L. III, XI. De composilis membris inlerioribus ut cerebro

Compositorum membrorum contextio incipienda est a cerebro, quia cerebrum est dignius et nobilius membris aliis omnibus... Cerebrum ergo est corpus album et sine sanguine, humidum, quod ideo fit ut cito mutetur in naturam sentiendi. Dividitur autem in duas partes princi pâli ter. Scilicet in proram et puppi m. Quarum dilTerenlia est grossior cerebri particula quae duplicatur in ter duas. Prora est puppi major et mollior. Magna ut nervi sensaales ab ea procedunt qui sunt 7 pares. Puppis minor est quia pauci nervi ab ea prodeunt et a nucha. Mollis fuit prora, quia cum sensuales nervi ab ea exeant, banc emolliri oportuit, ut sensum cito reciperent nervi. Puppis dura, ut facilius molum paterclur.

Cerebrum 4 habet concavitates, quae cerebri vocantur ventres. Duo ventriculi in prora positi vocantur />rorae ventriculi, a quibus aër per nares egreditur atque attrahitur. Ex quibusdam vox exit a cerebro. In eisdem quoque ventriculis spiritus vilalis in natura muiaiiur anima lis. Ab his rursus duo capita egi'ediuntur, duobus assimilata {|jberi7)u^^ quibus odoratus efUcitur. Cui duos oportuit inesse ventriculos, a quibus singulis singuli exeunt nervi. Qui vero fuerunt ut fumus pateretur alterius subintraret adjuvamentum.

Puppis unus est venlriculus, qui puppis esse dicitur. Ad quem spirilus accedit a/iimalis, cum in duobus aliquantulum mutatus sit prorae ventriculis. Quia viam habent perforatam, unde spiritus animalis ad ventriculum transeat puppis. Necesse enim fuit ut duo prorae ventriculi ventriculo jungerentur puppis. Unde luijus viae perforatio ventriculorum trium est conlinuatio. Sed baec via antequam ad puppim veniat in eundo reperit quaedam spaciola. Ubi dum dilatatur quartus venlriculus conficitur. Qui ideo rotundatur ut major quantitas spiritus suscipiatur et ne facile patiatur. IIujus ventriculi principium est quoddam corpus glandosum. Cujus forma est quasi /}mea. Ad haec necessaria, ut spacium inter venas unde eflicitur rete repleat. Haec autem pinea usque ad locum sibi destinatum vadit suspensa et in eundo quoddam frustulum obambulat longum quod hujus viae

(i) CoNSTA.NTiNi Afiuca.Ni post Hippoci'atem et Galenum, quorum, graecae linguae dodus, sedulus fuit lector, ... Opéra... jani priinuin typis evulgata... ad vetustissiniorum exempiarium manuscriptorum veritatem... castigata... Basilcac, ap. Henricum Petrum, loSg, in-fol. CoNSTANTiPîi Africani Dc commutiibus medico cognitu necessariis lacis 1. I, c. vni. De particulari complcxione cerebri.

