CA^0N
Omnes possunt matrinionium contrahere, qui jure. non prohibçntur.
Canon d036
§ i. Impedimentum impediens continet gravem prohibitionem contrahendi niatrimonium ; quod tamen irritum non redditur si, non obstante impedimento, contrahatur.
§ 2. Impedimentum dirimens et graviter prohibet matrimonium contrahendum, et impedit quominus valide contrahatur.
§ 3. Quanquam impedimentum ex una tantum parte se habet, matrimonium tamen reddit aut illicitum aut invalidum.
Canon 1037
Publi€um censetur impedimentum quod probari in foro externo potest ; secus est occultum.
Canon 1038
§ \ . Supremœ tantum auctoritatis ecclesiasticae est authentice declarare quandonam jus divinum matrimonium impediat vel dirimat.
§ 2. Eidem supremae auctoritati privative jus est alia impedimenta matrimonium impedientia vel dirimentia pro baptizatis constituendi par modum legis sive universalis sive particularis.
Canon 1039
§ i. Ordinarii locorum omnibus in suo territorio actu commorantibus et suis subditis etiam extra fines sui territorii vetare possunt matrimonia in casu particulari, sed ad tempus tantum, justa de causa eaque perdurante.
§ 2. Vetito clausulam irritantem una Sedes Apostolica addere potest.
Canon 1040
Prseter Romanum Pontificem, nemo potest impedimenta juris ecclesiastici sive impedientia sive dirimentia abrogare, aut illis derogare ; item nec in eisdem dispensare, nisi jure commun! vel speciali indulto a Sede Apostolica hœc potesta€ concessa fiierit,
396 LE MAKIAGE CH^KÉTIEN
Canon 1041
Consuetudo novum impedimentum inducens aut impedimentis exsistentibus contraria reprobatur.
Canon 1042
§ 1. Impedimenta alia sunt gradus minoris, alia majoris. § 2. Impedimenta gradus minoris sunt :
1° Consanguinitas in tertio gradu linese collateralis ;
2^ Affînitas in secundo gradu lineae collateralis ;
S** Publica honestas in secundo gradu ;
4^ Cognatio spiritualis :
S** Crimen ex adulterio cum promissione vel attentatiône matrimonii etiam per civilem tantum actum.
§ 3. Impedimenta majoris gradus alia sunt omnia,
• Canon 1043
Urgente mortis periculo, locorum Ordinarii, ad consulendum conscientise et, si casus ferat, legitimationi prolis, possunt tum super forma in matrimonii celebratione servanda, tum super omnibus et singulis impedimentis juris ecclesiastici, sive publicis sive occultis, etiam multiplicibus, exceptis impedimentis provenientibus ex sacro presbyteratus ordine et ex affînitate in linea recta, consummato matrimonio, dispensare proprios subditos ubique commorantes et omnes in proprio territorio actu degentes, remoto scandalo, et, si dispensatio concedatur super cultus disparitate aut mixta religione, preestitis consuetis cautionibus.
In eisdem rerum adjunctis de quibus in can. 1043 et solum pro casibus in quibus ne loci quidem Ordinarius adiri possit, eadem dispensandi facultate poUet tum parochus, tum sacerdos qui matrimonio, ad normam can. 1098, n. 2, assistit, tum confessarius, sed hic pro foro interno in aclu sacramentalis confessionis tantum.
DOCUMENTS SE RAPPORTAiVÏ A LA TROISIEME PARTIE 397
Canon 1045
S 1. Possunt Ordinarii locorurn, sub clausulis in fine can. 1043 statutis, dispensa tionem concedere super omnibus irnpedimentis de quibus in cit. can. 1043, quoties impedinientum delegatur, cum jam omnia sunt parata ad nuptias, nec matrimonium, sine probabili gravis mali periculo, differri possit usque dum a Sancta Sede dispensatio obtineatur.
S 2. Haec facuUas valeat quoque pro convalidatione matiimonii jam contracti, si idem periculum sit in mora nec tempus suppetat recunendi ad Sanctam Sedem.
S 3. In iisdem rerum adjunctis, eadem facuUate gaudeant omnes de quibus in can. 4 044, sed solum pro casibus occultis in quibus ne loci quidem Ordinarius adiri possit, vel nonnisi cum periculo violationis secreti.
