sint rite et validé inita. Antè Conc. Trid. ex sponsalibus etiam invalidis, dummodô invalida non essent ex defectu consensus , oriebatur impedimentum publicae honestatis, sed Gonc. Trid. loc. cit. statuit ut oriretur tantiim ex sponsalibus validis. Hinc non oritur publica honestas , si sponsalia simulatè contracta fuerint , vel incertè , vel conditionate antè conditionis adimplementum.

2" Ex matrimonio rato dirimit matrimonium usquè ad quartum gradum, etiamsi matrimonium sit invalidum. Nam jure Decretalium antè Gonc. Trid. ità erat : atqui Gonc. Trid. hâc in re nihil immutavit, ut declaravit S. Plus V, in Gonst. ad Romanam^ 1 Jul. 1568.

Diximus etiamsi invalidum ; attamen excipe, si matrimonii invaliditas proveniat 1° ex impedimehto honestatis publicse orto ex sponsalibus jam valide contracti s ; tune jure constitutum est, ut non oriatur impedimentum relaté ad personam desponsatam. Hinc, si Gaius, initis sponsalibus cum Luciâ , eâque relictâ, ejus sororem ducat , ad Luciam redire potest (imô et débet, ut satisfaciat promissis), quin indigeat dispensatione ; quià ex tali matrimonio invalido non oritur impedimentum honestatis relaté ad Luciam (1). Si veiô Gaius illud matrimonium etiàm consummaverit , tune neutram valet ducere : non Luciam, ob exortam affinitatem ex illo commercio cum sorore ; non sororem, ob jàm existens honestatis impedimentum ; 2" ex defectu consensus ; eo in casu non oritur honestatis impedimentum. Hinc non oritur ex matrimonio inito cum amente, cum ebrio, vel quandô adest error personœ vel conditio, vel metus gravis, vel fictus consensus, ut declaravit S. G. G. 23 martii anni 1644, quîim in omnibus sic contrahentibus deficiat consensus omnis, vel saltem qualis requii'itur.

S. Gong. Goncilii per decretum editum jussu Leonis XIII, 13 Martii 1879, <c déclarât ac statuit matrimonium civile in locis ubi promulgatum

(1) Cep. unie, de Despons. in VP. — V. LigUOfi, Op. Mor., 1. VI, n. 1061 et seqq. Sed oritur relaté ad ejus consauguineos , cùm exceptio sit tantùm inducta in favorem personaB primo desponsatse.

est decretum Concilii Tridentini, impedimentum justitise publicse honestatis non producere. »

Art. XIII. — DE IMPEDIMENTO DISPARITATIS CULTUS

I. — Sicut disparitas cul tus imper fecta impedit tantiim matrimonium, ità per fecta cultùs disparitas (1) inter baptizatum, et non baptizatum illud dirimit. Ratio est quia, elevato ad dignitatem Sacramenti matrimonio , non decet ipsum a baptizatis iniri cum non baptizatis qui nullius sacramenti capaces siint. Hîic accedunt periculum tiim subversionis conjugis baptizati, tîim pravse educationis filiorum, aliaque gravissima incommoda, qu?e Tertullianus graphicè describit, lib. 2, ad Uxorem cap. 2.

II. — Hoc impedimentum est tantùm juris ecclesiastici, et quidem non scripti , sed consuetudinarii. Nam non est juris naturalis ; quîim cultûs disparitas non répugnât matrimonii naturse ; eâ enim extante conjuges obligai'i invicem possunt ad cohabitationem , debiti redditionem et prolis educationem.

