Le texte porte : conculvavit

XV. Ilem proponit quod dicto tempore vel circa dicta re decessit.

XVI. Item proponit quod diclus episcopus, malis hujusmodi contcntus, nichii se cgisse rcputans nisi lilios domlni régis et ■ domine regine defuncte et dominum Karolum, fralrcm régis, : Hier expediret sicul reginam expcdiverat de hoc mundo, euro c personis venit simili modo ad heremitagium supradiclum, cl ibi< projeclis loco illo scorpionibus, botarcllis, arnncis venenosis illis fecit fieri et componi venenum et in quadam pixide fecit re[

XVII. Item proponit quod diclus episcopus post intervallum poris mandavit pro fralrc Raginaldo, qui in dicto heremi habitabat, ut veniret cunv dicta pixide ad i m pot ion and um dom: K-, fratrem régis, qui lune ad partes Campaniedeclinarat.

XVIII. Item proponit quod post dictum venenum confec dicto episcopo in habitu transformalo in dicto heremilagio exisl quidam miles venit ad dictum heremitagium, nomine 1 ..., qui f in servicio dicte domine regine Navarre ipsi episcopo co ri u s in dicto negocio deliberationis dicti magistri Johannis ; et se velle missam audire et postea cum prunis bibere. El cum dictus mita prima collecta haberet supra in quodam solario in quo era tus episcopus, episcopus hoc audiens recepit de dicto veneno et veneno pruna ipsa ; de quibus, sibi post missam portatis, su dictus miles, statim inlirmari cepit et infra quatuor dies decess sic venenum suum episcopus predictus probavit, licet prius in dam cane probasset, qui statim post gustum veneni decessit.

XIX. Item proponit quod dictus heremita, perpendens malici: severitatem dicti episcopi, venire noluil lune ad dictum episco sed se excusavit; sed postea, aliis vicibus mandatus, venit ad eun quenler. Et coram gentibus eum dure increpabal, imponendo sibi ipse heremita benedictiones nubliales in heremo contulisset, eun perlineret ad eum, quod lamen nunquam leinplaverat diclus mita; et postea secumsolilarieel secrète in caméra longis [hjorisl batur et cum faciebat secum comedere, ut cum induceret ad mi rium sibi prebendum malorum operum predictorum, lieel dictus mita, caute timens de mortis periculo, diflugerct et ministerium i vitarct.

XX. Item proponit quod diclus heremita, volens prorsus fui poleslate episcopi memorati, rcs suas paravit de heremo tran

1. Il y a un blanc dans la pièce. Le chevalier s'appelait Jean Bou

Van. « Doc. i. f&tal, du Oum.

alibi ad salvandum ; quo denunciato ipsi episcopo, mandavit episcopus ipse pro eo, et sibi graves minas intulit in secreto, si se transferre alibi ampliusattemptaret.

XXI. Item proponit quod dictus episcopus yterum mandavit pro heremita predicto ut pixidem sibi portaret prediclam, et ei mandavit quod se pararet ad veniendum ad locum ubi regem Navarre ac alios filios domini régis reperiret, et ei certum modum et formam dédit ut dictis domini régis filiis de dictis potionibus faceret ministrari, eidem heremite munera multa promitens.

XXII. Item proponit quod dictus heremita, timoré mortis ad cautelam mandatum suscipiens ore, non animo, ut ex postfacto ostendit, recédons ab eo fugit ad diocesim Senonensem, ubi confessus estcuidam sacerdoti qui sibi consuluit ne unquam reverteretur ad episcopum

supradictum.

XXIII. Item proponit quod dictus episcopus, audito quod dictus heremita Senonis fugerat, volens ejus personam habere et se expedire de eo, ne posset ejus predicta scelera revelare, requisivit officialem Senonensem ut eum remitteret dicto episcopo : quod dictus officialis, sicut vir consciencie, facere noluit, habens suspectum neguocium.

XXIV. Item quod, post multos anfractus, dictus heremita, qui semper esse bone vite et sancte conversa tionis consuevit nec dictis sceleribus ascenserat {sic), fugit ad ipsum ballivum et premissa sibi aperuit, eum requirens ut remedium adhiberet quod posset.

XX V. Item proponit quod idem ballivus, — ut persona publica, non ut vellet, quod absit, partes judicis assumere, set ne temerarie contra dictum episcopum crederet nec frustra diffamaret eum, — se eum testibus de premissis et premissorum circu[n]stanciis informavit ut plenius posset premissa domino régi referre.

XXVI. Item proponit quod, eum plena informatione dominum regem adhiens, ex debito fidelitatis sui oflicii et ex caritate Dei et zelo fidei catolice', contra quam dicte ydolatrie perpetrale noscuntur, exposuit

ipsi domino régi predicta.

