IV- — Jura montium et montanonim

I. — § 1. Slatuimus, udquidquid urborarii de consilio juratorum Igiavensium in rnootibus vel io stollonibus aliquibus concesseriol, vel dederint, sub sigillé eorum et urborariorum, ratum habeatur absque ulla quaeslioDe. — § 2. El ubicumque mons vel stollo învenlus vei elaboratus fuerit, de jure habebit in eo, quod dicitur haûgende vulgariter qUartum dimidium lanei, et in eo, quod dicitur ligbende, unum laneum altitude et profundum in aequali statura — § 3. Si quis autem novum montera invenerit, mensurenlur ei septem lanei ex utraque parte, domino régi unus ex utraque parte, burgensibus unus. — § 4. Inventores vero mentis dabunt his qui mensurant montera vu solides brèves. — § 6. Hanc taraen mensurara in bis praemissis condicionibus quilibei novus mons obtimebit (2).

II. — § i. Si montis inventer meatum suum a concessore jure débite susceperit, licet alii circa ipsuni raetaliura inveniant, vel habeant, taraen priraus meatuum susceptor jus suum obtinebit, in eo videlicet, quod meatus ejus a jqralis primo, secabilur. — § 2. Sed si meatus ejus mensura dignus non fueril, extunc secundo meatuum susceptori, vel tertio in eodem rainere laborantibus eodem jure, que primo, secabitur meatus. — §3. Etquicumque iilorum plures foveas in fundo factas per amfraclus contiguatas habuerit : si laborantes contra ipsura carere noluerint, jus et ille, qui eo loco urborariorum, ipsuffl compellent jurameolo in raedio inslruraento, quod dicitur Runboura, praeslito obtinere quod illum meatum ex tali fovea susceperit et per hoc obtinebit quod jurati secent meatum suum. — § -4. Et si jurati supar fidem recepeript, quod in profunditate et in slollone taie metallum viderint et reliquerint quod sit mensura dignum et examinatum, super omnes expensas casae detad minus una calefactio unum fer-

(1) Reproduit d'après le texte publié par Herm. Jirecek, Codex jùris Bohemici, t. ], d. 39, p. 82, Vienne, 1889. Nous avons adopté la version B qnoique plus réceole que la leçon A, parce qu'elle est plus développée, en tenant compte des corrections de Zycba dans son grand ouvrage Das bôomusche Bergrecht des Mittelaliers auf Grundlage des Bergrechts von IglaUy Vienne et Berlin, 1900. On trouvera dans ce traité un commentaire détaillé du texte et une bibliographie complète.

(2) Jirecek fait commencer le chap. II à ce §. Zycha le place à la fin du cbap. 1, en le faisant précéder d'un § 5 ainsi conçu : Ilem quicumque labora> uerit in meatu in eo quod dicitur slollo, et metallum invenerit, mensurabuotor ei de ipso ioco, ubi metallum invenerit, VII lanei et jus alioram moncium.

tonem : extuDC mensuram, sicut dictum est aDte, debitam obtiDebit. — § 5. Item quilibet mons mensuratus XVI areas de jure obtinebit. — § 6. Item quilibet mons in vu ianeis ad minus très foveas, iû quilibet laneo très acies, in qualibet concessione unam aciem pro jure suo requirit, nec ulterius compellalur. — § 7. El haec jura serventur in novis montibus in stollonibus non hereditariis. — § 8. Item quicumque laboraverit in latere unius stollonis non bereditarii, et metallum invenerit, mensurentur ei de ipso loco inventionis metalli VII lanei ad jus aliorum monlium. — § 9. Si vero ex consensu et scitu porectoris meatuum et montium aiiquis laborare incoeperit, in eo quod dicitur stollo, et metallum invenerit ab illo loco mémo ipsum per très laneos et dimidium ante eum et post eum impedire potest.

m. De stollonibus hereditariis. — Item mons vel stollo, qui mensurati luerinl, et poslea deserti visi fuerint, sexdiebusdominicis proclamari debenl, ut bi, quorum montes fuerint, iaborent in eis ; si vero Vil die dominicolransacto non inventi fuerint laborantes, extuncurborarii assumptisjuratis proclamâtes montes ascendant, et si ipsos désertes invenerint, urborarii montes illos libère porrigere possunt cui volunt absque omni impedimeuto.

