APPROBATION DONNÉE PAR LE ROI RENÉ
A l'élection d'Elzéar Garnier, prieur de Saint-Maximin.— 183 mai 1475.
In nomine domini nostri Jhesu Christi. Amen. Anno incarnationis ejusdem domini M.CCCC.LXXV, et die XIII. mensis maii, sabbati intitulata... Noverint universi et singuli, presentes pariterque futuri, quod, convocato venerabili capitulo ecclesie et conventus regalis beate Marie Magdalene, ville Sancti Maximini, Aquensis diocesis , ordinis Predicatorum, mandato quippe ct jussu reverendi magistri Guillelmi Cayssii..., vicarii ejusdem conventus..., in quo fuerunt presentes..., videlicet , dictus domi-
nus Vicarius, magister Johannes Bolleti, in sacra pagina magister, frater Stephanus Luqueti, frater Johannes Texerii, frater Anthonius Grassi, frater Petrus Bogardi, frater Glaudius Falloti, frater Petrus Vincentii, frater Dominicus Verronelli , frater Balthesar Regis, frater Anthonius Roque, frater Elziarius Talloni , frater Petrus Arnulphi, frater Bertrandus de Balma, frater Andreas Driveti, frater Franciscus Stephani, et frater Bartholomeus de Sancto Maurisio. Quibus quidem prenominatis fratribus, ut premittitur , capitulariter convocatis et congregatis , intonuit et exaravit ipse reverendus Vicarius , nupperrime ante hujusmodi convocationem, ex parte sacre regie Jherusalem et Sicilie magestatis quasdam litteras clausas recepisse , presentatas per manus reverendi patris magistri Anthonii Naude, in sacra theologia professoris , prioris provincialis hujus provincie dicti ordinis Predicatorum , et magnificorum et egregiorum virorum dominorum Vivaudi Boniffacii , judicis majoris, et Johannis Matharoni , utriusque juris doctorum, regiorum consiliariorum, et magistrorum rationalium , tenoris et continentie existentes subsequentis. — À venerables nos tres chers et bien ames orateurs , les Religieux et concent de nostre eglise de Sainct Maximin.— Ab infra vero, sub sigillo parvo regie inajestatis sigillatas, tenoris subscripti. —-. De. par le Roy. Venerables , tres chers et bien ames. Nous enroions presentement par dela le general de costre ordre, et les Juge mage et messire Jehan Matharon , nos conseillers et maistres rationaulz de nostre archif, presens porteurs, ausquels avons chargié rous dire et declarer aucunes choses et ystoire, ainsi qu'ils roux diront. Venerables, tres chers et bien ames, nostre seigneur vous ait en sa sgincte garde. FEscript en nostre palais d'Aix, le XI* jour de may.— RENÉ. — Merlin.— Postquarum quidem litterarum preinsertarum lectionem, organo ejusdem magnifici domini judicis majoris prenominati, fratribus capitulariter convocatis factam, et per eosdem fratres, ut dixerunt, tenore percepto , tandem prefati domini judex major et magistri rationales, commissarii, procedentes ad declarationem exponendorum regie majestatis ex parte , eisdein fratribus..., dixit,
intonuit, et orethenus insinuavit prelibatus magnificus dominus judex major predictam sacram regiam majestatem, post presentationem eidem litteratorie factam , pro parte dictorum fratrum, cujusdam electionis prioris dieti conventus facte in personam reverendi magistri Elziarii Garnerii, dicti ordinis Predicatorum, et postullationis facte in persona reverendi magistri Anthonii Canole , ejusdem ordinis, in sacra pagina professorum, ex tenore indulti apostolici eidem sacre regie majestati et suis retro divis bone memorie principibus et predecessoribus suis concessi, super priore dicti sui regalis conventus ponendo et eligendo, vidende, auctorisande et approbande ; causantibus meritis, scientia et virtutibus dicti magistri Elsiari Garnerii, dicte sacre regie majestati relatis , ipsum eumdem magistrum Elsiarium Garnerii celle preferri, constituique