PARS III IMPERATORUM LEGES
fol. 105 vo. Constitutio constantini Imperatoris : « Imperator Constantinus Ablavio præfecto ». ib. 86, ex edit. Sirmondi, qui nec videtur Claromontanum contulisse. it. opp. t. 1.
fol. 107. Exemplum legis adversus episcopos qui judicio episcoporum damnantur.
fol. 108. Imperatores Valentinus, Theodosius, et Arcadius ad Optatum.
. fol. 108 vo. Imperator Constantinus ad Felicem præfectum prætorii.
fol. 109. Domint nostri Honorius et Theodosius Augusti ad Projectum consularem.
fol. 109 vo. Zmperator Theodosius et Valentinianus Cæsar Amacio vel præfecto prætoru Galliarum (Ed. nov. Conc. Gall. p. 373; primus Sirmondus ed. ex hoc codice).
fol. 111 vo. Imperatores Valentinianus, Theodosius et Arcadius.
fol. 113. Honorio nobilissimo puero et Evodio imperatores Arcadius et Honorius augg. T'heodoro iterum præfecto prætoru.
fol. 114 vo. Domini imperatores Honorius et Theodosius Augustus Melitio præfecto prætorui.
fol. 118. Honorius et Theodosius Theodoro viro inlustri præfecto prætorii.
fol. 120. Imperatores et Honorius et Theodosius et (ad) Melicium virum inlustrem præceptum.
fol. 123 vo. Imperatores Arcadius, Theodosius et Honorius.… Post sex hujus epistolæ lineas, codex deficit.
C'est l’un des trois manuscrits de Clermont que le P. Hardoun cite à chaque page de son édition des conciles, malheureusement sans les désigner nettement.
Codex Rachionis
Notes manuscrites de dom Pitra
prises en 1848 à la Bibliothèque de Strasbourg, réunies en volume sous le titre : Mss. français, Provinces III, p. 300 et suiv.
19 Amplissimus et insignis in-f° magno, duabus columnis, caract. unciali carolino, sive in titul. sive in textu, interdum merovingico, htteris nonnullis initialibus tramite eleganti conspicuis plerisque icthuomorphis, hastis superioribus a summo patulis, ab imo molliter defluentibus, lineis stylo sicco ductis, punctis hiantibus in margine utrinque delineato. Folio primo quidam canones extravagantur : ali sub hoc titulo Testimonium seu testes, quemadmodum probari debeant, aln sub ista rubrica : « De eo quod episcopus alienæ gentis eligitur. »
In 29 col. fol. v! quædam notæ circa chronologiam ac præoipue de æræ significatione ; hæc ultima in sequenti folio notanda sunt : « In geometria, æra pro latere ponitur, idem scriptum est in canonibus, ut his qui in synodali conventu in prima æra, hoc est in primo latere sederent primum capitulum illius vel illius synodi (primum capitulum) (sic) legerent ; secundum in altera æra sedentibus legeretur (cf. Synodus August. æra Î[8). » (Hæc manu recentiori sæc. XI scripta sunt.)
JI0 fo 20 r0 Pictura imperfecta opere textili circumdata et cruce latina subjecta — in vo folio eodem hæc insignia litteris rubeis et nigris alternantibus, æque majusculis leguntur : In nomine sanctæ et unicæ Trinitatis in anno DCCLXXXVIII...
1110 fo 39 In nomune Dni nr hs. yoi incipit ordo de celebrando concillo « Hora diei prima... et cetera ut in concilio toletano. Longior est hæc episcopi senicris oratio®.
fo 39 r° col. 1° Il nomine Dani Ïh. y 1 incipit ordo de celebrando concilioë.
Hora diei prima, ante solis ortum ejiciantur omnes ab ecclesia, obsecratis (sic) (olim obseratis) que foribus cunctis ; ad unam januam per quam sacerdotes ingredi oportet, ostiarii stabunt (sic).
1. Voir le texto dans Maassen, o. c., sans variantes. D. Pitra nota en marge -postérieurement : « Première mention de l’èro chrétienne, Corriger 787. Fac-simile dans les notices et extraits de mss. t. VI, Koch. » Ajoutons pe Basrarp. Peintures... des manuscrits, pl. 45-48.
2. Ici nous passons à une seconde série de notes p. 308, prises au même voyage, à une autre séance, et donnant in extenso la rubrique et l'oratio qui semblait plus longue.
Es Plusieurs des variantes de cotte rubrique n'ont pas été relevées par Pitra Analect. noviss. t. I, p. 979.
Et convenientes omnes epi pariter introibunt et secundum ordinationis suæ tempus residebunt. Post ingressum omnium episcoporum atque consessum vocentur deinde presbiteri quos causa prabaverit introire.. Nullus inter eos se ingerat diaconorum. Post hos ingrediantur diacones probabiles quos ordo poposcerit interesse et corona facta de sedibus episcoporum presbiteri a tergo eorum resideant fquos tamen sessuros secum metropolitanus elegerit ; qui utique et cum eo judicare aliquid et definire aliquid possint1]. Diaconi autem in conspectu episcoporum stent. Deinde ingrediantur laïci qui electione conjugali concilio (olim conjugi cli) interesse meruerint. Ingrediantur quoque notarii quos ad recitandum et excipiendum ordo requirit. Obsecratis (olim obseratis) januis et sedentibus in diuturno silentio sacerdotibus atque cor habentibus ad Dnum, dicturus est archidiaconus ! Orate ? (sic) Statimque omnis (sic) in terram prosternentur, tem epi quam prbi, et oranhibus diutius iacite cum fletibus atque gemitibus, unus ex epis senioribus surgens, orationem palam fundat ad Dnum, cunctis adhuc in terram jacentibus, dicat hanc orationem : Adsumus, etc.
IVoË Adsumus, Sancte Spiritus, adsumus peccati quidem imanitate detenti. sed in nomine tuo specialiter congregati. Veni ad nos! adesto nobis et dignare illabi cordibus nostris, doce nos quid aganus, quo gradiamur ostende ; quid eflicere debeamus operare. Esto solus et suggestor et effector judiciorum nostrorum qui solus oum Deo Patre et cjus Filio (sic?) nomen possides gloriosum. Non nos patiaris perturbatores esse justitiæ qui summe dilgisæ quitatem, ut in sinistrum nos non icnorantia trahat ; non favor inflectat, non acceptio muneris vel persona corrumpat ; sed junge nos tibi effcaciter, solius tuæ gratiæ dono, ut simus in te unum et in nullo deviemus a vero, qualiter in nomine tuo collecti, sic in cunctis teneamus cum moderamine pietalis justitiam, ut et hic a te in nullo dissentiat sententia nostra et in futuro pro bene gestis consequomur præmia sempiterna. » Omnino ut in hodierno Pontificlal].
Vc4 fo 30 r0 col. 28. In qua oratione Pater nr non dicat{ur] nec Benedictio, sed ipsa solummodo oratio confirmetur$, Finita autem oratione-et responso ab omnibus : Amen! rursus dicat archidiaconus ? Erigite vos. Confestim omnes surgant, et cum omni timore Dei et disciplina tam epi quam pbri sedeant. Sicque omnibus in suis locis in silentio consedentibus, diaconus alba indutus codicem canonum in medio proferens capitula de conciliis agendis pronuntiet, id est ex concilio toletano.
1. Ces additions du codexz Rachionis correspondent à celles du Ms. Paris, de Mansi ; de même cinq lignes plus bas.