33a LE SYSTÈME XEBVEUX CENTRAL

habct concaviim. 111 ud autcm frustuluni ver mis est vocalum. Cujus unum caput a fine pincae incipil et in vcntriculiim puppis allcrum scccdit. A ccrebro voro cxeunt lon^ja frustula vcrmis latcralia et nales omnium jundas assimilanlia. llaoc mcdii lateralia sunt vcntriculi subtilibus opcrta jKîUiculis. Hae pelliculae cum natibus sunl solidatae utrinque. Substantia vermi's non nalibus est similis. De pluribus enim composilis est frustulis in modum concalcnalionis. De subtilibus factae \cnlriculis. Natcs ejusdem sunt subslantiac. Sed vermis non est uniformis, quia in exiremilatc sua puppi cercbri jam vicinia, ubi pellicularum finitur subtilitas, subtilis est et gibbosus. Unde paulalim dilatatur, quo ad natium intcrsiilium inde replealur. Quibus sociatus unum corpus cum nalibus eHicitur. Lndc cum vcrmis in viac longitudine dilatetur» nates perfcctissinie clauduntur. Cum vermis rugalur, nalesquc aperiuntur, quia pelliculae gibbosilali vermis junctac cum eodcm trahuntur. Quantitas foraminis fit ex rugationc vermis. Ejus enim rugatio longiludinis est curatio, latitudinis ampliatio, et in modum spherae conformalio. Iste vermis in dorso natium ligatur cum duabus cliordis. Quod lit ne motu nimio de suo moveatur loco. Est autem durior èercbro ne forte patiatur quoquomodo. Cujus esljuvamenlum ut claudal foramen inter puppim el médium venlriculum et inlraluro animali spirilui aperialy poslquam vero inlraveril, claudal. Haec est forma cerebri quod circumdant duo panniculi qui vocantur maires cerebri. Unus grossus qui dura mater vocatur, hic craneo supponitur, sed in medio cerebro ingrossalur. quia ibi duplicatur. quoad in osse lambda finiatur. Inde duplex descendit in cerebrum per locum scilicet illum quem durae arteriae condesccndunt. De hoc enim ventriculo duae arleriae ascendunt, quae per lambda latcra vadunt et in fine ejus sejungunt ubi terminantur prora et puppis. llli quoque accedil altéra extremitas vcntriculi quac juncta grossiorem qualer reddit quam in caeteris locis. Cui una non pulsativa occurrit et per longum vadit in prora cerebri. Quac licet non sit vena, tamcn quia est concava et sanguinem portai, vena vocatur arteria, quia duabus arleriis in duram matrem dcscendcnlibus quacdam concavitas rcmanet, quam isla sanguinem habens replet. Unde ab anatomicis vena vocatur, quia vivenle homine sanguis ibi recipitur, dum vero moritur ingrossalur et coaugulatur. Hune locum lorcular vocavit nERACUis^^.t/cy quia est concavus... Super hoc lorcular duplex adjacet vena, quaedivisae el postea junctac, aliud lorcular videnlur conficere. Quae in loco videntur lambda supposilo. Dura mater non craneo solidalur, sed potius suspenditur, el abejus foraminibus egredilur. Ingressu hue illucquc dilatalur. Lnus solus eflicitur pannicuhis inlerculaneus. Fil autem haec dura mater propter Ires nécessitâtes. Ll matrem piam craneo sup|K)8ilam custodiat a duricia cranei, vel ut prora et puppis per eam différant, vel ul cooj>erimenlum et defensio sit venarum et arleriarum quac sunl super cerebrum el earum adinvicem ligamentum, ipsarumque dixersa suppléât spaciola, venarum inquam et arleriarum ... Quia hae adinvicem sunt commixlae in modum lelae. Quarum spacia panniculi implent subtilissimi, ut nihil vacans remaneal in eis.

Simililer mater sublilis ex ambabus conficilur venis, abexleriori craneo ad cerebrum descendenlibus el ad exlerius ambabus a lela reli assimilanlc eveunlibus. Haec panniculos habel vacuum earum spacium rejj^cntes sicul et in secundina, et propter hoc Wi panniculi yocaniur sec undi ni. Haec autem /?/a mater durac malri supposila est quae cerebro conjuncla undiquc ipsum circundat cl se spargit per concavilatem cerebri... Diderens a dura maire par>o quodam iulerstilio, sed lamen in quibusdam conjungilur illi, sicut cum venac craneum ingrediunlur el cum cerebrum dilatalur el slringilur. Primo sublilialur maler pia quia cerebri vouas et arlerias colligal, ne forle sint suspeusae, earumque vacuilales oporlet suppléai. Secundo ul cerebrum coaduncl, ne disjKTcat, el ojK?riens a dura maire dcfendat, ulpole a cranei duricie ipsa defcndilur dura maire. Tertio ut cerebrum nulriat

