DOCUMENTS D'INQUISITION

Sentence portée, le 3 août 1318, contre Aude, femme de Guillem Faure, du Merviel. (cf. n. XLII).

{Ms, Vat. Lat.y 4030, f. 138 A-138 D.).

In Dei nomine. Noverint universi quandam causam Inqnisitionis fuisse motam et in indicio agitatam coram Reverendo in Christo pâtre domino Jacobo, divina providentia Appamiarum episcopo, contra Audam, filiam quondam Guillemmi de Malo Casali, de Fagia (1), Mirapiscen. diocesis, uxorem Guillemmi Fabri, de Muro veteri, Appamiarum diocesis; cuius quidem preventionis ténor talis est;

Anno Domini millesimo trecentesimo decimo octavo, die sabbati ante festum Béate M. Magdalene, cum pervenisset... i^owa^wr totum quod factum fuit dicta die. Expositaqne dicta preventione dicte Aude, factaque responsione per ipsam iuramento de veritate dicenda prestito per eandem; quibusdam testibus ex habundanti receptis contra dictam Audam, ad [138 BJ probandum contenta in preventione predicta, auditis et diligenter examinatis, et eorum depositionibus solempniter publicatis et pro publicatis habitis; et alias processo in dicta causa, ut in processu eiusdem plenius et. latins continetur, demum renunciato et concluso in causa presenti per dictam Audam et secum agi misericorditer humiliter supplicato, et cum magno cordis contritione, ut per eius verba et actis apparebat, offerente sepe et sepius se paratam recipere et complere penitentiam quaracnmque, quam idem dominus episcopus pro predictis sibi duxerit in po-

(1) Lafage (Aude), arr. de Castelnaudary, cant. de Belpech.

nendam ; dieque presenti ad audiendam sententiam sen voluntatem dicti domini episcopi comparente dicta Auda in caméra episcopali sedis Appamiarum corara domino episcopo supra dicto, et predicta Auda assignata ad eandem sententiam ferendam processit dictus dominus episcopus in hune modum:

Unde nos frater Jacobus, miseratione divina Appamiarum episcopus predictus, visa diligenter preventione predicta, ac confessione spontanea eiusdem Aude, examinatisque diligenter totius presentis cause meritis, communicatoque nobis super eisdem multorum religiosorum canonicorum Appamiarum, Predicatorum, Minorum, de Monte Carmeli, et Sancti Augustini ordinum, et iurisperitorum, et aliorum magne auctoritatis virorum consilio ; volentes nos misericorditer habere cum predicta Auda que, ut premittitur, confessa fuit spontanée contenta in perventione {sic) predicta, misericordiam et non iudicium postulando, sacrosantis quatuor Dei Euvangeliis positis coram nobis, ut nostrum de vultu Dei prodeat iudicium et occuli nostri videant equitatem,

In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti. Amen. Ad sententiam in causa presenti diffinitive procedimus in hune modum. Quia invenimus per confessionem dicte Aude et alias légitimas probationes dictam Audam in Sacramento Altaris dubitasse et errasse, in hoc videlicet quod per aliqua tempora non credidit Corpus Christi esse in Sacramento Altaris; et nunc seniori {sic) consilio usa crédit, prout asserit, de corde bono et fide non ficta, Corpus Christi esse vere in Sacramento Altaris, ideo ipsam Audam, inprimis abiurata dicta heresi seu heretica pravitate, secundum formam Ecclesie ab excommunicationis vinculis quibus tenebatur astricta absolvimus, si tamen ad fidem catholicam ex corde redierit et iuncta sibi mandata servaverit. Et quia in Deum etSanctamEcclesiam predictomodo temere deliquitiniungimus eidem pro condigna penitencia ut in posterum usque ad très annos continuos et completos, quolibet anno de dictis tribus, confiteatur peecata suo proprio sacerdoti, in solempnitatibus videlicet Pasche, Pentecostes, Omnium Sanctorum et Nativitatis Domini [138 CJ et in eisdem solempnitatibus recipiat Heucaristie Sacramentum. Item quod quolibet de predictis annis teneatur se represeutare nobis, vel successori nostro, in festo Sancti An-

tonini martiris mensis septembris. Item quod usque ad dictos très annos ieiunet in pane et aqua omnes sextas ferias, nisi esset infirmitate corporis prepedita. Si tamen in dicta sexta feria festum Nativitatis Domini, vel Béate Marie, aut Omnium Sanctorum pervenerit transférât et transferre possit dictum ieiunium ad diem post dictum festum proxime sequentem. Et ultra hoc ieiunet eodem modo per dictos très annos vigilias solempnitatum Béate Marie. Item imponimus et iniungimus sibi ut in primo anno de predictis tribus visitet et visitare teneatur ecclesiam Béate Marie de Rupe Amatoris (1), in secundo anno ecclesiam Béate Marie de Podio (2), et in tertio anno ecclesiam Béate Marie de Valleviridi (3). Et nihilominus quolibet de tribus dictis annis visitet et visitare teneatur semel ecclesiam Béate Marie de Montegaudio (4). Et si penam aliquam aliam. seu penitentiam maiorem poteramus eidem pro predictis imponere, eandem sibi per hanc nostram sententiam duximus misericorditer remittendaro, salvo et retento nobis episcopo supra dicto quod dictam penitentiam possimus dicte Aude auementare, diminuere, vel mutare, si et prout nobis placuerit et visum' fuerit faciendum.

Lata fuit hec sentencia in caméra Sedis episcopalis Appamiarum, die Lune ante festum Beati Laurentii martiris, intitulata Vir idus augusti, anno Domini a Nativitate [eiusdem] millesimo trecentesimo decimo octavo, indictione prima, pontificatus Sanctissimi Patris et Domini nostri domini Johannis divina providentia pape vicesimi secundi, anno secundo. Presentibus ad hec et adhibitis testibus vocatis et rogatis venerabilibus, religiosis et discretis viris domino Petro de Viridario, archidiachono Maioricharum, lacobo Albenonis, priore claustrali et de Puiollis (5) in ecclesia Appamiarum, Germano de Castronovo, archidiacono, Hngone de Broliis, sacrista, Bernardo Iterii, priore de Sancta Fide

(1) Bocamadour (Lot), arr. de Gourdon, cant. de Gramat.

(2) Le Fuy (Haute Loire).

(3) Vauvert (Gard), arr. de Nîmes. .

(4) Montgauzi (Ariége), prés Foix.

(6) Les Pujoîs (Ariége), arrond. et cant. de Pamiers.

