CAP UT PRIMUM
Sequuntur epitaphia trium tumbarum sanctorum in Claravalle existentium.
4. Epitaphium beatissimi Patris Bernardi. Hic requiescit corpus beatissimi Patris nostri Bernardi, primi Clarevallis abbatis. Qui fuit vir in diebus suis vita et moribus sanctissimus. In miraculis faciendis, post apostolos, clarissimus. In intelligentia et expositione Sacre Scripture doctor egregius. Inter discordantes pacis reformator precipuus. Heresum et errorum tune temporis in Ecclesia pullulantium reprehensor et corrector industrius. In multis, que predicebat, propheta veridicus. Monasteriorum et religionis
TRÉSOR
ampliator devotissimus. Lucerna singularis non solum Ecclesie Gallicane, secl etiam Christianitatis universe. Hic anno ab Incaruatione Domini MCXIII, a constitutione domus Cistercii XV, annos natus circiter XXII, Cistercium ingressus cum sociis amplius quam triginta sub abbate Stephano, suavi jugo Christi collum submisit. Anno autem Domini MCXV, mense junio, missus fuil cum fratribus germanis et conventu suo ad locum istum, qui nunc vocatur Claravallis, antea autem Vallis Absynthialis, ubi XXX et VIII annis abbatis seu boni pastoris officium adimplevit. Anno autem ab Incarnatione Domini MCLIII, ordine ubique dilatato, et amplius quam centum sexaginta monasteriorum ordinis nostri pater existens, consummatis féliciter vite sue diebus, et annis circiter LXIII expletis, XIII kal. septembris, hora diei pene tertia, inter graves singultus et lachrymas uberes circumstantium filiorum, migravit ad Dominum, ad multos quos ipse premiserat letabundos cetus mtmachornm, ad obvia agmina, quorum in terris vitam duxerat, angelorum. Cujus vite imitatores et glorie participes nos faciat, qui sine fine vivit et régnât.
[Dom Candide Eriger, cistercien de Lilienfeldt, dans la basse Autricbe, écrit au P. Pien le 8 mai 1738 : « Tumulo antrorsum gemina tabula ferreiscatenis affixa visitur, quarum prior sic se habet :
Hic requiescit sanctus Bernardus, primus abbas sacri monasterii Clarevallis.
« In altéra tabula leguntur sequentia : Testamentum beatissimi Patris Bernardi abbatis.
« Tria vobis obscrvanda relinquo, que in stadio, quo cucurri, me, pro possibilitate mea, memini observasse : minussensui meo quam alterius credidi ; lesus de ledente vindictam non expetivi ; nemini scandalum facere volui, et si quando incidit, sedavi ut potui ; ecce cbaritatem, humilitatem, patientiam, vobis relinquo. » (Acta S. Demn comment, n. 543; — Gloria posthuma, n. 7-8. Voir les variantes de ce texte avec celui qui est donné par Alain dans la Vita secunda S. Bern., c. XXX, n. 82.)
Robert d'Auxerre rapporte cet éloge de saint Bernard dans sa Chronologia, ad an. 1153 :
Sunt Clare Vallès, sed Claris Vallibus abbas Clarior, his clarum nomen in orbe dédit;
Clarus avis, clarus meritis, et clams honore Claruit eloquio, relligione magis.
Claraque mors, clarusque cinis, clarumque sepulchrum, Clarior exultât spirilus ante Deum.
Martyrio Magni celebrato, magnus ad ipsum Colligitur martyr; par sine morte pari.] 2. Epitaphium S. M.alachie, episcopi ac totias Hibernie primatis.
Hic requiescit corpus beati Malachie, quondam archiepiscopi et primatis totius Hibernie ac Sedis Apostolice legati, viri apostolice vite et miraculis gloriosi. Hic est qui Scotie et Hibernie populos, homines scilicet tune temporis barbaros, nulla conjugia ineuntes, nullas confessiones seu penitentias facientes, ad ecclesias non accedentes , nulla sacramenta ecclesiastica percipientes, re paganos, solo nomine christianos, licet antea per beatum Patricium ad fidem fuissent conversi, cum maximis periculis et difficultatibus propulsata barbarie et paganica consuetudine, in fide catholica instruxit et institutis sancte Romane Ecclesie, prout potuit, confirmavit, monachorum insuper Cisterciensis ordinis, canonicorum regularium, aliorumque religiosorum conventus per terras illas diffusius propagavil, quibus juvante Deo consummatis, ab ulteriori Scotia ad Claramvallem, quam sue mortis locum semper optaverat, suo pio desiderio Domino satisfacienti, advenit, ubi septimanis circiter tribus expletis, anno ab Incarnatione Domini MCXLVIII, etatis autem sue LIV, nocte qua fit anniversarium Fidelium omnium defunctorum, sicut semper optavit et predixit, singulis ab ipso benedictis, singulis manibus impositis, seculo valefaciens ab angelis letabunde suscipitur, et civium supernorum beatissimo collegio sociatur, secundum quod beatissimo Patri nostro Bernardo missarum solemnia in craslino celebranti in ipso misse
TRÉSOR
canone celitus extititrevelatum, cujus preces et mérita gloriosa, coram Deo gratiam nobis impetrent in presenti etgloriam in futuri. Amen.
3. Epitaphium sanctissimorum martyrum Eutropii , Zozime et Bonose, etiam existentium in predicta Claravalle.
Hic continentur corpora sanctissimorum martyrum Eutropii, Zozime et Bonose sororum, que tempore felicis recordationis Honorii pape tertii assumpta fuerunt per pie memorie venerabilem patrem et cardinalem Conradum, quondam Portuensem episcopum, de altari ecclesie S. Laureniii ejusdem civitatis, ubi quondam fuerunt bonorifice et honesle recondita, antequam dicta civitasad ruinose desolationis exterminium deduceretur. Propter quod benigna Dei providentia per dictum reverendum cardinalem a prefatoloco translata fuerunt, et B. Bernardo et ecclesie Clarevallis transmissa, ut ibidem gloriosius collocarentur, et cum veneratione débita colerentur, sicque tante presentie sacra consideratione, corda fidelium ad Deum devotius diligendum , eique ferventius famulandum excitarentur, mediantibus ipsorum sanctorum preciosis meritis et pia intercessione. His vero tribus SS. Martyribus adjunctus est quartus martyr et collocatus cum ipsis, cujus nomen adhuc ignoramus, cujus corpus sacrum una cum dictis tribus Claramvallem misit dictus D. cardinalis, episcopus Portuensis.
Item condite sunt cum ipsis BB. Walta, Cristantia, Petronilla et Domic'ella, que sunt de numéro XE millium virginum ; et duo capita quorumdam sanctorum ; et alie reliquie plurimorum sanctorum.
