Ibid., moranti Pictavis

PIÈCES JUSTIFICATIVES

Verum intendentes super hiis scire certiluclinem verilatis, discretioni vestre per apostolica scripta mandaniiis quatinus super preniissis et singulis pi^eniissorum et quibuscunque premissa taugentibus, auctoritate nostra, summarie et de plano^ sine strepitu et figura judicii, in forma tamen juris, contra dictum Trecensem episcopum diligentius inquirentes, ea que super predietis inveneritis per inquisitionem hujusmodi fideliter in scriptis redacta nobis sub sigillis vestris inclusa studeatis per proprium nuncium quanlocius destinare. Testes autem de quibus videritis expedire, ad perhibendum super predietis testimonium veritati per censuram ecclesiasticam, appellatione postposita, compellatis. Quod si non omnes hiis exequendis potueritis interesse, duo vestrum ea nichilominus exequantur. Datum Pictavis, V idus augusti, pontificatus nostri anno tertio.

Arch. Nat., J. 438, n° 3 bis (vidimus de 1308). — Baluze, Vitce papar. Avenionens., II, 162.

Articles contre l'évêque de Troyes proposés par le bailli de Sens aux commissaires apostoliques.

Août-octobre 1308.

In nomine Domini nostri Jesu Chrisli, amen. — Goram vobis reverendis patribus, dominis archiepiscopo Senonensi, cpiscopo Aurelianensi, electo Altisiodorensi, promotor ad finem ut ad inquisitionem l'aciendam contra dominum Gui[chardum], episcopum Trecensem, juxta formam commissionis apostolice vobis facte, — non intendens ad cujusquam injuriam, set jus publicum exequi, — proponit Guillehnus de Angesto, balHvus Senonensis, de et in cujus ballivia dictus episcopus Trecensis est, et in cujus ballivia infrascripta scelera perpetrata noscuntur, articulos qui sequntur :

I. Primo quod dictus episcopus causam odii contraxit contra recordationis inclite dominam Johannam, reginam Francie, domini nostri régis conjugem et consorlem, lempore quo dicta domina regina vivcbat, ex eo quod ipsa domina regina, exequtrix testamenti domine regine Navarre, matris sue, exegit juste ab ipso episcopo ea quibus episcopus tenebatur dicte domine regine Navarre^ eo quod falso ac pro-

PIÈCES JUSTIFICATIVES

clitiose, corruplusque pecunia, deliberaverat Johannem de Calesîo, qui quamplura bona maliciose subtraxerat dicte domine Navarre regine viroqiie suo quondam, quod lolum ad ipsam dominam reginam Navarre pertinere debebat post morlem niarili sui predicti, et quem Johannem dictus episcopus in custodia receperat ad instanciam ipsius domine regine Navarre et ad securitatem debiti supradicti,

II. Item proponit quod propter proditiosam et fraudulentam deliberationem dicti magistri Johannis, et propter enormitates alias, dictus episcopus inventus inhabilis expulsus fuit a consilio domini nostri régis, ex quo eciam majus odium contraxit contra dictam dominam reginam, quia ad ejus promotionem repcrta fuerat ejus iniquitas propter quam fuit a consilio predicto expulsus.

III. Item proponit quod dictus episcopus, ob predicta reputans se confusum, procurare nisus fuit pluries, cum pluribus et diversis collateralibus et familiaribus domini regis^ ut posset iterum consiliarioruni domini régis numéro agregari, quod non potuit impetrare.

IV. Item proponit quod dictus episcopus^ perpendens quod dicta domina regina Francie esset causa obstaculi honoris hujus dicti episcopi, nisus fuit pluries per mediatores plui^es et diversos, ut ipsa reciperet ipsum episcopum in gracia sua et familiaritate solita ante dictas iniquitates détectas, et quod non potuit impetrare, eo quod dicta domina mente decipi verebatur ab ipso et ejus iniquitates abhorrebat.

V. Item proponit quod dictus episcopus, tune gravius et durius motus contra dictam dominam reginam Jo[hannam]^ concepit per modum quemcunque sibi causam mortis prestare, tum ex odio quod ad eam habebat, tum quia sibi videbatur quod esset obstaculum honoris ipsius episcopi.

VI. Item proponit quod pluries et locis diversis dictus episcopus, non valens cordis iniquitatem prorsus celare, dixit et se jaclavit quod ipse omnino faceret quod ipse esset in gracia dicte domine regine Jo[hannel, aut ipse expediret se de ea.

VII. Item proponit quod dictus episcopus, volens ad aclum nepharium conceptum procedere, ut homo positus in profundo malorum, vocavit ad se secrète quandam mulierem, que divinatrix dicebatur, habens socium quendam fratrem religiosum qui noticiam habere dicebatur artis demones invodandi, fecitque demonem invocari, ipsumque demonem consuluit quomodo posset habere graciam dicte regine aut se expedire de ea quod morerelur ( 5/'c). Qui démon sibi consuluit quod ymagiiiem ceream fieri faceret et eam babtizari, imposito ymagini

PIÈCES JUSTIFICATIVES

nomine proprio regine, et poslca pungcret aut piing-i faceret ymaginem ipsam in capite et aliis partibus corporis ymaginis, et statim regina infirmarelur ; quocl si illud non sufficeret, faceret iteratis vicibus pungi dictam ymaginem et eandem totam consumi, et sic regina moi'cretur. Quod consilium dédit démon, homagio priiis pcr dictum episcopum sibi facto.

VIII. Item proponit quod nequam ille episcopus^ consilium demonis amplectens, quesito loco apto et^ opéra tenebrosa, in habitu bergerii seu agricole transformalus, cum dicto fratre[et] duabus mulieribus de nocte venit ad heremitagium talis nemoris, et ibi fieri fecit quandam ymaginem ceream ad figuram mulieris^ et eam ibidem babtizari fecit, imposlto nomine Johanne, et fuerunt ibi patrini et matrine ut est in babtizandis pueris assuetum.

IX. Item proponit quod dictus episcopus dictam ymaginem, sic babtizatam, pungi fecit cum acu vel graphio, in capite et aliis partibus corporis ymaginis, et postea eam involvi et in loco certo in ipso heremitagio secrète poni.

X. Item proponit quod dicta regina incepit graviter infirmari illo tempore \e\ satis cito postea.

XI. Item proponit quod dicta domina regina languit graviter magno tempore de illa infirmitate, nec aliquis medicus causam infirmitatis bene noscere potuit nec aliquod adhibere remedium pro ipsa domina, licet plures et magni medici fecerint posse suum.

XII. Item proponit quod dictus episcopus pluries et fréquenter misit nuntios suos, infirmitate predicta durante, ad sciendum statum infirmitatis dicte domine.

XIII. Item proponit quod dictus episcopus pluries et fréquenter fecit yterai'i puncturam dicte ymaginis, dicta infirmitate regine durante.

XIV. Item proponit quod finaliter, cum dictus episcopus videret quod dicta regina non moriebatur, licet magno tempore graviter languisset, cum dictis personis cum quibus ad dictum heremitagium vénérât venit yterum, de nocte et habitu transformato, ne cognosceretur, et ibi, recepta dicta ymagine juxta ignem, dicendo : « Quomodo, diahole, viveine semper hec millier ? » fregit membra corporis ymaginis illius et dilaceravit, et in terra cum pedibus ymaginem conculcavit 2, et in ignem projecit et combussit.