LE TRIBUNAL d'iNQUISITION DE PAMIEHS

in ecclesia Appamianim, fratre Galhardo de Pomeriis, fratre Andréa de Sellis, ordinis predicatornm conventns Appamiarum; fratre Bernardo Savartesii, fratre Pontio de Ulmo, ordinis Minorum conventus Appamiarnm ; fratre David, fratre Guillemmo Nabusii, monachis ordinis Cistercien.; Magistris Hugone de Abelheriis, indice appellationum civitatis Appamiarum; Guillemmo de Sancto Jnliano, Bernardo Gauberti, Bernardo Sancii, iurisperitis Narbonen.,Mirapiscen.,Appamiarum,Kiven.dioce8um;ThomaSancii,

Bertrando Bayardi, Bernardo de Podio, Arnaldo Servalli, Guillemmo de la Scossa [138 DJ, et Fabro Gatiosta, consulibus Appamiarnm ; Martino de Liffiaco, Arnaldo Melonerii et Ramundo de Maloleone, civibus Appamiarum; et magistro Guillemmo de Pardelbanis, clerico Appamiarum, auctoritate apostolica notario publico, qui premissis interfuit una cum testibus supradictis et ea. perlegit et publicavit, iussusque, rogatus et requisitus per dictum dominum episcopum, predicta omnia recepit et in quodam sua protocolla (sic) parvi voluminis scripsit. — Tamen ego Guillemmus Pétri Barta, eiusdem domini episcopi publicus notarius^ in factis fidem catholicam tangentibus deputatus, predicta omnia de dicto protocollo dicti raagistri abstraxi et in hoc libro scripsi de mandato dicti domini episcopi.

Item nos episcopus predictus dictam representationem per très anuos in festo Sancti Antonini mensis septembris coram nobis vel successori nostro per dictam Audam diximus faciendam, ex causa mutamus et in festo qaod fit de Corpore Christi die iovis post octabas Pentecostes Domini, per dictos très annos^ per eandem Audam fieri volumus et mandamus.

Item retinemus nobis potestatem quod supranominate mulieres que superius in processu periurium commiserunt possimus de dicto periurio punire penitentias eisdeni iniungendo et aliter prout nobis placuerit et visu m fuerit faciendum.

Item dictum Guillemmum maritum dicte Aude presentem ab omnibus et singulis contentis in presenti processu et habitis^ tanquam inculpabilem et ignoscentem sentencialiter absolvimusin hiis scriptis, et declaramus ipsum de cetero non debere propredictis in aliquo molestari. Actum et testis {sic) ut supra.

if

LE TBIBUNAL d'iNQUISITION DE PAMIERS 267

Ego lohannes labbaudi, clericus, predictas confessiones snpradicte Ande de originali in parte transcripsi fideliter et correxi.

Confessio Alazaicis, uxoris den Vernaus, parrochie de Podio.— Pamiers, 29 avril 1321-2 août 1321.

{Ma. Vat. lat., 4030, f. 100C-102A).

Anno Domini millesimo trecentesimo vicesinioprimo, die quindecima mensis aprilis; cum pervenisset ad audientiam reverendi in Christo Patris domini lacobi, Dei gratia Appamiarnm episcopi. qnod Alazaicis, uxor den Vernaus, de Vernaus, parrochie de Podio commisisseltj in crimine heresis videndo, audiendo sermones hereticornm, adorando, panem benedictum per eos comedendo, et conventionem faciendo, eorum errores credendo, et etiam qnod sciret aliquas personas consimilia commisisse, volens idem dominus episcopus inquirere cum predicta Alazaici super predictis fecit eam citari per suas patentes litteras quarum ténor talis est:

Frater lacobns raiseratione divina Appam. episcopus dilecto sibi in Christo capeliano de Podio, vel eius locum tenenti, salutem in Domino. Cum ex causis verissimilibus violentisque presumptionibus, lianiundam, uxorem Bernardi Guilhonis, et Alazaicim, uxorem den Vernaus, vehementer suspectas de heresi habeamus, ac velimus et iutendamus, prout ad nostrum spectat officium, de fide inquirere cum eisdem, vobis mandamus quatinus citetis et peremptorie dictas mulieres ut die sabbati proxima in sede nostra Appamiarum personaliter compareant coram nobis super predictis fidem catholicam tangentibus responsure et alias facture ut fuerit rationis; intimantes eisdem quod nisi dicta die coram nobis comparueri[u]t contra eas tanquam suspectas de heresi procedemus, prout fuerit rationis, earnm absentia in aliquo non obstante. Datum in sede nostra predicta, die mercurii post festura Pasche, anno Domini millesimo trecentesimo vigesimo primo. Eeddite litteras sigillatas in signum completi mandat!.

ti^JUjLiiSSk '>

268 LE TBIBUNAL D*INQUISITION DE PAMIEES

Qua die in dictis litteris contenta, quia non potuernnt comparère quia citatio tarde pervenit ad eas, nt dixernnt, comparnernnt in crastinum coram dicto domino episcopo, et quia dietus dominus episcopus erat occupatus fuit continuata dies ad diem mercurii proximam, que est XXIX dies mensis aprilis.

Qua die comparens coram dicto domino episcopo in caméra episcopali Appamiarum dicta Alazaicis et constituta in iudicio, presentibus domino Guillemmo Audiberti, licenciato in legibus et baccallario in decretis, religiosis viris fralribus Bernardo de Centellis, David, monachis Fontisfrigidi, et me Guillemmo Pétri Ba^ta, notario dicti Domini |100D] episcopi, testibus ad hoc vocatis, iuravit ad sancta quatuor Dei Euvangelia de veritate dicenda mère et plene tam de se, ut principalis, quam de aliis vivis et mortuis, ut testis, super crimine heresis.

Quo iuramento per eam prestito, dixit, confessa fuit et deposuit ut sequitur. Dicit enim quod XV vel XVI anni sunt vel circa, non recordatur tamen plene de tempore, ut dixit, quadam die, tempore estatis de qua dixit se non recordari, Mengardis Alvema, de Lordato, que nunc est fugitiva pro heresi venit addomum ipsius loquentis et incepit ei comraendare bonos christianos, id est hereticos, dicens quod dicti heretici erant boni homines et saneti et quod soli tenebant viam Dei, quia non comedunt carnes, nec sanguinem, nec menciuntur, nec aliquod animal occidunt, nec faciunt malum alicui rei. Et ipsi etiam, ut dicebat, possunt animas salvare et absolvere hominem ab omnibus peccatis, et quod recepti per eos incontinenti post mortem intrant paradisum. Dicebat etiam ei quod sacramentnm matrimonii nihil valebat et quod omnis concubitus carnalis erat peccatum, etiam inter virum et uxorem. Dicebat etiam ei quod Baptismus qui datur pueris nicliil valebat quousqne habebant septem annos. Sed tune, si daretur post septem annos, valebat. Dicebat etiam ei quod in Sacramento Altaris non erant nisi panis et vinum, et quod Corpus Domini ibi non erat, sed solummodo ille panis erat panis benedictus. Dixit etiam ei quod peccatum erat interficere animalia bruta, et quod magna elemosina erat facere bonum illis bonis christianis. Et predicta verba fréquenter et mul- 'tociens fuerunt inter ipsas; nulla tamen persona presens erat