Canon 1046
Parochus aut sacerdos de quo in can. 1044 de concessa dispensatione pro foro externo Ordinarium loci statim certiorern faciat ; eaque adnotetur in libro malrimoniorum.
Canon 1047
Nisi aliud ferat S. Pœnitentiariœ rescriptum, dispensatio in foro interno non sacramentali concessa super impedimento occulto, adnotetur in libro diligenter in secreto Curiœ archivo de quo in can. 379 asservando, nec alia dispensatio pro foro externo est necessaia, etsi postea occultum impedimenlum publicum evaserit ; sed est necessaria, si dispensatio concessa fuerat tantum in foro interno sacramentali.
Canon 1048
Si petitio dispensationis ad Sanctam Sedem missa sit, Ordinarii locorum suis facultatibus, si quas habeant, ne utantur, nisi ad normam can. 204, § 2.
Canon 1049
§ 1. In matrimoniis^ sive contractis sive contrahendis, qui gaudet indulto generali dispensandi super certo quodam impedimento, potest, nisi in ipso indulto aliud expresse praescribalur. super eo dispensare, etiamsi idem impediinentum mulliplex sit.
§ 2. Qui habet induUum générale dispensandi super pluribus diversa^ speciei impediinentis, sive dirimentibus, sive impedientibus, potest dispensare super iisdem impedimentis etiam publicis in uno eodemque casu occurrentibus.
Canon 1050
Si quando cum impedimento seu impedimentis publicis super quibus ex indulto dispensare quis potest, concurrat aliud impedimentum super quo dispensare nequeat, pro omnibus Sedes Apostolica adiii débet ; si tamen impedimentum seu impedimenta super quibus dispensare potest, comperiantur post impetratam a Sa nota Sede dîspensationem, suis facultatibus uti poterit.
Canon 1051
Per dispensationem super impedimento dirimente concessam sive ex postestate ordinaria, sive ex potestate delegata per indultum générale, non vero per rescriplum in casibus particularibus, conceditur quoque eo ipso legitimatio prolis, si qua ex iis cum quibus dispensaturjam nata vel concepta fuerit, excepta tamen adulterina et sacrilega.
Dispensatio ab impedimento consanguinitatis vel affinitatis, concessa in aliquo impedimenti gradu, valet, licet in petitione vel in concessione error circa gradum irrepserit, dummodo gradus rêvera exsistens sit inferior, aut licet reticitum fuerit aliud impedimentum ejusdem speciei in a^quali vel in le ri oie gradu.
bOCCMENTS SE ftAFPOllTANT A LA TROISllvME PARTIE 399
Canon 1053
Data a Sancta Sede dispensatio super matrimonio ralo et non consummato vel facta permissio transitus ad alias nuptias ob prœsumptam conjugis mortem, secuml'ert semper dispensationem ab impedimento pioveniente ex adulterio cum prornissione vel attentatiane matrlnioiiii, si qua opus sit, minime vero dispensationem ab impedimento de quo in can. 1075, nn. 2, 3.
Canon 1054
Dispensatio a minore impedimento concessa, nullo sive obreptionis sive subreptionis vitio irritatur, etsi unica causa fînalis in precibus exposita falsa fuerit.
Canon 1055
Dispensationes super publicis impedi mentis Ordinario oratorum commissas, exsequatur Ordinarius qui litteras testimoniales dédit vel preces transmisit ad Sedem x\postolicam, etiamsi sponsi, quo tempore exsecutioni danda est dispensatio, relicto illius diœcesis domicilio aut quasidomicilio, in aliam diœcesim discesserint non amplius reversuri, monito tamen Ordinario loci in quo matrinionium contrahere cupiuat.
Canon 1056 |
Excepta modica aliqua praistatione ex titulo expensaram cancellariae in dispensationibus pro non pauperibus, locorum Ordinarii eorumve officiâtes, reprobata quavis contraria consuetudine, nequeunt, occasione concessa^ dispensationis, emolumentum uUum exigere, nisi haec facultas a Sancta Sede expresse eis data fuerit, et si exegerint, tenentur ad restitutionem.