Non est juris divini positivi. Quàmvis enim non desint qui ex aliquibus locis S. Scripturse, prsesertim là et 2^ ad Cor. VI, matrimonium inter fidelem et infidelem nullum esse volunt ; nihilominiis possunt optimè prsedicta loca explicari de simplici prohibitione matrimonii quae de régula generali vigeat. In lege veteri aliqui fidèles cum infidelibus conjugii fœdus inierunt, ut Joseph cum filiâ Putipharis, Esther cum Assuero ; et etiam in nova lege primis Ecclesise seculis ejusmodi non desunt exempla : sic Gsecilia nupsit Valeriano adhuc ethnico, Monica Patritio infideli , Glotildis régi Francoinim Glodoveo adhuc pagano ; quin Ecclesia ejusmodi matrimonia concubinatùs nota inusserit , vel etiam improbaverit. Paulatim ex periculis et incommodis quae dérivant ex conjugio fidelium cum infidelibus, praxis unius et alterius Ecclesise fuit ea nulla traducere ; quse praxis evasit ti'actu temporis univérsalis , et induxit naturam legis univérsalis Ecclesise , quse proindè omnes homines ligat eo ipso quo per baptismum cœtui fidelium adscribuntur , etiamsi illis in regionibus morentur, ubi religio primiim propagatur. Can. Cave causa 28, et Can. Siquis.^ ibid. Ben. XIV, in Gonst. Singularx.

Ex eo quod hujusmodi impedimentum sit lex pro totâ Ecclesia, ab eo potest dispensare solummodô Romanus Pontifex , qui est suprà jus.

(1) De hoc impedimento lef^ débet Bpistola 5fii0MiaH iioM* Bened. XI Y data die dfebr. 1149. Console etiam Inst Austriacam, apad Maosella, 11b. cit. p. 78.

696 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

excluais omninô Episcopis absque spécial! delegatione. Hanc facultatem constat concessisse Gregorium XIII Missionariis Japoniae , et nostris quoque temporibus passim tribuitur Vicariis Apostolicis et quibusdam Episcopis Americse, et etiam Angliaî, per organum S. Gongregationis de Propagande Fide. Episcopis qui non sunt in loco missionum rarô conceditur. (1).

Ex pluribus instructionibus, quse habentur etiam apud Perrone, (1) hse prsescriptae reperiuntur conditiones in dispensationibus quoad matrimonia inter baptizatos et non baptizatos servandse : i" ut cohabitatio cum infideli non adducat aut contumeliam Greatoris , aut periculum pei'versionis ; 2° ut proies instituatur in christianâ religione ; 3" ut dispensatio gi-avibus tantîim de causis concedatur, adeô ut potiiis dispensatur in impedimentis consanguinitatis seu affinitatis , si hoc pacto vitai'entur matnmonia cum infidelibus ; 4" additur aliquandô , si adsit probabilis spes de conversione contrahentis infidelis.

An calvinistse et lutherani in illis pai'tibus degentes, quorum baptisma dubium aut suspectum est , infidèles habendi sint ità ut inter eos et catholicos disparitatis cultûs impedimentum dirimens adesse censeatur? Feria 4 die 17 novembris 1830 in Gongregatione generali S. R. U. Inquisitionis proposito supra scvipto dubio, decretum est : 1" Quoad hsereticos quorum sectfe Ritualia prsescribunt collationem baptismi absque necessario usu materiee et formae essentialis, débet examinari casus parti cularis ; 2" quoad illos qui juxta eorum Ritualia baptizant validé , validum censendum est baptisma. Quod si dubium persistât etiam in primo casu , censendum est validum baptisma in ordine ad validitatem matrimonii ; 3° si autem certè cognoscatur nullum baptisma ex consuetudine actuali illius sectse, nullum est matrimonium.

Art. XIV. - DE IMPEDIMENTO CRIMINIS

1. — Grimen quod constituit impedimentum dirimens matrimonium triplex est, scilicet : adulterium vel homicidium conjugis, aut utrumque simul, modo certse concurrant conditiones quse injure canonico exprimuntur. Ratio hujus impedimenti est, magis fovendi amorem inter conjuges, et fidem maritalem tutandi, quùm perfractse maritalis fidei nullum futurum esset emolumentum ex denegatâ validitate ineundi inter eos conjugii.

(1) Colleet. ad usum mitiionariorum ad exterot.

(2) Perrone, de Mat. chr. L. Il, s. i, c. VI.

A. — ADULTERIXJM SOLUM

Duplici modo potest incurri ex hoc capite impedimentum.