SrXCn^TISME AniSTOTÉLiqVE et GALÉMQVE 333

pcr lias quas habct vcnas, el spirilam del per arlen'as quas in se conlincl. Iliî sunl duo panniculi ccrcbrum cooperienles norvosqiie adjuvanles, cl dum inira ipsos sunl, prolcgenlcs. Posl eniin nudi et soli cxeunl duricicm cranei. Unde ccrcbrum superfluilales suas rejicial, diclurî sunius poslca. Omnis aulcm supcrfluitas ipsius vcl sublilis csl sicul fumus vel grossa el coaugulala. Fumosa super fluilas a, loto corpore tendil ad capitis suprema. Lnde craneum capili supcrjX)silum quacdam habct ossa serram assimilanlia quamdamque vacuilatem babcnlia unde fumus ille cxcal... Cumenim hic (animalis spirilus) sublilior el dignior sil aliis spirilibus, fccil natura rete ubi minorans vitalis spin'lus dccoquatur atquc sublilclur, ut in naluram animalis inmiutclur. Qui cum per duas vcnas a teUi exeunles, cerebri venlriculos ingrediatur, ibi magis magisquc subliliatur.

Nucha cum a cercbro emitlalur a spondylibus opcrta defcnsalur. Spondyles enim sui sunl opcrimcnlum sicul cl cerebri craneum. Praelcr haec duobus panniculis operilur cerebri, id est, maire dura al([uc pia. Qui idem sibi faciunt (juod el erga cerebrum. Super quos panniculos alii sunl duo ex ligamenlis composili et grossiludine alque duricie similcs durac matri... Nucha enim palienle vel incisa sensum amillunt subleriora membray quae si inler craneum el primam spondylem incidilur, omnia sibi adjacenlia sensu el molu privanlur. Si aulem prima renum spondylis palialur, officium pedum amillilur, superiora lamen in suo statu reseruanlur. Unde inlelligilur tur uler si qua superiorum laedilur, inferiorcs sui laesione condemnentur. Quod planius exprimcmus cum causas molui accidcnliam dicemus (i).

Sed quia mens tripliciler est divisa, in phanlasiam, ralionem el memoriam, q^uarum unaquaeque principalem suum locum in cercbro videlur oblinerc, necesse est ut sipatiaiur nna tanlum pars, illa actionem suam amiltal, caeterae vero aclionibus suis non privenlur.

Si enim patilur cerebri /}rora, impcditur a suo cursu phantasia, ut aul lola mulelur videns quae realiler non videntur, Sicul quidam videbal medicus, de quo leslalur Ga- LF.NUs, quia in domo sua canlores et cilharizanles vidercl, qui ex ralionc sanilatis, cum hoc sibi conlingerel, omnes suos compellebal exire, cl, ex memoriac incolumilale, visitantes se videbalur cognoscere...

Si média pars ccTchri patiatur, aul lola ratio aufcrlur, non discernens discernenda antc discernendis, sicul quidam de quo Galenus dicit qui, ex ralionis dcfeclione. quaccunque in domo habuit visus est projecisse. Quod fccil quia phanlasiam el memoriam bene sanam relinuil. Unde projecla quid essenl cognovil. Aul ininuilur el mala ratio gignitur. Quod desipere vocatur. Aul extra cursum naluralem exil, quod alienatlo nominalur mentis.

^ï pappis patiatur cerebri, memoriae nocumentum fil. Aul enim aufcrlur lola, ut obliviscalur omnium quae facere debeal. Sicul de quibusdam Galenus leslalur se vidisse. Cum quidam pestem evasisscnl nomina sua el scipsos oblivioni Iradiderunl, et amicorum suorum non recordali sunl. Aul minuilur, dum non nisi vicina temporum rccordatur. Aul extra cursum suum ambulat, el lune vocatur mala memoria(a).

Virtutis animalis habilalionem el fundamcnluni constat esse cerebrum. Est aulcm trium gencrum. Lnum pcr se solum explct ccrcbrum. Duo nervis lamen medianlibus ab eodcm conficiuntur. Quod a solo cercbro cfficilur ordinalio csl, quae in tria dividitur, phanlasiam, ralionem el memoriam. Sensus cl motus volunlarius nervis conficiuntur medianlibus... Ilac Ires virtutcs,/)Aa/i/ci*/a, ratio ci memoria, mens vocantur, quibus ab

(i) L. m. c. xn. De nucha.

(2) L. VI, c. XI. De accidentibus sensuum.