LE TBIBUNAL d'iNQUISITION DE PAMIEBS 269

quando dicta verba erant inter ipsas, ut dixit. Et tandem ad instantiam dicte Mengardis ipsa misit per dictam Mengardim médium carterium raonis, frumenti et siliginis Guillemmo Auterii, heretico, qui tune, ut dicebat dicta Mengardis, erat in domo sua, et dictum bladum pro tanto misit dicto heretico quia credebat quod vera essent illa verba hereticalia supra posita que sibi dicta erant per dictam Mengardim. Et in dicta credentia stetit quasi unum annum vel circa, non recordatur tamen ad plénum de tempore quo in dicta credentia stetit. Et postquam dictum bladum miserai dicto heretico dicta Mengardis dixit ei quod dictum bladum ipsa dederat Kamundo Sabbaterii ut ex parte ipsius loquentis daret dictum bladum dicto heretico; quod €t fecit, dicens ipsi loquenti quod bonum esset quod dictum hereticum videret, et ipsa consenciit ei; et tune dicta Mengardis pressit eam, et ipsa loquens fuit eam subsequta, et intravit domum dicte Mengardis, et invenit in dicta domo vocata la foganha duos homines sedentes flOlA], quorum unum cognovit quia, ut dixit, erat Guilleramus Auterii quem ante cognoverat, et bene sciebat quod hereticns erat. Alium autem non cognovit, qui tamen hereticus erat, ut crédit, et erat grossus homo habens faciem pinguem et rotundam ; et cum dictis hominibus invenit dictam Mengardim, et ipsa et dicta Mengardis steterunt remote a dictis hominibus et sederunt ante eos. Et dicti homines loquti fuerunt multa ipsis, non recordatur tamen de verbis dictorum hominum, msi de hoc solo quod ei dixernnt quod non discelaret eos. Non recordatur tamen si adoravit dictos hereticos vel non.

Interrogata si comedit de pane benedicto per dictos hereticos, respondit quod non. Interrog. si fecit conventionem dictis hereticis quod veliet recipi in fine ad sectam eorum, respondit quod non. Interr. si, ijlo tempore quo vidit dictos hereticos, credebat eos bonos et sanctos, respondit quod sic, et etiam vera essent illa que dixit ei dicta Mengardis de dictis hereticis. Item dixit €1 dicta Mengardis quod ipsa loquens induceret personas tôt quot posset ut ponerent fse] in fide et credentia dictorum bonorum hominum, id est hereticorum, quia quantos posset inducere ad dictam credentiam tanto plus mereretur. Interrog. si alias vidit dictos hereticos nisi dicta vice, dixit quod non. Interrog. si in-

duxit aliquam personam ad credendum dictos errores, respondit quod non. Interrog. si ipsa fuit loqnta cum aliquo alio credente (1) hereticorum, vel aliquis de credentibus cum ipsa, respondit quod, circa illud terapus, quadam die ipsa stabat in orto suo et Kamundus Sabaterii quondam de Lordato (2) veniebat de Lueenacho (3), et transi vit iuxta eam; que venit ad eum; et dictas Ramundus incipiens loqui cum ipsa de hereticis predictis, dixit ei quod dicti heretici erant boni homines et sancti, et salvabant animas, et quod absolvebant ab omnibus peccatis; et ipsa respondit quod bene hoc credebat, ut ei videtur. Et hiis dictis incontinenti dictus Ramundus recessit. Item dixit quod postquam heretici fuerunt capti, Petrus Bêla, rector de Podio, dixit ei, non recordatur tamen de loco nec de tempore, quod ipse sciverat hereticos fuisse et stetisse in domo dicte MengardiSj et tamen non fuerat ausus eos discelare timens ne sibi propter hoc malum eveniret. Item dixit quod in crastinum Pasche preteritum dictus Petrus Bêla in curti domus sue dixit ei quod ipsa iam erat nominata coram dicto domino episcopo pro crimine heresis, et quod citaretur in brevi, et quod melius erat quod antequam citaretur quod ipsa iret ad dictum dominum episcopum quando esset in Foxo, quia ibi in brevi debebat esse; et ipse, ut dixit, iret cum ipsa, et non oportebat quod diceret aliud coram dicto domino episcopo nisi quod citata fuerat in Carcassona, et ibi [101 B] fuerat confessa, et dicto isto verbo incontinenti dictus dominus episcopus dimitteret ipsam. Interrogata si fuerat citata aîias in Carcassona super crimine heresis et si fuerat confessa ibi illa omnia que supra in presenti confessione confessa est, respondit quod citata fuit per dictum dominum inquisitorem Carcassone, et quod non fuerat ibi confessa aliquid quod recordetur, nisi quod dicta Mengardis dixerat ei quod bonum esset quod hereticos videret quia erant boni homines et sancti et animas salvabant. Et ipsa, ut dixit, noluit videre eos nec credere verbis dicte Mengardis. Non autem con-

(1) Ms. loquente,

(2) Lordat (Ariége), arr. de Foix, cant. des Cabannes.

(3) Luzenac (Ariége), cant. des Cabannes.

fessa fuit alios articulos hereticales quos dicta Mengardis dixit ei, nec etiam quod hereticos vidisset, vel eis aliquid misisset, nec alia que in presenti confessione confessa est.

Postque anno quo supra, die prima mensis Madii, dicta Alazaicis constituta in iudicio in dicta cameraSedisAppamiensis coram dicto domino episcopo, presentibus dicto Guillemmo Audiberti, licenciato in legibus et baccallario in decretis, religiosis viris fratribus Galhardo de Pomeriis, priore conventus Predicatorum Appamiarum, Arnaldo de Caslario, eiusdem ordinis, Bernardo de Centellis, et David, monachis Fontisfrigidi, et me, Guillemmo Pétri Barta, notario dicti domini episcopi, ad hoc vocatis, fuit ei lecta precedens confessio sua intelligibiliter et in vulgari, et fuit interrogata si volebat aliquid addere vel diminuere dicte confessioni sue, que respondit quod non. Interrog. si unquam fuerat confessa de dictis erroribus vel in foro penitentiali, vel iudicialiter, respondit quod non; quia, ut dixit, non credebat peccare credendo dictos errores et faciendo facta hereticalia supradicta; et hoc credebat, ut dixit, quia dicta Mengardis dixit ei quod de credentia dictorum errorum non confiteretur sacerdoti vel alicui alteri, quia peccatum non erat dictos errores credere et supradicta facta facere. Et in dicta credencia, ut dixit, stetit quousque dicti heretici capti fuerunt. Item dixit ^uod antequam heretici caperentur, non recordatur tamen aliter -de tempore, ut dixit, dixit tamen quod bene sunt XX anni, ut dixit sibi videtur, quidam homo portatus fuit super quoddam animal in cancellis de parte inferiori, et fuit positus in domo Pétri Ferrerii de Vernaus et matris sue, qui Petrus postea fuit citatus pro heresi et fuit mortuus in Carcassona. Qui homo, ut dicebatur in dicto loco de Vernaus, venerat ad videndum, ut ipsemet dicebat, Arnaldum Estalas. Sed si dictus homo erat hereticus vel non, ipsa nescit. Tamen postea dictum fuit quod venerat ad <iictos hereticos.

Et cum, ut patet ex precedentibus, ipsa incidit in heresin Manicheam, et multos articulos dicte secte credidit: sicut quod dicti heretici soli tenent viam Dei ; et quod possunt animas [101 C] salvare et absolvere de omnibus peccatis; et quod recepti per

iU.

