Alors Jacques de Bâçon
iPIÈGES JUSTIFICATIVES
reduci facere noslris propriis sumptibus et incipere infra instans festum Assumptionis Béate Marie Virginis, et deinceps continuare usque ad operis consummationem. — Item de jure nostre Trecensis ecclesie et consuetudine plenius informati, fatemur quod quatuor matincularii nostri laici in ecclesia predicta, quilibet in sua septimana jacere débet, et omnes quatuor insimul in anniversariisepiscoporum in quibus donaria extenduntur, et in festis duplicibus et annualibus, et nos bona fide promittimus quod exnunc eos ad hoc compellemus, et, si négligentes in hoc fuerint, per privationem sui benefîcii vel alias puniemus. — Item de compositione et emenda quam capitulo Sancti Stephani Trecensis, cum quo super juribus ecclesie nostre litigabamus, fecimus absque consensu nostri capituli, promittimus et pro certo quod per curiam romanam et alias procurabimus dictum negotium ad suum statum ita reduci, ut ex hoc non possit nostre ecclesie prejudicium generari in futurum, et, quantum in nobis est, revocamus. — Item super eo quod fructus ecclesiarum vacautium per nos vel ministros nostros percepimus, ut dicitur, contra generalem consuetudinem diocesis ; item quod ad sumptus mortuorum ecclesias jam aliis collatas fecimus deservii^e, talia faciendi jus non habuimus nec habemus, promittimus nos hec in posterum non facturos ; et, si compareant aliqui a quibus nos aliquid ob hanc causam recepimus vel nostri ministri receperint, veniant ad nos, et indubitanter absque difficultate aliqua restituemus eisdem. — Item quicquid capitulo, tam de anniversariis denariorum panis et vini quam de rébus aliis, debemus, promittimus nos soluturos et in futurum diebus et hoi^is statutis solvere. — Item placet nobis quod très franchi servientes capituli in suis ecclesiis parrochialibus ecclesiastica percipiant et libère percipere valeant sacramenta. — Item de jur-e decani et capituli plenius informati super jurisditione quatuor canonicorum altaris Béate Marie in ecclesia Trecensi, ipsam jurisditionem dictorum canonicorum confitemur ad dictos decanum et capitulum pleno jure pertinere.
Et hec omnia et singula, prout superius sunt expressa, in presentia Stephani de Allemente, clerici, publici notarii, necnon et domini Guillermi de Golumberio, legum professoris, magistriBartholomei de Ranavalle, sigilliferi nostre Trecensis ecclesie, et Guillermi de Golumberio, presbyteri, cappellani nostri, testium ad hec vocatorum, volumus., concessimus et promisimus ac etiam promittimus nos facturos et imperpetuum et inviolabiliter servaturos ac in futurum per nos vel per alium contra non venturos. In quorum omnium et singulorum testimonium et munimen, sigillum nostrum una cum signo et subscriptione dicti
jPIÈCES JUSTIFICATIVES 265
publici notarii preseulibus litteris duximus apponeiidum. Actum et concordatum in pleno capitulo dicte nostre ïrecensis ecclcsie, anno Domini millesimo Irecentesimo quarto, die mercurii aiite festum beati Laurentii * .
■J8 novembre 1303.
Jacques de Baaçon, archidiacre d'Arcis, — « attendens et considerans curialitates non modicas quas reverendus in Christo pater ac dominus Guichardus, Dei gratia Trecensis episcopus, eidem archidiacono hactenus impenderat et de die in diem impendere non desistit, de quibus nullam adhuc remunerationem fuerat assecutus, in recompensationem premissorum ac etiam in acquictationem et deductionem cujusdam summe pecunie in qua dicto reverendo patri tenebatur efticaciter obligatus, » — donne à Guichard, évêque de Troyes, les cens et rentes qu'il a achetés à Pouilly, de Thibaut de la Forêt, écuyer, et de demoiselle Marie, sa femme.
L'acte est souscrit : « G. de Columberio. »
Arch, départ. Aube, G. 3173. Orig. scellé.
1. Cette pièce a été publiée par Camuzat, Pi^ompliiariurn sacrar. antiquif, Tricassin. diœcesis, fol. 193 ; signalée d'après lui par Bréquigny, Table chronol. des diplômes, VIII, 43. Elle n'existe qu'en copies aux Archives de l'Aube :
1» G. 2581, n° XVII (fol. 10 v°), copie du xvin<= s. d'une copie du xv«.
2° G. 2601, copie d'un vidimus de 1407. . 3° G. 3387, n" XVII, copie du xv^ siècle.
Lalore, qui publie la pièce [Cartul. de S. Pierre, p. 217) d'ap. G. 2601, donne faussement ce document comme un original.
