IV. — Jura montium et montanorum

I. — § 1. Slaluimus, udquidquid urborarii de consilio juralorum Iglavensium in montibus vel in stolloaibus aliquibus concesserinl, vel dederint, sub sigillé eprum et urborariorum, ralum habeatur absque ulla quaestione. — § 2. Et ubicumque moDS vel stollo iaventus vel elaboratus fuerit, de jure habebit ineo, quod dicitur haogende vulgariter quarlum dimidium lanei, et in eo, quod dicitur ligbende, uuum laneum alti* tudo et profundum in aequali statura — § 3. Si quis autetn novum montem invenerit, mensurentur ei septem lanei ex u traque parte, domino régi unus ex utraque parte, burgensihus unus. — § 4. Inventores vero montis dabunt bis qui meusurant montem vu solides brèves. — § ti. Hanc tamen mensuram in bis praemissis condicionibus quilibet novus mons obtimebit (2).

H. — § i. Si montis inventer meatum suum a concessore jure débite susceperit, licet alii circa ipsuni metalium inveniant, vel habeant, tamen primus meatuum susceptor jus suum obtinebit, in eo videlicet, quod mealus ejus a juralis primo, secabitur. — § 2. Sed si meatus ejus mensura dignus non fuerit, extune secundo meatuum susceptori, vel tertio in eodem minere laborantibus eodem jure, quo primo, secabitur meatus. — § 3. Et quicumque illorum plures foveas in fundo factas per amfractus contiguatas habuerit : si laborantes contra ipsum carere noluerint, jus et ille, qui eo loco urborariorum, ipsuœ compellent jiirameoto in medio instrumente, quod dicitur Runboum, praeslito obtinere quod illum meatum ex tali fovea susceperit et per hoc obtinebit quod jurati secenC meatum suum. — § 4. Et si jurati super fidem receperint, quod in profunditate et in stollooe taie metalium viderint et reliquerint quod sit mensura digoum et examinatum, super omnes e:(pensas casae det ad minus una calefactio unum fer-

(1) Reproduit d*aprës le texte publié par Herm. Jirecek, Codex jûris Bohemici, t. ], n. 39, p. 82, Vienne, 1889. Nous avons adopté la version B quoique plus récente que la leçon Â, parce qu'elle est plus développée, en tenant compte des corrections de Zycha dans son grand ouvrage Das bôomusche Bergrecht des MUtelaliers auf Grundlage des Bergrechts von Iglau, Vienne et Berlin, 1900. On trouvera dans ce traité un commentaire détaillé du texte et une bibliographie complète.

(2) Jirecek fait commencer le chap. II à ce §. Zycha le place à la fin do chap. 1, en le faisant précéder d'un § 5 ainsi conçu : I(em quicumque laborauerit in meatu in eo quod dicitur stollo, et metalium invenerit, mensurabuntur ei de ipso Joco, ubi metalium invenerit, VU lanei et jus aliorum moncium.

APPENDiCESr 109

toDem : extunc meDsuram, sicut dictum est ante, debîtam obliDebit. — §5. Item qui libet moDS raensuralus XVI areas de jure oblinebil. — § 6. Item quilibet mons in vu laueis ad miuus très foveas, io quilibet laneo très acies, in qualibet concessione unam aciem pro jure suo requirit, nec ulterius compellalur. — § 7. Et haec jura serventur in Dovis montibus io stollonibus non hereditariis. — | 8. Item quicumque labo* raveritin latere unius stollonis non hereditarii, et melallum invenerit, mensurentur ei de ipso loco inventionis metalli VII lanei ad jus aliorum montium. — § 9. Si vero ex consensu et scitu pprecloris meatuum et montium aliquis laborare incoeperit, in eo quod dicitur stollo, et metallum invenerit ab illo Joco mémo ipsum per très laneos et dimidium ante eum et post eum impedire polest.

III. De slollonibus hereditariis. — Item mons vel stollo, qui mensurati luerint, etposLea deserli visi fuerint, sex diebusdominicis proclamari debent, ut bi, quorum montes fuerint, laborent in eis ; si vero VII die dominicolransacto non invenli fuerint laboranies, extunc urborarii assumptisjuratis proclamâtes montes ascendant, et si ipsos désertes invenerint, urborarii montes illos libère porrigere possunt cui volunt absque omni impedimento.