'^■' '^Sft1?f fefJC?*:^

«*>J^<^yg7--

eos post raortem vadunt ad paradisura incontinenti ; et quod matrimonium nichil valet; et qnod semper vir et iixor peccant quando se carnaliter cognoscunt; et quod in Sacramento Altaris non est nisi panis et vinnm; et quod Baptismus receptus vel datus pueris nisi post septem annos nichil valebat; et quod peceatum erat occidere animalia bruta; et quod magna elemosina erat bonum facere dictis hereticis, quia erant boni homines

et sancti.

Et ibidem fuit instructa de contrario dictorum errorum per dictum dominum episcopum. Et fuit interrogata si volebat resilire a dictis erroribus, que respondit quod sic. Interrogata si volebat abiurare dictos errores et omnem aliam heresim et participationem hereticorum et tenere et iurare quod vellet tenere et servare fidem quam tenet et prédicat sancta Romana Ecclesia, et facere penitentiara pro predictis commissis per eam in crimine heresis quam ei dictus dominus episcopus voluerit ei imponere, respondit quod sic; et peciit absolutionem a sententia excommunicationis quam incurrerat pro predictis. Et ibidem dictus dominus episcopus iuxta formam Ecclesie absolvit eam a dicta sententia excommunicationis, et reunivit et reintegravit eam Ecclesie, si tamen eam ex corde peniteat predicta fecisse, et plene confessa sit veritatem tam de se quam de aliis super dicto crimine; alioquin non fuit intentio dicti domini episcopi eam absolvere a dicta sententia, ut dixit. Retinuit sibi dicta Alazaicis quod si de aliquo super dicto crimine recordaretur quod illud posset confiteri sine sui preiudicio. Ante tamen quam dictam absolutionem ei dictus dominus episcopus impenderet abiuravit et iuravit, ut sequitur:

ir

Ego Alazaicis predicta, in iudicio constituta coram vobi» dicto episcopo Appamiarum supradicto, abiuro penitus omnem heresim extollentem se adversus fidem domini Jhesu Christi et sancte Romane Ecclesie et omnem credentiam hereticorum cuiuscumque secte damnate per Ecclesiam Romanam et specialiter secte Manicheorum, et omnem favorem et receptationem et deffensionem et partieipationem eorum sub pena que de iure debetur relapsis in heresim in iudicio abiuratam. Item iuro atque

-SWia^j. LiVi*^^ AWitf.Tîjg kt^BVk

promitto me pro posse meo persequi hereticos cuiuscumque secte dampnate et specialiter dicte secte Manicheorum, et credentes, fautores, receptatores et deffensores eorum, et etiam illos quos scirem vel crederem pro facto heresis fugitivos, et quemlibet predictorum, et eos facere capi et reddi pro posse meo vobis vel successoribus vestris, vel inquisitoribus heretice pravitatis quandocumque et ubicumque scivero esse predictos vel aliquem de predictis. Item iuro atque promitto me tenere et servare ac deffendere fidem catholicam quam sancta Romana [101 D] Ecclesia prédicat et observât. Item iuro atque promitto obedire et parère mandatis Ecclesie et inquisitorum, et venire ad diem et dies coram vobis et ipsis vel vestris loca tenentibus, ubicumque et quotiescumque fuero mandata seu requisita a vobis vel ab ipsis per nuncium vel litteras vel aliter; et nunquam fugere nec me scienter, contumaciter absentare; et suscipe[re| et complere pro posse meo penam seu penitentiam quam michi duxeritis iniungendam. Et ad hoc obligo me et omnia bona mea.

Qua abiuratione facta dicta Alazaicis renunciavit et conclusit in presenti causa, et peciit secum misericorditer agi, et sententiam ferri cum instantia postulavit. Précédentes sue confessiones antequam abiuraret et absolveretur a sententia excommunicationis fuerunt ei lecte intelligibiliter et in vulgari, et fuit interrogata si volebat persistere et perseverare in predictis suis confessionibus, que respondit quod sic. Presentibus religiosis viris Bernardo de Centellis et David, monachis monasterii Fontisfrigidi, domino Guillemmo Audiberti, licenciato in legibus et bacallario in decretis, magistro Bernardo Gauberti, iurisperito, et me Guillemmo Pétri Barta, notario dicti domini episcopi, qui predictas omnes confessiones recepi et scripsi.

Postque anno quo supra, die XXX mensis Juliî, predicta Alazaicis constituta in iudicio in caméra episcopali Appamiarum coram dicto domino episcopo et religioso viro fratre lohanne de Beina, ordinis Predicatorum, inquisitore heretice pravitatis in regno Francie per Apostolicam Sedem deputato, iuravit ad sancta quatuor Dei Euvangelia per ipsam corporaliter manutacta de et super omnibus fidem catholicam tangentibus et super facto

Tjr^-T>.-ayygT

heresis, de se, ut de principali, et de aliis vivis et mortuis, sicut testis, meram et plenam dicere veritatem. Et tune lectis sibi et recitatis confessionibus per ipsam factis coram dicto domino episcopo et vulgarizatis intelligibiliter, dixit et responditse velle stare et perseverare in confessionibus sibi lectis et recitatis et eas de novo fecit, ratificavit et approbavit, dicens se velle vi-

vere et mori in eisdem.

Actum fuit hoc, anno et die quibus supra, presentibus discreto viro domino Guillemmo Audiberti, canonico Lemovicensi, et religiosis viris Petro de Annoris, Petro Cicardi, ordinis Predicatorum, et me Guillemmo Pétri Barta, notario dicti domini episcopi, qui una cum magistro Meneto de Roberticuria, notario dicti domini inquisitoris Carcassonensis, predictam ratificationem confessionis predicte recepiraus.

Postque anno quo supra, die secunda mensis Augusti, Batalha de Penna, notarius dicti domini episcopi, de mandato dictorum domini episcopi et inquisitoris accessi[t] personaliter ad turrim de Appamiis dicti domini episcopi, ubi [102 A] dicta Alazaicis capta et arrestata detinebatur. Et ibidem prescise et peremptorie citavit ipsam ut dicta die personaliter compareret in cimiterio Sancti Johannis de Appamiis coram prefatis dominis episcopo et inquisitore, sententiam super predictis que coram eis confessa fuerat auditura, et alias factura prout esset rationis. Quam diem dicta Alazaicis gratis acceptavit, presentibus rectore de Genaco (1), Johanne Rocinerii, presbitero, Jacobo de Montesalvio, de Appamiis, et Petro Reganh, carcerario dicte turris.

Qua die dicte Alazaici superius assignata comparuit in cimiterio Sancti Jobannis, prout sibi per dictum Batalham preceptum fuerat. Et tune predicti domini episcopus et inquisitor ad sententiam ferendam contra dictam Alazaicim processerunt in modum qui sequitur:

Noverint universi, etc.

Quere predictam sententiam in libro sententiarum heretice

pravitatis.

if* '

(1) Genat (?) (Ariége), arr. de Foix, cant. de Tarascon.