Canon 1057
Qui ex postestate a Sede Apostolica delegata dispensationem concedunt, in eadem expressam pontificii indulti mentionem faciant.
400 Le mariage chkéiien
Caput III De impedimentis unpedlenUbas
Ga^-on 1058
§ 1. Matrimonium impedit votum simplex virginitatis,caslitatis perfectœ, non nubendi, suscipiendi ordines sacros et amplectendi statum religiosum.
§ 2. Nullum volum simplex irritât matrimonium, nisi irritatio speciali Sedis ApostoliccC pra^scripto pro aliquibus statuta fuerit.
Gaîson 1059
In iis regionibus ubi lege civili legalis cognatio, ex adoptione orta, nuptias reddit illicitas, jure quoque canonico matrimonium illicitum est.
Canon 1060
Severissime Ecclesia ubique prohibet ne matrimonium ineatur inter duas personas baptizatas, quarum altéra sit catholica, altéra vero sectœ ha^reticae seu schismaticse adscripta ; quod si adsit perversionis periculum conjugis catholici etprolis, conjugium ipsa etiam lege divina vetatur.
Canon 1061
§ 1. Ecclesia super impedimento mixtae religionis non dispensât, nisi :
\^ Urgeantjustae ac graves causse ;
2*^ Cautionem prœstiterit conjux acatholicus de amovendo a conjuge catholico perversionis periculo, et uterque conjux de universa proie catholice tantum baptizanda et educanda ;
3° Moralis habeatur certitude de cautionum implemento. § 2. Cautiones regulariter in scriptis exigantur.
docuimems se rapportant a la troisieme partie 401
Canon 1062
Conjux catholicus obligatione tenetar conversionem oonjugis acatlîolici prudenler curandi.
Canon 1003
§ 1 . Etsi ab Ecclesia obtenta sit dispensalio super impedimento mixtœ religionis, conjuges nequeunt, vel ante vel post maliimonium coram Ecclesia iMitum, adiré quoque, sive per se sive per procuratorem, ministriim acatholicnm uti sacrisaddiclum, ad matrimonialem consensum praestandum vel renovandurn.
§ 2. Si parochus certe noverit sponsos banc legem violaluros esse vel jam violasse, eorum matrimonio ne assistât, iiisi ex gravissimis causis, remoto scandalo et consulto prius Ordinario.
§ 3. Non improbaiur tamen quod, lege civili jubente, conjuges se sistant etiam coram ministro acatholico, officialis civilis tantum munere fungente, idque ad actum civilem dumtaxat explendum, eflectuum civilium gratia.
Canon 1064
Ordinarii aliique animarum pastores :
1° Fidèles a mixtis nuptiis, quantum possunt, absterreant ;
2^ Si eas impedire non valeant, omni studio curent ne contra Dei et Ecclesise leges contrahantur ;
3^ Mixtis nuptiis celebratis sive in proprio sive in alieno territorio, sedulo invigilent ut conjuges promissiones faclas fideliter impleant.
4^ Assistentes matrimonio servent pra3scriptum can. 1 102.
Canon 1063
§ 1. Absterreantur quoque fidèles a matrimonio contrahendo cum iis qui notorie aut catholicam fidem abjecerunt, etsi ad sectam acatholicam non transierint, aut societatibus ab Ecclesia damnatis adscripti sunt.
§ 2. Parochus pnodictis nuptiis ne assistât, nisi consulto
LE MAUIAGE CHKÉTIEN. i(j.
Ordinario, qui, inspectis omnibus rei adjunctis, ei permittere poteril ut malrimouio intersit, dumniodo urgeat gravis causa et pro suo prudenti arbitrio Ordinarius judicet salis cautum esse catholicœ educationi universae prolis et remotioni periculi perversionis alterius conjugis.
Canon 1066
Si publicus peccalor aut censura notorie innodatus prius ad sacramentalem confessionem accedere aut cuni Ecclesia reconciliari recusaverit, parochus ejus matrimonio ne assistât, nisi gravis urgeat causa, de qua, si fieri possit, consulat Ordinariuin.
Caput \ I * De unped'imentls cUrlrnentibas
Canon 1067
§ 1. Vir ante decimum sextum aetatis annum completum, mulier ante decimum quartum item completum, matrimonium validum inire non possunt.