et esse priorem dicti conventus ecclesie beate Marie Magdalene; et ipsius supra facte electioni per eosdem fratres inherendo et adherendo , electionem ipsam gratam habuisse et habere, et in eadem electione assensum et consensum suos regios prebuisse et prebere; propterea eosdem dominos Vicarium et fratres capitulariter convocatos... , de mente et voluntate ejusdem regie majestatis ita processisse et procedere, ac esse, et certos et certifficatos reddens et reddentes. Qui quidem dominus Vicarius, assistentibus sibi dictis fratribus..., fuit solemniter protestatus, cum reverentia et instantia debitis, quod quia, ex appostolico indulto, conventus ipse regalis Sancti Maximini est taliter exemptus ab omni jurisdictione Magistri ordinis et sui provincialis superioris in provincia hujusmodi , aliquibus actibus per eumdem reverendum patrem et magistrum provincialem fiendis preter et contra tenorem dicti apostolici indulti ac privilegia dicti conventus, ex nunc, nomine et pro parte ipsius conventus, non consentit, nec consentire vult ac intendit... Et ipsi domini prior provincialis et regii commissarii protestationem ipsam , viso dicto apostolico indulto , nomine, auctoritate et pro parte Regis , admiserunt ; quin ymo..., dictus , inquam , reverendus magister et pater prior provincialis , ejus animum: declarando, dixit quod non intendit ullo modo procedere contra mentem ipsorum privilegiorum , et
iudultorum apostolicerum eidem conventui concessorum... Igitur, electionem in eumdem magistrum Elziarium Garnerii, priorem dicti conventus Sancti Maximini , factam per dictos fratres , et illius subsequtam approbationem et admissionem per dictam sacrain regiam majestatem factain , quatenus opus est , omnibus et melioribus modo , via, jure et forma quibus melius facere potest , et eidem permittitur ex ipso indulto apostolico , regiam voluntatem insequendo, ejus auctoritate ratifficavit , approbavit et confirmavit , dictum magistrum Elziarium Garnerii priorem dicti conventus Sancti Maximini et ecclesie beate Marie Magdalene dicendo , pronuntiando et decernendo ; in hiis suam et dicti prioratus provincialis auctoritatem interponens pariter et decretum. Declarans propterea idem reverendus magister prior provincialis se in dicto conventu amplius non processuruimn , nisi commissione, auctoritate, voluntate et mar.dato ipsius sacre regie majestatis. Et attenta. absentia predicti magistri Elziarii Garnerii, prioris ipsius conventus Sancti Maximini, ego Vivaudus Bonifacii , judex major, dico et attestor premissa omnia fore vera. Ego magister Anthonius Naude, prior provincialis, dico et attestor omnia. supradicta stare in veritate. [ta est, magister Anthonius Naude, rior provincialis. E40 Johannes Matharoni, magister rationalis , dico et attestor preinissa fore oinnia vera. Ego magister. Guilhelinus Cayssi, vicarius. conventus Sancti Maximini, prescriplis assentior tanquam veris. lta est, Cayssi. Prescripta. autein Insinualionem, vocum et votoruim unionem fra- Uum capituluntium, ac contirmationen patris provincialis...
Arch. des B. du Rh. B. 17. Reg. Gallus, fol. 110.
XAXAVII.
LETTRES DE LEONAHD DE MANKUETIS,
General des Dornintieams , en faveur d'Elzear Garnier, prieur de Saimt-Maxinun. 1$75-1480.
Magistro Alziario , socio, confirmatur camera posita in con-
ventu Sancti Maximini, que olim fuit magistri de Ponteves , cum libris et omnibus bonis suis, et dantur sibi ad usum toto tempore vite sue. Et conventus Sancti Maximini et locus de Balma eximuntur abomni inferiore. Et confirmantur omnia gesta per ipsum magistrum Alziarium in reformatione conventus Aquensis, et in promotionibus ibi factis. Datum Rome I. decembris (1475).