Supradictam autem citationem et dictam sententiam dictus Batalha recepit et in suo protocollo scripsit, quia tune ego Guillemmus Pétri Barta, notarius in causis fidem catholicam tan- ^entibus deputatus per dictum dominum episcopum, interesse non potui propter infirraitatem quam tune patiebar; tamen pre- ^icta de dicta nota dicti Batalhe abstraxi et in presenti libro de mandato dicti domini episcopi scripsi et posui.

Et ego Ramundus Jabbaudi supradictus predictas confessiones cum onginali fideliter correxi.

iir.

Procédure de V Inquisition de Pamiers contre Bernard Clerc, de MontaUlou. — Pamiers, 23 novembre 1322-7 août 1324. ''

(Ms. Vat lat,, 4030, folios 179 B -181 A).

Anno Domini millesimo trecentesimo vigesimo secundo, die vigesima tertia mensis Noverabris, Bernardus Clerici, de Monte Alionis, de quo dicebatur quod post abiurationem heresis factam <îoram domino inquisitore Carcassone, et post confessiones duas factas in iudicio coram reverendo in Christo Pâtre domino Jacobo, Dei gratia Appamiarum episcopo, de hiis que in heresi commiserat, existens in castro de Alamannis (1) detentus quia non plene, ut videbatur dicto domino episcopo, confessus fuerat veritatem, induxerat aliquas personas in dicto castro pro crimine heresis iam sententialiter immuratas prece, precio et minis ad revocandum confessiones quas fecerant in iudicio super crimine heresis, tam de se quam de aliis, et ad dicendum quod false et contra veritatem fuerant confesse illa que confesse fuerant, et subomate et instructe per aliquos in depositionibus eorum contentos; aliquos etiam ibidem captos vel suspectos de heresi nondum confessas (sic) induxerat ad non confitendum; «t insuper condempnatos pro heresi et combustos per iudicium' Ecclesie laudaverat post mortem eorum, dicens eos bonam fidem

(1) Les Allemans (Ariége), arr. et cant. de Pamiers.

MTi-tilli

^SS&SulJtlà^".^'

276 LE TBIBUNAL d'iNQUISITION DE PAMIEHS

tenuisse dum vivebant et etiam probos homines fuisse et quod magnnm peccatnm feeerant illi qui eos condempnaverant et etiam illi qui deposuerant contra eos ; dixerit etiam et docmatisaverit (1) ibidem aliquas bereses; et insnper quod de cetero non eoufite[re]tur aliqnid de iUis que in heresi alias comraisit ; magnas etiam peccuniarum summas dederit aliquibus persoms ut aliqua persona vehementer de heresi suspecta et delata de carcere in quo detinebatnr liberaretnr; et multa alla contra fidem et Inquisitionis officium ibidem existendo commiserit; snper qnibus iam diu est testes fuernnt (2) recepti ; ipse etiam fréquenter fuit requisitus quod super predictis recognosceret et confiteretur veritateni, quod faoere noudum voluit; et detentns fnisset in carcere, nisi quia gravatus fuit per aliquod tempus corporali infirraitate ; et dictus dominus episcopus ahis negocns fidei plurimum occupatus, tandem propter predicta citatus et vocatus per dictum dominum episcopum et comparens coram ipso in sede episcopali Appamiarum, constitutus in ludicio coram eo, inravit ad Sancta quatuor Dei Envangelia de ventate plene et mère dicenda super predictis et aliis crimen heresis et officium Inquisitionis tangentibus, tam de se, ut prmcipahs, qnam de aliis vivis et mortuis, ut testis.

Quo iuramento prestito interrogatns per dictum dominum episcopum snper omnibus singulis snpradictis, respondit et negando omnes et singnlos articulos supradictos, dicens nnnquam predicta se dixisse vel commisisse.

Et ibidem dictus dominus episcopus assignavit dicto Bernardo ad confitendum et recognoscendum veritatem super predictis ad diem veneris sequentem (179 C), que erit dies XXVI*

mensis noverabris.

Acta fuerunt bec, anno et die predictis, coram dicto domino episcopo, presentibus religiosis viris fratribns Galhardo de Pomeriis, Arnaldo de Caslario, ordinis Predicatorum, Bernardo de Taxio, monacho Fontisfrigidi, Cistercien, ordinis, et magistro Gnillemmo Nadini, de Carcassona, anctoritate regia publico et dicti

(1) Ma. docmatisaverunt.

(2) Ms. fuerint.

LE TBIBUNAL d'inQUISITION DE PAMIEES 277

domini episcopi, et specialiter officii Inquisitionis notario, qui de mandato dicti domini episcopi hec recepit.

Vice cnius ego Johannes Jabbaudi supradictus ea de originali transcripsi fideliter et correxi. «nginali

Postque, anno quo supra, die nona mensis decembris, ad quam diem fuerat ei continuata dies snperins sibi assignata tam prop er occnpationes dicti domini episcopi, quam etiam' qnia intérim tam per dictum dominum episcopum qL per fra

Wdt'ct'"'' "T""^ '"" -"""""^ '' freqlnter'dictus Bernardus Cleric. quod confiteretur et quod recognosceret veritatem de hiis que in heresi commisit, de qnibas nondara plene confessus est veritatem et etiam que commisit postquam fuit de tentus in muro castri de Alamannis que superiiis iii summa continent„r, vocatus dictus Bernardus Clerici coram dicto domino episcopo, die presenti et coram eo in indicio constitutus (1) f„it in errogatns per dictum dominum episcopum sub virtute pe 'eum pu prestiti luramenti, si volebat recognoscere et confiteri supe"

quam de ans veritatem; respondit quod non diceret plus nisi ft supra dixit. Et ibidem dictus dominus episcopus, ^uia fre quen ter dictus Bernardus vocatus coram ipso et requ isitn qnod

Tell: ^^di'""' "'"■■" ^^"■*^*^'"' «- p- -»- ^

receptos in ludicio mveniatur veritatem celare super criraine heresis et fautoria et impedimento oificii Inquisitionis on proprium luramentum, obtnlit eidem Bernardo eopiam deffen-

tTcS """'"."" "■'^'" '''"^ *^«*'™ -eptorum'coLet;

proo r T-"T' '"'"°"'"" ''"^ •'«"*'-^ ^"- deposuerunt prop er periculum personarum quod verisimiliter ymminet s

e traderentnr nomma, assignans ei (2) terminum quod se deffenderi vel al.as confessus fuerit veritatem hinc ad octabas proximi festi Purificationis B. Marie Virginis

Et Ibidem dictus dominus episcopus mandavit magistro Gnillemmo Petn Barta, notario, qui in parte recepit confessiones

(1) Ms. consiituio.

(2) Ms. eu

et depositîones illornm qui contra dictnra Bemardtim deponunt, et magistro Gnillemmo Nadini, notarié, qui in parte recepit confessiones et depositiones aliquorum qui contra eiindem Bernardum deponunt, quod tradant dicto Bernardo dicta personarum deponentium contra eum, quantum eum tangunt, ad ejus expensas, tacitis nominibus dictarura personarum, quando per eum fue'rint requisiti; et mandavit etiam dicto Bernardo quod usque ad dictum terminum eidem assignatum non egrediatur de terminalibus civitatis Appamiarum et Mansi Sancti Antonini (1), offerens se idem dominus episcopus paratum quod intérim omnes deffensiones quas ipse Bernardus voluerit dare et testes recipiet et proccdet quantum ix.terit de die (179 D) in diem. quando et qvolieiis per dictum Bcrnardum fucril requi^ilng.