IV. Modus obtinendi stollonem. — § 1. Tali autem modo stollo hereditarius jus 3uum obtinebit : si cullor stollonis aquaeductum^ qnod vulgo Wazzerseige dicitur, sui stollonis rationabiliter elaboret, et foveas suas débite modo purgaverit, et infra anni spatium ad quantitatem unius mensurae, quod Claffter dicitur, in capite stollonis sui laboraverit, et hoc demonstrare testibus poterit : extunc stollonem suum omni jure obtinebit. — §2. Item si quis mons alium montem per aquam impediverit, judici et magistro raontis tribus diebus prononcietur; quibus finitis, si non fuerit interceptum,mons impediens, impedito monte approprietur justitia requirente. — § 3. Item si quis in stollone, de coQsensu judicis, et magistri mentis, sive porrecloris meatuum laborauerit et ad mensuratum montem, sive ad laneum civium pervenerit, et ibidem laboratores invenerit : sine consensu eorum non transibit. — § -4. Si autem consenserint ad mensuram unius Lachter transeat,salvo tamen jure suo, videlicet quantum ipse in laneo civium eum stollone suo super se secaverit, et quantum eo lucri habuerit, absolute tenebit. — § 5. Ha si prius in praedicto laneo fuerit laboratum in medio etiam lanei super profundius sedebit. et quidquid lucri ferro mediocri subtus se contrahere poterit, ad usus suas cedet. — I 6. Item si burgense& postmodum stollonem suum necessarium habuerint, vel quicumque alii, quartam partem expensis suis elaborans obtinebit. — § 7. Item ubicunque mons mensurandus fuerit, impediente laneo civium quod ad

110 APPENDICBS.

minus ires laneos et dimidium obtÎDerenon poterit : praedicta mensura novi montis in métis lanei civium sumat initium, et sic ménsuram debitam obtinebit VII laneorum ; postea domino régi duo, juratis duo mensurentur. — §8. Si autem infra duos montes mensuratos novus mons inveniatur, et debitam mensuram obtinere possit, scilicet omnium laneorum, tune mensuretur; et, si habita mensura, aliquid superfuerit, scilicet duobus laneis civium qui dicitur Oberschar, ad usus cedat civium — § 9. Item si quis, ut dictum est supra, de consensu judicis, et juratorum, et porrectoris montium, stollonem initiaverit, et alter supervenieus ante ipsum extra debitam mensuriam trium laneorum et dimidii per alium stollonem, vel per quamcumque foveam, prier metallum invenerit : datis testibus et examinatis causis ménsuram VII laneorum prier obtinebit.

V. De mensura angulari. -^ § 1 . Si circa aliquem montem vel stollonem; in ea parte, quae dicitur Hangundez aut Ligundez, metallum inventum fuerit, de quo sit dubium, utrum infra ménsuram VII laneorum vel extra fuerit, et inter utrosque cultores suborialur concertatio de illo métallo obtinendo : eligi debent très honesti viri, qui nec hiis nec illisin partibus cornmunicent, et quartus ex parte urborariorum, et hi quatuor in cespite superius ménsuram angularem déférant et justa discernant, si litem suborlam discutere possint. — § 2. Quod, si fieri non poterit, oportebit, quod circa profundius illi duo meatus continguentur per anfractum, et illo anfractu per dictos quatuor electos mensura trahatur angularis, et secundum eorum judicium illorum cultorura concertatio terminetur, — § 3. Medio autem tempore, tam noui metalli inventores, quam alii, pro métallo laborent, quodtamen reservari débet sub custodia, ut quibuscumque jure per saepe dictos electos adjudicatum fuerit, illi obtineant, lite omni posttergata.

VI. — §1. item civitatisiglaviensis jus extal, utquidquid in montibus circumquaque contigerit, judex montis in causis parvis judicare habet. — | 2. Si autem quisquam vulneratus fuerit, vel interfectus, judex montis, gladiis aut'cultellis tantum acceptis, alias omnes causas civitati ressignabit judicandas. — I 3. Item quidquid jurati montis, juramenlis suis, judici et juratis civitatis praesentaverint (1), obtinebit efficaciam. Item urborarii in aliquo stollone hereditario sine consensu et scitu cultorum magistrum montis non instaurent.