Fratribus Sancti Maximini notificatur qualiter ea que gessit magister Elziarius, instituendo suppriorem fratrem Petrum Bonregardi , et instituendo Vicarium conventuum reformatorum magistrum Bartholomeum Raynaudi, et similiter omnes ordinationes quas fecit in dicto conventu , et omnia que gessit in tota provincia , sunt confirmata , et de novo oinnia predicta fiunt. Et datur dicto mag. Bartholomeo plenaria potestas super conventu Sancti Maximini, et super conventu de Balma, et super aliis conventibus reformatis, et super conventu Tholoni, et super monasterio sororum de Nazareth, tam in capitibus quam in membris. Et mandatur omnibus, sub pena gravioris culpe, quod obediant, alias possint compelli , etiam auxilio brachii secularis. Et dictus vicariatus duret quamdiu magr Alziarius fuerit absens a conventu Sancti Maximini. Datum Rome, XXVI. decembris (14P5).
Mag*. Elziarius habuit litteras quod ipse, qui est prior Sancti Maximini, et loci de Balma, et monasterii de Nazareth, et omnes Sui officiales , sunt exempti ab omni inferiori , et sub immediata cura R?!, Magistri, etiamsi littere iste non sinl notificate , et confirmantur littere alias super hoc facte. Nullis obstantibus. Datum Rome, XXVI. decembris (1475).
Suppriori et fratribus conventus Sancti Maximini scribitur qualiter assignationes facte per mag. Elziarium, et maxime de fratre Durando Chaudoyni in conventu Nemausensi, et de fratre Johanne Gavoti in conventu Vapincensi , confirmantur , et precipitur dietis fratribus... quod per tres dies recedant a conventu Sancti Maximini, et vadant ad conventus suos ; alias incarcerentur... Datum Rome, XXVI. decembris (11475).
Magr. Alziarius Garnerii habet licentiam predicandi ubiquo,
eligendi et mutandi socium et socios, quorum habeat plenariam curam, cum quibus etiam possit stare extra ordinem. Et potest comedere in camera, et habere distributiones a conventu ubi erit, et retinere elemosimas , ipse et socii, et distribuere sicut voluerit. Et potest ire ad urbem, et ad alia loca, ad placitum, et similiter mittere socios, absque alia speciali licentia. Et potest gerere curam nepotum suorum pupillorum. Et in omni conventu eximitur ab ebdomadaria, a notatione missarum, et a coinmunibus officiis. Et stando extra ordinem, potest officiare ecclesias ; et insuper acceptare officia ecclesiastica. Ethec omnia dantur sociis suis qui secum erunt. Nullus inferior impediat... Et confirmantur sibi omnes littere ct gratie alias concesse. Et hec omnia sunt in forma plena. Datum Rome, die XVI. martii (1476). -
Mag'. Alziarius Garnerii , socius dilectus R"! Magistri, habuit confirmationem Vicariatus provincie Tholosane, et provincio Provincie; et mandatur omnibus quod eum recipiant cum sociis suis benigne, ut socius Magistri I»! Datum Rome, XIX. martii
Mag'. Alziarius mittitur ad conventum Sancti Maximini , ubi est prior, cum plenitudine potestatis. Et declarantur excoinmunicati qui as-erunt se exemptos a juridictione Ordinis. Datum Rome, XIX. martii (1476).
In conventu Sancli Maximini confirinatur quedam fundatio et donatio facta per Serenissimum Regem pro studio, cum redditibus trium millium florenorum. Datum Urbini, die XXIV. aprilis (1477). Dicta. fundatio iterum confirmata fuit, quia prime
littere. periisse dicuntur. Datum Rome, die X. januarii 1478 a naticitate.
Mag'. Elziarius, socius, qui a Papa est habilitatus ad beneficia, habuit licentiam a Magistro R®°. acceplandi beneficia hujusmodi , cum suffragiis et gratiis Ordinis. Et potest nichilominus uti bonis et cameris suis. Datum Rome, X. Januarii 1478 a nat.
Magr. Elziarius declaratur quod fuit Vicarius Magistri Re. Et ipse habet iitteratin absolutionis a prioratu Nazareth. Et frater Prior Fabri , prior conventus Arelatensis , fit vicarius conventuum reformatorum. Datum Rome, I. junii (1428)..