ActJi fncrnnt bec in caméra episcopali Scdi» Appamiarum, âimo et die prcdictls, corwn dicto dom, episcopo, pr^sentibas rcligiofiis viri« fratribns Ciaihardn de Pomerii», Amaldo de Caslario, otà'mh Predicatorqm, David Savarduni, Bernardo de Taxio, moiinchis mouasterii Pool Wrigîdi» Cislerciensis ordinis. et mt Oolllemmo Nadini, «otario ^upradicto, qni de maiidati) dlcti domîni episcopi bee rcccpit {sic) «na c«m magi»tro Gnillemmo Pétri Barta

uotario snpradicto.

Vice quorum e^» Jolianncs Jnbbaudi îîupradictus ca de on-

gînnli traDWîripfti fidcliter et corrcxi.

Po«tea tamen dictu* doniinus cpiseopos. ad in^aantiam mMr goam dicti Bemardi. ci ot iM>n pot^^t dicerc vol allcgarc quod non p«>luiâ8et liH|ui eum iXTitis pro deffeusionc wia, asôf^vil ei pîo carceic totem dyocc^im Appamiannm usque ad dicUm diera : cowessît ci etiam quod poB»et ire nBqne ad Tholoeam ; prohibuit tumeû ci quod non cgrcdiretur de provincia TlioloBani.

Aeta fuerunt bec aniio, die et loco prédictif, coram dicto domino episcopo, presentibus aupradîcti» fesiibu» et magistro Gnillemmo Xadini anpradicta

Postque anDO quo suprn, die tertîa mcûflis fcbroariî, eum dictttflL Bemardns Clerici. cui cODce^e crant detfcu*i«Mi« supra per dictum <Uimioam cp5»copura. conceiaa eidem copia deposi-

Cl) Mat^'8tlM'AnUmm, harotau pr^ da Pamiert.

LE TUinUNAL T) INQUISITION DK PAMlRïtîS 279

tionum personarum qui contra eum deposuerant super crimînc heresis, tautoria et impcdimonto officii Inquisitionis, a^ignata ei die a noua die mensis deoembria proxime pretcriti, usque ad octabasfe^ti nunc subsequcntis Purification is Béate Marie, oonfessus csaet do hiis que commisit de prwlictis vol se légitime deffenderet, copiaque dictarum dcpositionum per notarios (1) quibus fuernt prcceptum facU faisset ei compléta X?I die menas septembris, ut p«tet in dicta copia depoaitionum; ip»e Bcrnardes non curaverît venirc vel n.ittcre ex tune pn:. dicUi copia, nec se aliter dc(Touderc% nec comparera <H.ram dicto domino eplscopo u«|ue ad diem presentcm. Cnm die sopradicta pitmiti coram dicto domino epiBcojK. comparaîsset. dioliis domiiin^ episcopus tencns dictas depo^ritiones tei<iium receptomm cofitru cnm siijkir predictrii, in mei uotarii ei tcsiium infrascriptonim preaen*: ii», obtniit caadem dicto Bernardo offerens etiam se paratum e^em eîdcm dare, si ipeai^ vellet baberc et audire deffeuwoncs et exc,,«ation«i dicti Beruardi, si quas habet. et etiam qaod al vult babere advocatum vel advoenUis. quod îpee dabit ei et concedet illos quos hal>ertï voluerit, iuxta iuri« fomiam, ac stilum et n«um offîcii Iiniiii^iitionis; satbfaeto ei«dcm per dicium Bernardum de «alarîo competeuti.

Bt ibidem dictas dominas cpiscopns intenroKptvit dictum Bcrnardum si volebat hal>ero diciam oopiam de|K.sitiouum, et si voleliat confiteri pleniiis veritatem super predictis, et dî volebai etiam se légitime deffendcre et dcffcnsioiie* pro|>oiieré, et si etiam volebat babere advocatam, vel advocatos, nt ei poesent eonsnlere circa predieta qnalitcr se deberet babere vel facere, inxta formam iorii» ei usum ae stilnm ofBcii Inqiiî^tionià. Qui Bernardua respoudît qaod nc^ciebat qnid reHpfmdcret, nt dixît. Et diolifs dominas epiîkNipiis (l8uA| dixit dicto Beruai^o qaod super prcdicti» co^itaret bine ad octabas Purifieationis B. Marie Virgini». cnm iisqne ad dictam dîcm habeat *paciam se dcffcndendi légitime si se rohieril dcircndclre], vel etiam excusare. Et voluit dictus dom. cpiaeopna qaod intérim qno^icuqumqne petcrel dicta teatinm contra eam reeeptomm eidem tradantar

(1) Mu H<tirios,

aj^Tt^v^^

280 LE TBIBUNAL d'iNQUISITION DE PAMIERS

per magistrnm Guillemmum Pétri Barta et me Guillemmum Nadini, notarium supradictos.

Acta fuerunt hec in caméra [etc., ut supra].

Postque anno quo supra, die IX* mensis febroarii, qua die sunt octabe Pnrificationis B. Marie, que erat assignata dicto Bernardo Clerici ut se deffenderet super hiis que inveniebatur commisisse in crimine heretice pravitatis, fautoria et impedimento officii Inquisitionis per testes receptos contra eum per dictum dom. episcopum, et per acta et processus factos contra diversas personas, tam contra eos quam contra quoscumque alios quos scivissent vel scirent in crimine heresis comisisse ; vel quod confiteretur illa que in predictis comiserat, oblata ei et fréquenter copia dictarum depositionum et confessionum, tacitis nominibus personarum propter periculum quod verisimiliter ymminebat dictis personis qui contra eum deposuerant vel confessi fuerant, si eidem Bernardo exprimerentur eorum nomina; comparens dictus Bernardus coram dicto domino episcopo in caméra Sedis Appamiarum et in iudicio coram eo constitutus, fuit interrogatus per dictum dom. episcopum si volebat se deffendere de hiis que inveniebantur per testes commisisse in crimine heresis, fautorie et impedimento officii Inquisitionis, et si volebat aliqua proponere ad deffensionem suam vel proponere aliquid contra testes vel eorum dicta. Qui Bernardus noluit respondere sic vel non, licet fréquenter requisitus.