XXVII. Item proponit quod dictus dominus rex, dehberato consilio, — Vttendens premissa scelera vergere contra maiegstatem (sic) divinam et ipsius domini régis et contra fidem catolicam vehementer, resque esse gravis et periculosi exempli si sine pena manerent, videns grave periculum et scandalum imminens propter liberos et propinquos dicte regine, qui, nisi vindicla sumeretur per ecclesiam de predictis et fieret justicie complementum, justo dolore moti, non possent forsan obtinere tante sue injurie ultionem, nec eciam ipse dominus rex

honeste posset obmitere quominus in ecclesie defectum, quod absit, debitum suum exsolveret in predictis* ad servandum honorem ecclesie et ad vitanda hec pericula ac scandala, — per sollempnes personas ac clamosam insimialionem predicta omnia exposuit Patri sanciissimo domino summo Poritifici.

XXVIII. Item proponit [quod] prefatus dominus summus Pontifex, ad clamosam insinuationem predictam attendens diligenter predicta scandala et pericula, capi mandavit dictum episcopum, et vobis dominis comisit ut discreto, de piano, s um marie sineque strepitu judiciario veritatem de premissis et ea modo quocumque tangentibus diligenter et celeriter inquiratis, inquestamque sibi remilatis, ut ipse possit oiïicii sui debitum exsolvere in predictis.

Hos igitur articulos tradit vobis idem ballivus, protesta ns quod plures alios articulos pertinentes ad premissa adminiculumque prestantia (sic) vobis tradet, protestans insuper quod super premissis possit ad d ère, minucre vel mutare, prout veritati perquirende neguocii vident oportunum.

Suplicat igitur vobis predictis dominis comissariis, reverendis patribus, ut, cum in mora esse posset multiplex periculum, sceleriter (sic) ad inquirendum procedatis, oflferens vobis testes aliquos, quos nunc habet paratos, et alios vobis salis cito similiter ministrabit.

Arch. Nat., J. 438, n° 8'. Minute.

Premiers articles contre Tévêque de Troyes relatifs aux accusations

d'envoûtement et d'empoisonnement. j

(Séance du 8 octobre 1308)

Nos archiepiscopus Senonensis, episcopus Aurelianensis et electus Autissiodorensis, inquisitores cum illa clausula « quod si non omnes

etc. » contra Trecensem episcopum deputati, attendentes que ad auditum domini nostri summi Pontificis de dicto Trecensi episcopo sunt perducta, videlicet :

1° Quod idem episcopus sortilegiorum perversis operibus se immersit et illa exercere nequiter non expavit; — 2° item quod dictus episcopus inclite memorie dominam Johannam, olim reginam Francie,

domini «estri régis conjugem et consortem, tempore quô vivebat capilali odio latenter extitit prosequtus, eo quod ad procurationem et promotionem dicte domine régi ne ex causa de ronsilio regio ejectus fuerat et expulsus ; — 3° item quod dictus episcopus pluries et locis diversis se jactavit quod, ex quo dicte domine regine graciam non pote rat obtinere, mortis passionem eidem procuraret; — 4° item quod idem episcopus ad execranda quelibet se convertens, sue malignitatis concèptum nepharium ad actum perducere cupiens, vocavit ad se secrète quandam mulierem maligno repletam spiritu, que divinatrix seu sortilega dicebatur, que consulta per ipsum quomodo posset se de dicta regina vindicare, consuluit quod faceret demonem invocari; — 5° item quod dictus episcopus in familiaritate seu amicicia secum habebat quendam fratrem religiosum Jacobitam, Johannem de Fayaco nomine, habentem noticiam artis demones invocandi ; — 6° item quod fecit demonem invocari et quod démon coram ipso comparuit, a quo prefatus episcopus quesivit quomodo posset habere graciam dicte domine regine vel saltem facere quod mortem breviter dicta domina pateretur; — 8° item quod démon, homagio prius ppe dictum episcopum sibi facto et uno de membris suis eidem promisso, respondit quod ymaginem fieri faceret ceream ad formam mulieris et baptizari, imposito nomine dicte domine regine ymagini prelibate, et postea, ad ignem ymagine aliquantulum calefacta, ipsam ymaginem pungeret aut pungi faceret in capite et aliis parlibus ipsius ymaginis, et regina inciperet infirmari; — 8° item quod hoc faceret iteratis vicibus et demum totam per ignem eam consumi faceret, et sic regina illico expiraret; — 9° item quod dictus episcopus, tanquam iniquitatis filius, demonis amplectens consilium, quesito loco apto, videlicet heremilagio Sancti Flaviti in nemoribus sue diocesis, ad dictum consilium effectui mancipandum ivit cum dicto Jacobita de nocte ad dictum heremitagium, ubi, ipsis episcopo et Jacobita indutis super vestes suas rochetis de grossa tela, ac si essent boverii vel bergarii, dictus episcopus dictam ymaginem fieri fecit et omnia alia prout démon eidem 4 duxerat respondendum ; — 10° item quod dicta domina regina, illico post primam punctionem ymaginis vel satis cito post, incepit graviter infirmari, nec inveniri potuii medicus vel physicus qui sue infirmitatis causa m cognosceret et remedium adhiberet; — 11° item quod, post plures punctiones dicte ymagini factas de mandato dicli episcopi pluribus noctibus, tandem quadam nocte idem episcopus in dicto heremitagio