IV. Modus obtinendi stollonem. — 1 1. Tali autem modo stollo hereditarius jus suum obtinebit : si cultor stollonis aquaeductum, quod vulgo Wszzerseige dicitur, sui stollonis rationabiliter elaboret, et foveas suas débite modo purgaverit, etinfra anni spatium ad quantitatem unius mensurae, quod Claffter dicitur, in capite stollonis sui laboraverit, et hoc demonstrare testii)us poterit : extunc stollonem suum omni jure obtinebit. — §2. Item si quis mons alium montem per aquam impediverit, judici et magistro montis tribus diebus prononcietur; quibus finitis, si non fuerit interceptum,mons impediens, impedito monte approprietur justitia requirente. — § 3. Item si quis in stollone, de consensu judicis, et magistri montis, sive porrectoris meatuum laborauerit et ad mensuratum montem, sive ad laneum civium pervenerit, et ibidem laboralores invenerit : sine consensu eorum non transibit. — § 4. Si autem consenserint ad mensuram unius Lachter transeat,salvo tamen jure suo^ videlicet quantum ipse in laneo civium eum stollone suo super se secaverit, et quantum eo lucri habuerit, absolute tenebit. — § 5. lia si prius in praedicto laneo fuerit laboratum in medio etiam lanei super profundius sedebit. et quidquid lucri ferro mediocri subtus se conlrahere poterit, ad usus suas cedet. — I 6. Item si burgenses postmodum stollonem suum necessarium habuerint, vel quicumque alii, quartam partem expensis suis elaborans obtinebit. — § 7. Item ubicunque mons meosurandus fuerit, impediente laneo civium quod ad

no APPENDICES.

minus ires laneos et dimidium obtinere non poterit : praedicta mensura novl montis îa métis lanei civium sumat iaitium, et sic meDsuram debilam obtinebit VH laneorum ; postea domino régi duo, juratis duo meusurentur. — §8. Si autem iafra duos montes mensuratos novus mons inveaiatur, et debitam mensuram obtinere possit, scilicet omnium laneorum, tune mensuretur; et, si habita mensura, aliquid superfuerit, scilicet duobus laneis civium qui dicitur Oberschar, ad usus cedat civium — § 9. Item si quis, ut dictum est supra, de consensu judicis, et juratorum, et porrectoris montium, stollonem initiaverit, et alter superveniens ante ipsum extra débitant mensuram trium laneorum et dimidii per alium stollonem, vel per quamcumque foveam, prier metallum invenerit: datis testibus et examinatis causis mensuram VII laneorum prier obtinebit.

V. De mensura angulari. — § 1. Si circa aliquem montem vel stollonem; in ea parte, quae dicitur Hangundez aut Ligundez, metalium inventum fuerit, de quo sil dubium, utrum infra mensuram VII laneorum vel extra fuerit, et inter utrosque cultores suboriatur concertalio de illo métallo oblinendo : eligi debent très honesti viri, qui nec hiis nec illis in partibus communicent, et quarlus ex parte urborariorum, et hi quatuor in cespite superius mensuram angularem déférant et justa discernant, si litem suborlam discutere possint. — §2. Quod, si fieri non poterit, oportebit,quod circa profundius illi duo meatus continguentur per anfractum, et illo anfractu per dictes quatuor electos mensura trahatur aogularis, et secundum eorum judicium illorum cultorum concertatio terminetur, — § 3. Medio autem tempore, tam noui metalli inventores, quam alii, pro métallo laborent, quod tamen reservari débet sub custodia, ut quibuscamque jure per saepe dictos electos adjudicatum fuerit, illi obtineant, lite omni posttergata.

VI. — § 1. Item civitatisiglaviensis jus extat, utquidquid in montibus circumquaque contigerit, judex montis in causis parvis judicare habet. — i 2. Si autem quisquam vulneratus fuerit, vel interfectus, judex montis, gladiis aut cultellis tantum acceptis, alias omnes causas civitati ressignabit judicandas. — I 3. Item quidquidjurati montis, juramentis suis, judici et juratis civitatis praesentaverint (1), obtinebit efQcaciam. Item urborarii in aliquo stollone hereditario sine consensu et scitu cultorum magistrum montis non instaurent.