Et dictus dom. episcopus precepit ei et in virtute saucte obediencie, et sub pénis que de iure possunt imponi illis qui snspecti de heresi vel delati nolunt respondere aliquod certum interrogati per episcopos vel inquisitores, quod incontinenti respondeat si vult se deifendere de hiis que per testes invenitur comisisse in heresi, fautoria et impedimento officii Inquisitionis, vel proponere aliqua ad deffensionem sui, vel contra personas et dicta testium aliqua proponere que eos excludant a testificatione in causa fidei; ex speciali gratia eidem concedens quod si velitse deffendere quod adhuc possit hinc ad festum sequens Beati Gregorii Pape, et si vult habere advocatum vel prosequ-

\ti

tmé' '^ 2::W<s.-U . .^:^

torem (1) aliquera, aut consiliarinm in deffensione predicta eidem [180 B] predictas personas concedet et ex nnnc concedit, satisfacto tamen eisdem per eum de salario competenti, qiiod salarium faciet ei miuistrari de rebns suis per gentes domini Comitis Fuxi. Si vero non velit se deffendere, quod dicat se nolle ut[ij deffensionibus aliquibns, set quod in dicta causa concludat. Et fluia dictas Bernardus dixit quod volebat deliberare per totam présentera diem et habere consilium eum aliquibns advocatis si vellet uti deffensionibus oblatis vel non, coneessnm fuit eidem per dictum dom. episcopum quod posset deliberare per totam diem presentem et loqni cnm advocatis; et tradita fuerunt ei dicta testium contra eum receptornm, ut melins et consnltiiis posset deliberare secum et eum advocatis si volebat se deffendere vel non. Et eadem die, circa horam vesperarum, dictus Bernardus [venitj dieere quod loquutns fnerat eum Magistro Jacobo Camélia et magistro Hiigone de Abelheriis, inrisperitis de Appamiis, qui dixerunt ei, ut dixit, quod non advocarent pro ipso in dicta causa nisi prius fuissent loqnti cnm dicto dom. episcopo, et quod dictus dom. episcopus hoc eis mandaret. Cum dictus magister Jacobus supervenisset, dictus dom. episcopus in presentia dicti Bernardi, mei notarii, Arnaldi de Calmellis, bnrgensis Appamiarum, fratris Bernardi de Taxio, monachi Fontisfrigidi et magistri Gnillemmi Pétri Barta, notarii dicti dom. episcopi,' et Ramundi Eemeti, familiaris domini inquisitoris Carcassone precepit dicto Magistro Jacobo Camela quod pro dicto Bernardo in dicta deffensione advocaret sub forma et modo quibns advocati uti debent advoeatione in deffensionibus datis personis suspectis et delatis de heresi qui nolunt phiries requisiti recognoscere veritatem; satisfacto tamen eidem magistro Jacobo per dictum Bernardum de salario competenti. Qui magister obtulit se paratnm modo et forma predictis eonsulere dicto Bernardo quod recognosceret veritatem, et quod pro eo libenter uteretur oflficio advocationis. Et tune dictus Bernardus respondit quod ipse nolebat dictum Magistrum Jacobum pro advocato, nec quemcumque alinm, nisi exprimerentur ei nomina personarum que deposue-

(1) Mieux : proeuratorem.

tlt-Â, ■■ 'Wi^^'^îSliif'r-Ti^ri

rnnt vel confessi fuerunt contra ipsum; et si ipse posset scire se dixisse et fecisse illa qne testes deponunt contra eum, non dicto magiçtro Jacobo, sed dicto domino episcopo confiteretur

veritatem.

Dictus tamen dominus episcopus voluit quod adhuc dictu» Bernardus deliberaret per totam noctem seqiientem et adhuc plus: scilicet décima die raensis febroarii, hora tertie, comparuit coram dicto dom. episcopo dictus B. Clerici, in caméra episcopalis sedis Appamiarum, et constitutus in iudicio coram eo fuit iterum interrogatus per dictum dom. episcopum si adhuc deliberaverat secum vel habuerat suum consilium quod vellet se deffendere et uti deffensione predicta usque ad dictam diem Beati Gregorii sibi oblatam, vel volebat confiteri plenius veritatem . . . , vel si nolebat se deffendere, vel uti deffensione predicta sibi oblata, sed renunciare dicte deffensioni et concludere in presenti causa. Qui Bernardus respondit quod, nisi dicerentur ei nomina personarum que deposuerunt vel confesse fuerunt contra eum, ipse non vult se deffendere vel uti deffensionibus predictis; et, ut dixit, non vult plenius confiteri, nec contra se, [180 C] nec contra quemcumque alium super hiis que dicitur commisisse in crimiue heresis, vel dicitur scire vel scivisse aliaa personas commisisse; quia, ut dixit, nichil plus commisit in dicto crimine heresis, nec scit aliquam personam commisisse, nisi ut alias confessus est coram dicto dom. episcopo et coram dom. inquisitore Carcassone; in quibus confessionibus, ut dixit, vult stare et perseverare.

Et dictus dom. episcopus dixit quod non erat de consuetudine vel stilo officii Inquisitionis partibus istis quod dentur nomina personarum que deponunt vel confitentur contra aliquem in crimine heresis, propter periculum quod posset y minere personis deponentibus et confitentibus, si revelarentur, vel nominarentur illis qui volunt se deffendere coram eos. Periculum etiam manifestum et evidens ymineret personis multis pauperibus et debilibus, qui contra dictum Bernardum deposuerunt, si eidem Bernardo nominarentur, propter potentiam et sevitiam, tam ipsius Bernardi, qui iam aliquibus personis comminatus est graviter ex eo quod suspicabatur quod aliquid deposuissent contra eum^

et multitudinem amicorum dicti Bernardi, quos habet in locis illis unde pro maiori parte fveneruntj persone que contra eum deposuerunt.

Et dictus Bernardus conclusit in presenti causa subponens se misericordie dicti dom. episcopi et inquisitoris. Et nichilominus dictus dom. episcopus, ex superhabundanti, de gratia speciah, concessit dicto Bernardo quod si vult se deffendere vel uti deffensionibus sibi per eum superius oblatis quod adhuc uti possit modo et forma supradictis usque ad dictum festum sequens beati Gregorii pape, offerens se paratum ei dare advocatum et consiliarium supradictis modis, quociens per eum infra dictum terminum fuerit requisitus. Quod si non fecerit infra dictam diem voluit haberi pro concluso, quantum dictum negocuim tangit dictum dom. episcopum. Acta fuerunt hec et recitata dicto Bernardo, aniio et diebus et locis predictis, presentibus rehgiosis viris fratribus Galhardo de Pomeriis, Arnaldo de Caslario, ordinis Predicatorum, David Savarduni, Bernardo de Taxio, monacbis monasterii Fontisfrigidi, magistro Guillemmo Petri Barta, notario, et mag. Guill. Nadini, notario, qui de mandato dicti dom. episcopi hec recepit. Vice quorum ego Joannés Jabbaudi, clericus supradictiis, ea de originali transcripsi fideliter et correxi.