334 LE SYSTÈME NEIIVEUX CESTBAL

irratîonabilibus difTerimus anîmalibus, et maxime inlelleclu, quia aliac duac ex inlclleclu prodcunt. Homini hacc fuere propria, cjiiem omnibus animalibus digniorcm esse constat. Animal enim irrationale quicquid agil naturaliter facit et sine discrelione uUa.

Unumquodque trium in cerebro locum hahet ubi sedet et unde exeunt. Ix)cuseniin imaginationis vcntriculi sunt in puppi [prora] cerebri, in quibus est spiritus animatus qui bas actioncs excquitur. Harum unaquaeque propriam babet actionem. Yirtus cnim imaginationis, quod format et imaginatur mittit [ad] intellectum. Intelleclus judex et discrctor est rerum quas ab imaginatione realiter sive solo intellectu suscipit. Ad operanda manualia spiritus animatus illa petit membra quae operi sunt habilia, ut molum expleanl volunlarium, Quae in solo sunt intellectu memoriae tantum mandantur. Memoria format in intellectu posita, custodiens ea doncc ad actum voluntarium (i).

Virtaies sensibiles et molum voluntarium... cerebrum facit nervis medianlibus qui eorum instrumenta esse comprobantur, eu m spiritus animatus a ventriculis cerebri ad membra per nervos exeat. Unde intelligitur quia si nervus incidatur, sensus et volunlarius motus membrocujus erat auferantur, solus sensus vel motus voluntarius, sicut nervi fnerat virtus. In tractatu nervorum diximus a prora cerebri egredi nervos facienles .sensus, ut molliciem sentiant facilius. Quibus molus eflicilur volunlarius a puppi egrediuntur, ne proptermotum facile rumpantur...Virtulessensuum quinquesunt, visus, audilus, guslus, odoralus et laclus (3)...

Virlus voluntarii molus a cerehro per nervos egreditiir qui vel ab eo principaliter vel sccundarii exeunt, sicut a nucha, per quos bic sensus pertingit ad lacertos ut per eum motus lacertis delur. Cum lacerti moveantur, eadem necesse est ossa moveantur cum quibus lacerti ligantur. Tactis autem ossibus tola eorum concatenatio movctur, unde motus voluntarius consecjuitur (3)...

Omnisergo spiritus est tripartitus. Est enim naluralis, est spirilualis, est et animalis. Naluralis in épate nascilur, unde per venas ad totius corporis vadit membra, virtulem naturalem régit et augmentât, actiones cjus custodiens. Hic igitur ex perfecti sanguinis fumonascitur qui in épate mundilicatus et digestus ex omnibus liumoribus clare depuratur. Spirilualis spirilus in corde nascitur vadens per arterias ad totius corporis membra, spiritualem virtutem augnientans atquc regens, actionesque ejus custodiens. Spirilus animalin in cerebri nascitur ventriculis, per nervos tendens ad totius corporis membra. Unde animalis virtus regatur et augmentctur ejusque actiones custodiantur. Hic ex spirituali spiritu procreatur qui in corde generalur. Hic enim spiritus a corde ad cerebrum per arterias ascendit quae juvéniles dicuntur. Hac arteriac cum ad cerebrum vcniant craneum usque ad cerebri sedem pénétrant. Ubi multipliciter divisae telantur sicut rele subtus craneum dilatatae. Deinde rete duae principales egrediuntur, quae retortae super idem rete protenduntur. Spiritualis vero spiritus cun a corde progreditur in telae multiplicitatem diffusus, et ibi immorans implicitus, tamdiu ibi digeritur quoad depuratus clarificctur, sicque animalis spiritus ab eo generatur. Ad lioc enim tantum rete illud contexitur ut a spiritu spirituali digestio animalis concreetur, sicut ad lioc facta sunt ubera, ut sanguis depuratus ibi Oerel lac. Et post hacc spiritualis spiritus rete per ambas arterias super rete retortas egreditur, et ad venlriculos prorae cereAri dilatabitur. Ubi iterum subtilatus, quod dépura-

(1) L. rV, c. IX. De virtute animata.

(a) Ibid.y c. X. De virtute sensum opérante.

(3) Ihid., c. XVII. De virtute voluntarii motus.