Nous la donnons d'après G. 3387, qui semble la copie la plus proche de l'original.
PIÈCES JUSTIFICATIVES
i8 juillet 1304.
Guichard, évêque de Troyes, donne au chapitre de la cathédrale, en les amortissant, les cens et rentes de Pouilly, à charge pour le chapitre de célébrer annuellement pour l'évêque une messe du Saint Esprit pendant sa vie, un anniversaire après sa mort K
Uni versis présentes literas inspecturis G., miseratione divina Trecensis episcopus, salutem in Domino. Noveritis quod nos, volentes et affectantes anime nostre salubriter providere, donamus et concedimus, donatione irrevocabili facta inter vivos, viris venerabilibus et discretis decano et capitule Trecensis ecclesie ac ipsi ecclesie, omnes et singulos census, redditus et proventus in literis, sigillo nostre Trecensis curie sig-illatis, presentibus hiis annexis contentos, et omnia alia et singula que exinde obvenire poterunt in futurum : que omnia vir venerabilis et discretus Jacobus de Baaçanno, nunc archidiaconus Sezannie in dicta Trecensi ecclesia, nobis dédit imperpetuum et concessit, que dictus archidiaconus emerat a Theobaldo de Foresta, armigero, et domicella Maria^ ejus uxore, moventia de feodo episcopatus Trecensis immédiate, in villa, finagio et territorio de Pouilleyo, tenendos et percipiendos ex nunc imperpetuum ab ipsis venerabilibus, vel eorum mandato, annis singulis, secundum quod in predictis literis hiis annexis plenius continetur. Quorum omnium valor distribuetur in missa de sancto Spiritu, quam dicti venerabiles, ex mera eorum liberalitate et gratia, pro nostri corporiset anime salute, celebrari facere annis singulis, quamdiu vixerimus, promiserunt, et post decessum nostrum in die anniversarii nostri, extunc annis singulis in dicta ecclesia faciendi, secundum quod in dicta Trecensi ecclesia distribui et fieri consuevit. Que omnia ipsis venerabilibus admortizamus ob causam predictam, intuitu pietatis, nichil juris in eisdem, dominii aut proprielatis nobis vel nostris successoribus retinentes. Promittentes bona fîde nos contra predictas donationem, concessionem et admortizationem non facere vel venire per nos vel per alium in futurum. In cujus rei testimonium presentibus literis sigillum nostrum
1. Cette pièce a été publiée par l'abbé Lalore avec sa fantaisie habituelle; nous n'avons pas cru inutile de la donner à nouveau.
PIÈCES JUSTIFICATIVES
duximus apponendum. Datum anno Domini millesimo trecentesimo quarto, die sabbati ante festum béate Marie Magdalene.
Arch. départ. Aube, G. 3173. Orig. scellé- — Lalore, Cariulaire de Saint-Pierre, p. 217 (n" 229).
i / mars 1501.
Guichard, évêque de Troyes, donne à l'abbaye de Montier-la-Celle et au prieuré de S. Flavit de Villemaur, une rente de 30 mesures de grains, (24 à l'abbaye, 6 au prieuré) sur les terres de Surançon, — à charge pour le prieuré de célébrer annuellement une messe du S. Esprit pour l'évêque de son vivant, un anniversaire pour ses parents et pour lui, après sa mort.
Universis présentes li Itéras inspecturis Guichardus, miseratione divina Trecensis episcopus, salutem in Domino. Notum facimus quod cum nos emissemus et comparavissemus a Roberto de Paisiaco, lilio defuncti domini Roberti de Paisiaco, militis, domicella Johanna ejus uxore et Manasseto dicto Tartarin, ipsius Roberti fratre, triginta sextarios bladi ad parvam mensuram, videlicet quatuor sexlarios frumenti, sex sextarios sigali, decem sextarios ordei et decem sextarios avene, percipiendos perpetuo a nobis et causam habentibus ex nobis annis singulis super terragiis ipsorum Roberti, Johanne et Manasseti, que habent in villa de Sorancon, nos de dictis triginta sextariis bladi damus exnunc et concedimus ac perpetuo quitamus religiosis viris conventui monasterii Celle Trecensis viginti quatuor sextarios, videlicet duos sextarios frumenti, quatuor sextarios sigali, octo sextarios ordei et decem sextarios avene, in puram elcmosinam, pro pitentia ipsorum religiosorum, ob nostre et parentum nostrorum remedium animarum. Alios vero sex sextarios, videlicet duos sextarios frumenti, duos sextarios sigali et duos sextarios ordei, damus exnunc et concedimus i^eligiosis viris priori et monachis prioratus Beati Fiaviti de Villamauri, predicto monasterio immédiate subjecti, pro parentum nostrorum anniversario et nostro post dccessum nostrum in dict© prioratu annuatim perpetuo faciendô, et una missa de Spiritu Sancto quolibet anno quandiu vitam duxerimus in humanis... Datum anno Domini millesimo trecentesimo, die sabbati post dominicam Oculi mei,
PIÈCES JUSTIFICATIVES
S'ensuit le contract d'acquisition de la susdite rente en grain, du samedy devant le dimanche qu'on chante Laetare Jheruscilem, de l'an douze cent quatre vingt dix-neuf, passé par devant Pierre d'Orléans, citoyen de Troyes, lieutenant de Henri de Bar, garde du scel de la prévosté de Troyes, soubs le scel de ladite prevosté. . . Cette vente ainsy faite pour le prix et somme de quatre vingt livres tournois petits, que lesdits vendeurs ont eues et rcceues dud. evesque en bonne pecune nombrée...
