SAINT CYPRIEN, Epist., LXXII et LXXIII
3. J. CoPPENS, L’imposition des mains, Paris, 1925. 5° partie, ch. III: Origine de l’imposition des mains, rite de réconciliation.
4. Dès l’époque du pape Étienne, l’auteur anonyme du De rebaptismate, un défenseur pourtant de la pratique romaine, dit que vetustissima consuetudine ac traditione ecclesiastica…, qui foris… acceperunt baptisma, tantummodo impont eis manum ab episcopo ad accipiendum Spiritum sanctum sufficeret, et hæc manus impositio signum fidei iteratum atque consummatum eis præstaret. P. L., III, 1233. Il semblait qu’on eût là tous les éléments d’une nouvelle confirmation. Cf. Dom P. CousTANT, Romanorum pontificum epistolæ, p. 240-241.
difficultés que présente cette solution. La chose est pourtant très contestable.
Certains indices tendraient, il est vrai, à prouver qu’on réitérait vraiment la confirmation.
L'effet que les Pères attribuent à cette imposition des mains de la réconciliation, paraît être identique à celui de la confirmation. Comme à la confirmation le rite s’accompagne d’une invocation du Saint-Esprit :
per invocationem solam septiformis Spiritus episcopalis manus impositione \ ; — sola invocatione Spiritus sancti per impositionem manuum ?; — nisi impositio tantum manus ad fidem rectam conversis adhibetur ut per hanc sancti Spiritus suscipiatur infusio ®. — Manus eis tantum imponatur ut accipiant Spiritum sanctum À.
De plus, cette invocation du Saint-Esprit, en usage à Rome pour la réconciliation des hérétiques, s’est conservée dans le gélasien et de là dans notre Pontifical 5 : et elle est presque identique à la prière de la confirmation. Dans l'Orient byzantin on ajoutait l’onction et l’on usait de la formule même de la confirmation : Signaculum dont Spiritus sancti 5,
Il paraît donc certain qu’en Orient du moins on donnait