1° Per adulterium verum formale, et consummatum, cum promissione acceptatâ futuri mati*imonii. Requiritur autem. a. Ut adulterium sit verum , formale , consummatum. Et quidem verum^ id est, ut altenitcr saltem fornicator sit legitimo matrimonio conjunctus. Deindè formale et quidem ex utrâque parte, id est, ut uterque cognoscat alterutrum saltem esse conjugatum. Tandem consummatum,^ intercedente nempè copulâ carnali perfectâ. Ità communiter. — S. Lig. n. 1036. b. Ut adsit promissio matrimonii facta ab uno adultero et acceptatâ ab altero, saltem aliquo signo, sive hsec promissio prsecedat, aut comitetur, aut sequatur adulterium ; sed si prsecedat, requiritur ut retractata non fuerit. Probabiliiis autem non requiritur repromissio. c. Ut tiim promissio matrimonii , tiim adulterium fiant vivente priori conjuge ^ seu durante eodem matrimonio. — Ità ex variis locis juris can., v. g., can. Si quis vivente^ b^ Caus. 31, quœ 1. — Item can. Propositum^ i, de eo qui dux. etc. S. Lig. n. 1037 et seq.

2" Fer adulterium verum, formale et consummatum, conjunctum cum attentat© matrimonio quod aequivalet promissioni, c. 1 et 5, de eo qui duxit. Matrimonium attentatum illud est quod cum nuUitatis scientiâ contrahitur. Alii tradunt taie esse quoque matrimonium , omissà forma Tridentinâ, contractum, quale est matrimonium civile ; alii negant (1).

B. — HOMICIDIUM SOLUM

Très conditiones requiruntur ut adsit impedimentum :

1" Mutua conspiratio ; undè non* sufficit ut conjux conjugem suum occidat, si persona quâcum matrimonium initurus est, hanc actionem ignoret, aut ei non consentiat. <S. Lig. n. 1033.

2° /nfenfto ma^rtmonu; quamvis in jure non sit expressum. Ratio est, quià finis legis est ne quis spe matrimonii propriam vel alterius conjugem occidat. Quidam requirunt ut intentio illa aliquo modo fuerit alteri manifestata. Sufficere autem dicunt , ut indicia quaedam hujus intentionis prsecesserint, v. g. familiaritates, epistolœ amatoriae, etc. —

(1 j D'Ànnibale, op. cit. p. 8 n'' 809. Staches, d» matrimonio IU>. VII Ut. 10 o^ 8. Schmalg lU). IV, ut. 1, n" 15, etc.

698 IMPEDIMENTORUM MATRIMONII

Ità communiter. S. Lig. n. 1033, 1034. Juxtà alios, intentio semper prse sumitur et onus probandi est complicibus. (1) Si tamen csedes conjugis alio ex fine facta fuérit, v. gr. ut superstites liberiùs vocarent libidini, utvexatione conjugis occisi carerent, non autem contrahendi intentione conjugii, impedimentum , nediim in foro interne, sed neque in externe locum haberet, nisi ex magnis probaretur conjecturis opposita intentio, quo casu vinceretur prsesumptio.

3° 3îors realiter secuta, ex actione physicâ vel morali alterutrius complicis. — Ita communiter. Hoc confirmatur ex cap. 1 , de convers. infidel. ubi Gœlestinus IIl. Saracenis , qui ex mandato et consilio uxorum christianorum, viros earum interfecerunt, quamvis- dein per ipsas ad fidem conversis christianam, interdicit inatrimonium cum illis viduis, citato Triburiensi Goncilio. — Aliter autem eadem decretali decernit Pontifex de matrimoniis conti'actis a Saracenis ad fidem conversis cum uxoribus Christianorum in bello occisorum, et a Ghristianis cum mulieribus Saracenarum viduis item in bello ab aliis interfectorum , postquam saracena3 mulieres fuerant sacro baptismatis regeneratse lavacro. Ejusmodi enim conjugia licita et valida declarantur, ex eo quod taies non procuraveriht virorum defunctorum interitum.