Arch. départ. Aube, 7 II. 1 {Invent, général de Montier-la-Celle), fol. 77 \°. Copie.
Poitiers, 3 juin 1307.
Clément V remet jusqu'à nouvel ordre la comparution de Guichard à la cour apostolique ordonnée par Benoît XI, au sujet des accusations portées contre l'évoque.
Venerabili fratri G., episcopo Trecensi. Personam tuam, tue fraternitatis exigentibus meritis, paterna benevolentia prosequentes, te ab hiis ex quibus famé dispendium vel aliquid tibi possit prejudicii imminere libenti animo preservamus. Ex tenore siquidem tue petitionis accepimus quod, licct olim felicis recordationis Benedicto pape XI, predecessori nostro, quedam sinistra de te per nonnullos emulos tuos falsa fuerint insinuatione suggesta, quorum occasione dictus predecessor per suas certi tenoris litteras te citari mandavit, ut certo termino apostolico te conspectui personaliter presentares, ejus beneplacitis et mandalis plenarie pariturus, idem tamen predecessor, priusquam ad te hujusmodi citatio perveniret, debitum nature persolvit. Verum quia nonnulli quandoque calumpnie maculis lucem veritatis obnubilant, nos qui de tuis actibus, cum nonnulli ex fratribus nostris sancte Romane ecclesie cardinalibus apud nos te ab hiis propter que citari, ut premittitur, mandabaris, duxerint excusandum, conscientiam habemus sinceram, super hoc tibi de speciali g-ratia indulg-ere volentes, tuis supplicationibus inclinati, presentium auctoritate decernimus quod ad accedendum occasione hujusmodi ad apostolicam sedem nullatenus tenearis, donec super hujusmodi negocio aliud
PIÈCES JUSTIFICATIVES
duxerimus ordinandum, omnem negligentiam, contumaciam seu inobedientiam, si quam forsitan non comparendo contraxere, eadeni libi auctoritate rémittentes. Nulli ergo etc. Datum Pictavis, Ilinonas junii, anno secundo.
Reg. Vatic, 54, fol. 20 v», n» 149.
Poitiers, 9 août 1308.
Mandement d'enquête de Clément V contre Guichard.
Glemens, episcopus, servus servorum Dei', vcnerabilibus fratribus archiepiscopo Senonensi et episcopo Aurelianensi et dilecto filio Petro, electo Autisiodorensi, salutem et apostolicam benedictionem. Pridem ad auditum aposlolatus nostri perducto quod venerabilis frater noster Trecensis episcopus, si dici venerabilis mereatur, ad inconsulta dilapsus et ad execranda quelibet convertens dampnabiliter actus suos, sortileg-iorum perversis operibus se immerserat * turpiter, in famé ac salutis proprie detrimentum, et, eo illa nequiter exercente ac intervenientibus ipsis, clare memorie Johanna, regina Fi^ancie, dire mortis sustinuerat passionem ; quodque idem episcopus Trecensis, de malo labens in pejus, dilecto filio nobili viro Garulo, comiti Andegavensi, dum haclenus ad partes Gampanie accessisset, necnon et carissimo in Ghristo lilio nostro, régi Navarre illustri, tune moranti in ^ Pictavis conatus fuerat pestiféré potionis austum [sic] facei'e pi'opinari, et nichilominus potionem ipsam nonnullis aliis de facto propinans, quidam ex eis miles et plures alii qui sumpserant hujusmodi potionem seve mortis occasum, quod referimus dolentes, subierant; et alia multa commiserat enormia et nephanda in divine majestatis offensam, exempli mali perniciem et scandalum plurimorum : nos, quia predicta non poteramus, prout nec etiam debebamus, sub dissimulatione transire, tibi, frater archiepiscope, dédisse meminimus per alias nostras litteras in mandatis, ut caute, absque cujusvis rumore tumultus, prefatum episcopum caperes et captum faceres sub fida custodia detineri.