§ 2. Licet matrimonium post praedictam aetatem contractum validum sit, curent tamen animarum pastores ab eo averiere juvenes ante aetatem, qua, secundum regionis receptos mores, matrimonium iniri solet.
Canon 1068
§ 1 . Irapotentia antecedens et perpétua, sive ex parte viri sive ex parte mulieris, sive alteri cognita sive non, sive absoluta sive relativa, matrimonium ipso naturee jure dirimit.
§ 2. Si impedimentum impotentisB dubium sit, sive dubio juris sive dubio facti, matrimonium non est impediendum.
§ 3. Sterilitas matrimonium nec dirimit nec impedit.
Canon l069
§ 1. Invalide matrimonium attentat qui vinculo tenetur prions matrimonii, quanquam non consummati, salvo privilegio fidei.
DOCUMEMS SE UAPPÔUTANT A LA TROISIEME PARTIE 403
§ 2. Quamvis prius matrimonium sit irrilum aut solutum qualibet ex causa, non ideo licet aliud con trahere, antequam de prions nullitate autsolutione légitime et certo constiteiii.
Canon 1070
§ 1. Nullum est matrimonium contractum a persona non baptizata cum persona baptizata in Ecclesia catholica vel ad eandem ex baeresi aut schismate conversa.
§ 2. Si pars tempoie coulracti matrimonii tanquam baptizata communiter habebatur autejus baptismus eratdubius, standum est, ad normam can. 1014, pro valore matrimonii, donec certo probetur alteram partem baptizatam esse, alteram vero non baptizatam.
Quse de mixtis nuptiis in canonibus 1060-1064 praescripta sunt, applicari quoque debent matrimoniis quibus obstat impedimentum disparitatis cultus.
Canon 1072
Invalide matrimonium attentant clerici in sacris ordinibus constituti.
Canon 1073
Item invalide matrimonium attentant religiosi qui vota sollemnia professi siiit, aut vota simplicia, quibus ex speciali Sedis Apostolica' pra^scripto vis addita sit nuptias irritandi.
Canon 1074
§ 1. Inter virum raptorem et mulierem, intuitu matrimonii raptam, quandiu ipsa in potestate raptoris manserit, nullum potest consistfîre matrimonium.
§2. Quod si rapta, a raptore separata et in loco tuto ac libero constituta, illum in virum habere consenserit, impedimentum cessât.
§ 3. Quod ad matrimonii nullitateHi attinet, raptui par
habetur violenta retentio mulieris, cum iiempe vir mulierem in loco ubi ea commoratur vel ad quem libère accessit, violenter intuitu matrimonii detinet.
Canon 1075
Valide contrahere nequeunt matrimonium :
j° Qui, perdurante eodem legitimo matrinionio, adulterium inter se consummarunt et fidem sibi niuluo dederunt de matiimonio ineundo vel ipsum matrimonium, etiam per civilem tantum actum, attentarunl;
2^ Qui, perdurante pariter eodem legitimo matrinionio, aduiterium inter se consummarunt eorumque aller conjugicidium patravit ;
3"^ Qui mutua opéra physica vel morali, etiam sine aduiterio, morlem conjugi inlulerunt.
Canon tOTG
§ 1. In linea recta consanguinitatis matrimonium irritum est inter omnes ascendentes et descendentes tum legitimos tu m n a tu raies.
§ 2. In linea collaterali irritum est usque ad tertium gradum inclusive, ita tamen ut matiimonii impedimentum loties tantum multiplicetur quoties communis stipes multiplicatur.
§ 3. Nunquam matrimonium permittatur, si quod subsit dubium num partes sint consanguincC in aliquo gradu lineae recta? aut in primo gradu linea? coUateralis K
Canon 1077
§ 1. AfRnitas in linea recta^ dirimit matrimonium in quolibet gradu ; in linea collaterali usque ad secundum gradum inclusive.
§ 2. Afïinitatis impedimentum multiplicatur : 1° Quoties multiplicatur impedimentum consanguinitatis a quo procedit ;
1 Voir le canon 96 qui définit la consangninité, p. 394.
2^ Iterato successive matrimoriio cum consanguineo conjugis defuncti ' .