Mag'°. Jacobo Raphaelis , conventus Draguiniani , precipitur, sub pena excommunicationis , quod solvat Petro Garnerii , confessori reginali, florenos octo, sicut judicavit mag”. Elziarius. Et si senserit se gravatum, mag. Elziarius judicet et faciat justitiam. Datum Rome, III. junii 1478.
Mag'. Alziarius potest assignare tres ad legendum sententias in sua provincia, pro forma et gradu. Datum ut supra (III. junii 1478).
Magr. Alziarius Garnerii , conventus Tholoni , et prior Sancti Maximini, quia habet ibi recipere capitulum provinciale, et quia multa negocia agitantur in curia Regis, et quia provincialis senio et crassitudine pregravatur , fuit factus Vicarius super tota provincia, ad preparandum capitulum, et comparendum in curia Regis, et alibi, pro Ordine... Datum Rome, prima aprilis (1480).
Magr. Alziarius prefatus fuit factus vicarius monasterii Sancte Marie de Nazareth, civitatis Aquensis, cum plenaria potestate. Datum Rome, prima aprilis (1180).
Arch. gen. Or1. Pred. Reg. 1. Leon. de vansuetis, fol. 170 v9-173 vo. Reg. Il, fol. 902.
DIPLÓME DE LOUIS XI, Donnant à Elzéar Garnier le titre do Conseiller du roi. — 21 février 1482.
Lovs, par la grace de Dieu roy de France, a tous ceulx qui ces presentes verront, salut. SAvoin FAISONS que pour la bonne et grant confiance que nous acons de la personne de nostre amé et feal Elsias Garnier, docteur en teologte, prieur de l'eglise monseigneur Sainct Maximin, et de sos sens, suffisance, litterature, certuz, experience, bonne diligence ; teeluj, pour ces causes. et autres consideracions a ce nous moucans, acons retenu et relenons
par ces presentes en l'estat et office de nostre conseiller, pour nous y servir doresenavant ordinairemen(, aux honneurs, prerogatives, preeminences, drois, proufis et emolumens acoustumés et qui y appartiennent. Et affin qu'il ait mieulx de quoy honnorablement entretenir son estat et office en nostre service, et surporter les fraiz, misoz et despenses qu'il luy conviendra pour ce faire et soubstenir, nous luy avons donné et ordonné, donnons et ordonnons, de grace speciel, par ces presentes, la somme de v* livres tournois, a icelle avoir et prandre doresenavant, chascun an, par maniere do pension, des deniers de noz finances, et par les descharges de nostre receveur general, en ensuivant l'ordre d'icellez. Si donnons en mandeinent a nostre amé et feal chancelier, ou autre commis a la garde de nostre seel, ordonné en l'absence du grant, que prins et recou dudit Elzias Garnier, prieur de Sainct Maximin, le serment en tel cas acoustumé, iceluy convoque et appello, ou face convoquer et appeller en noz conseil et affairez, ainsi que noz aultres conseilliers de semblable retenus, toutes et quantes foiz que mestier sera; et d'icelle, ensemble des honneurs, prerogatives, preeminances, droiz, proufiz et emolumens dessusdits, le fasse, seuffre et laisse joyr et user plainement et paisiblement. Mandons en oultre a noz amés et feaulx les generaulx conseilliers par nous ordonnés sur le fait et gouvernement de toutes nos finances, que par nostre dit receveur general, present et avenir, ils facent ledit Elzias Garnier appoincter et paier doresenavant, chascun an, de ladite somme de v* livres de pension, des deniors de nos dites finances, et par les descharges de nostredit receveur general, aux termes et en la maniere acoustumés, sans y faire aucune interruption ou discontinuation ; car tel est nostre plaisir. En temoing de ce, nous avons fait mettre nostre seel a cesdites presentes. Donné a Thouars, le xxi" jour de fevrier, l'an de grace mil ini quatre vings et ung, et de nostre regne lo xxi*. — Par le Roy, le bailli de Rouen et autres, presens. — Geuffroy.
Arch. des B. du Rh. B. 19. Rey. Corona, fol. 178 v*.