Canon 1078
Impedimentum publiccC honeslatis oritur ex matrimonio invalido sive consummato sive non, et ex pubFico vel notorio concubinalu ; et nuptias dirimit in primo et secundo gradu linea3 recta? inter virum et consanguineas mulieris, ac vice versa.
Canon 1079
Ea tantum spiritualis cognatio matrimonium irritât, de qua in can. 768 -.
Canon 1080
Qui lege civili inhabiles ad nuptias inter se ineundas habentur ob cognationem legalem ex adoptione ortam, nequeunt vi juris canonici matrimonium inter se valide contrahere.
Caput XI » De matrimonii convalida/ ione
Art. I. — De convalidatione simplici
Canon 1133
§ 1. Adconvalidandum matrimonium irritum ob impedimentum dirimens, requiritur utcesset vel dispensetur impedimentum et consensum renovet saltem pars impecli menti conscia.
§ 2. Haec renovatio jure ecclesiastico requiritur ad validi-
^ Voir le canon 97 qui définit l'affinité, p. 394.
- Can. 768. Ex baptismo spiritualem cognationenri contrabiint tantum cum baptizato baptizans et patrinus.
tatera. etiamsi initio utraque pars consensum praestiterit nec postea revocaverit.
Canon 1134
Renovatio consensus débet esse novus voluntatis actus in matrimonium quod constet ab initio nullum fuisse.
Canon 1135
§ 1. Si impedimentum sit publicum, consensus ab utraque parte renovandus est forma jure praescripta.
§ 2. Si sit occultum et utrique parti notum, satis est ut consensus ab utraque parte renovetur privatim et secreto.
§ 3. Si sit occultum et uni parti ignotum, satis est ut sola pars impedimenti conscia consensum privatim et secreto renovet, dummodo altéra in consensu praestito perseveret.
Canon 1136
§ t. Matrimonium irritum ob defectum consensus convalidatur, si pars quae non consenserat, jam consentiat, dummodo consensus ab altéra parte pra?stitus perseveret.
§ 2. Si defectus consensus fuerit mère internus, satis est ut pars quae non consenserat, interius consentiat.
§ 3. Si fuerit etiam externus, necesse est consensum eliam exterius manifestare, vel forma jure praescripta, si defectus fuerit publicus, vel alio modo privato et secreto, si fuerit occultus.
Canon 1137
Matrimonium nullum ob defectum formap, ut validum fiât, contrahi denuo débet légitima forma.
Arl. IL — De sanatione in radiée
Canon 1138
§ 1. Matrimonii in radice sanatio est ejusdem convalidatio, secumferens, praeter dispensationem vel cessationein
impedi menti, dispensationem a lege de renovando consensu, et retrotractionem, per fictionem jnris, circa effectus canonicos, ad pra?teritum.
§ 2. Convalidatio fit a momento concessionis gratis ; retrotractio vero intelligitur facta ad matrimonii initium, nisi aliud expresse caveatur.
§ 3. Dispensatio a lege de renovando consensu concedi etiam potest vel una tantum vel utraque parte inscia.
Canon 1139
§ 1. Quodlibet ma tri mon iu m initum cum utriusque partis consensu naturaliter suffîciente, sed juridice ineffîcaci ob dirimens impedimentum juris ecclesiastici vel ob defectum legitimae forma^, potest in radice sanari, dummodo consensus perseveret.
§ 2. Matrimonium vero contractum cum impedimento juris naturalis vel divini, etiamsi postea impedimentum cessaverit, Ecclesia non sanat in radice, ne a momento quidem cessationis impedimenti.
Canon 1140
§ 1. Si in utraque vel alterutra parte defîciat consensus, matrimonium nequit sanari in radice, sive consensus ab initio defuerit, sive ab initio praestitus, postea fuerit revocatus.
§ 2. Quod si consensus ab initio quidem defuerit, sed postea praestitus fuerit, sanatio concedi potest a momento praestiti consensus.
Canon 1141
Sanatio in radice concedi unice potest ab Apostoli-ca Sede.
B. — FORMULES
i^ Modèle de demande de dispense pour les empêchements de consanguinité, d affinité ou de parenté spirituelle *
DIOCESE le 191
PAROISSE