Postque anno Domini millesimo CCC° XXIIF die ultima mensis Marcii, eum dictus Bernardus Clerici non comparuisset nec ahquis pro eodem in die Sancti Gregorii proxime preteriti' que eidem fuerat assignata pro peremptorio et ultimo termino ad se deffendendum si posset contra illa que inveniebantur commisisse per testes in iudicio receptos per dictum dom. episcopum et per processus ac confessiones légitimas factas coram dicto dom. episcopo contra di versas personas culpabiles de heresi dictus Bernardus in crimine dampnate heresis comisissedata eidem copia depositionum et confessionum predictarum personarum, quantum eum tangere poterant, tacitis norainibus propter periculum personarum que deposuerunt contra eum, quam etiam secum portavit, eum intimatione quod nisi infra dictam diem légitime se deffenderet quod haberetur pro concluso [180 D]

in negotio eius. Et cum nullns comparnisset pro dicto Bernardo usqne ad diem presentem, tandem die presenti Ramnndus Clerici, frater germanus, ut dixit, dicti Bernardi Clerici, coniparens coram dicto dom. episcopo in caméra sedis episcopalis Appamiensis, ac in iudicio constitutus, dixit et proposuit quod dictiis Bernardus erat graviter infirmus in domo sua, in Monte Alionis, et non potuerat venire ad diem sibi assignatam nec extunc propter dictam iniirmitatem ; propter quod, ut dixit, dictus Bernardus, [h]eri dixit ei quod imposuit quod veniret pro eo et corapareret coram dicto dom. episcopo et quod redderet ei copiam depositionum testium qui contra dictum Bernardum deposuerant super crimine heresis, et quod etiam diceret dicto dom. episcopo ex parte eius, quod ipse nolebat uti deflPensionibus sed supponebat se gratie et misericordie dicti dom. episcopi et dom. inquisitoris Carcassone. Et ipse Ramundus, ut dixit, de manlato dicti Bernardi restituit dicto dom. episcopo dictam copiam dictarum depositionum ; et dixit etiam quod dictus Bernardu8 non intendebat se deffendere de cetero super hiis que inveniebatur comisisse in dicto crimine heresis; et quod se supponebat gratie et misericordie dicti dom. episcopi ac dom. inquisitoris Carcassone. Postque fuit interrogatus dictus Raraundus si, ut coniuncta persona, volebat deffendere dictum Bernardum; qui respondit quod non, nec ipsum nec quemcumque aliam personam que de heresi esset tacta. Et sic fuit conclusum per dictum dom. episcopum in presenti causa. Si tamen dictus Bernardus volebat aliqua proponere ad sui deffensionem, dictus dom. episcopus, ut dixit, solummodo quod essent légitima illa que proponeret, de gratia speciali reciperet ipsum ad deffendendnm se ipsum.

Acta fuerunt hec in caméra Sedis episcopalis Appamiensis, anno, die, et loco quibus supra, coram dicto dom. episcopo, in presentia et testimonio religiosorum virorum fratrum Galhardi de Pomeriis, Arnaldi de Caslario, ordinis Predicatorum, conventus Appamiensis, Bernardi de Taxio, monachi Fontisfrigidi, diocesis Narbonen., et Magistri Guillemmi Pétri Barta, notarii dicti domini episcopi in causis fidem catholicam tangentibus deputati, qui predictis omnibus presens interfuit eaque recepit. Vice cuius

Postque, anno Domini raillesimo CGC» XXIV», die seotima angnst,, prefatns Bernardus Clerici constitutus in iudicioTn ca'

Sto'ïr'l"' " ':'' ^•^P^---'»' — reverendo in îlh? . p "" ^PP-'Hiarum episcopo predicto, et fratre

Manne de Prato, ordinis Predicatorum, inquisitore heretice p a-

r tatem de facto heres.s, de se, ut principalis, et de aliis vivis et mor u,s s,c„t testis; lectis sibi confessionibus et depositionibns per enm factis, tam coram bone memorie fratribns Ganfrido de Ab usns, quam lohanne de Belna, condam ordinis Predicatorum nq .s.tonbus, quam coram dicto dom. episcopo ex integro recitatis ,n vulgan ; interrogatus si predictas depositiones et conf ssiones fecerat „t scripte erant, et verum ac veritatem in omn bus et per omn.a continerent; respondit et dixit se cas fecisse et eas nsseru.t veras esse et in omnibus veritatem plenariam contmere, prout in eisdem pienius continetnr, casque nichilo-

7Z r" ""'' '' '''■'"' ''°"fi™'»-t [181 A]. Interrogatus s, timoré tormentornm, vel snbornatus, sen inductus per aliquem predicta deposuerat aut responderat, sen nnnc etiam sic respondet, deponit, aut etiam confitetur perterritlis timoré cuiusquam, dixit quod non nisi solummodo pro veritate

Actum presenfibns religiosis viris fratribus Galhardo de Pomerns, Bernardo Bricii, et Arnaldo de Caslario, ordinis Predieatorum, fratre Eamnndo de Banullis, preposito de Kavato (1),

rr p Tr-.f ' ^'■''"■^ ^'"■"^'••*« ^^ ^axlo, monacho mo^ nasten, Font.sfng.d,, ordinis Cisterciensis, Magistro Marche Kive II, not.ano Apparaiarnm, testibus ad pren.issa, et nobis Menneto de Eoberticuria, apostolica et regia, ac ofBeii Inquisitionis, et Gumemmo Nadini, regia anctoritate et dicti dom. episcopi notanis, qu, de hiis cartam istam recepimus. Et ego Mennetus pred.ctus notanus hec contenta in ista pagina manu propria

(1) Sabat (Ariége), arr. de Foix, cant. de Tarascon. {2) Lagrasse (Aude), arr. de Carcassonne.

li,

scripsi de mandato dorainorum episcopi et inquisitoris predic-

tornm.

Predictas atitem confessiones factas per dictum Bernardnm Clerici tam coram dominis inquisitoribus quam coram dicto dom. episcopo Appamiarum, et processiim predictnm inde contra dietnm Bernardum Clerici habitum et factura et alia superius in eodem processu contenta per dictos notarios de qiiibus fit mentio in eisdem, recepta; vice eorumdem notariorura, de mandato dicti domini Appamiarum episcopi, ego Arnaldus Eamundi Falconis, clericus Appamiarum, auctoritate regia notarius publicus et specialiter dicti dom. episcopi Appamiarum in officio Inquisitionis heretice pravitatis, in presenti libro transcripsit, incorporavi et registravi ad memoriam de premissis perpetuo habendam iuxta ordinationem per dictum dom. Appamiarum episcopum de predictis factam.

Vice cuius ego Johannes Jabbaudi clericus supradictus ea de originali transcripsi fideliter et correxi.

Processus fadus et hahitus contra GuiUemmum Guilaherti, deffuncium hereticatnm, de Monte Alionis, Appamiarum diocesis. — Pamiers, 14 janvier 1322 (n. st.) -25 mai 1322.

(Ms. Vat. lat., 4030, folios 169D-171B).

Anno Domini Millesimo CGC" XXr, videlicet XIV* die mensis Januarii, cum per depositiones et confessiones aliquarum personarum factas et confessas super crimine heresis, tam coram Keverendo in Christo Pâtre domino Jacobo, Dei gratia Appamiarum episcopo, quam coram venerabili et religioso viro fratre Johanne de Belna, inquisitore heretice pravitatis in regno Francie per Sedem apostolicam deputato, et specialiter in Inquisitione Carcassone, inventum fuisset quod deffunctns Guillemmus Guilhaberti, filius Johannis Guilhaberti, de Monte Alionis, in fine dierum suorum in sectam hereticornm dampnatam receptus et hereticatus fuisset, et in eadem secta dampnabiliter decessi8se[t], volens idem dominus episcopus inquirere contra predic-

tum deffunctum, tam nomine suo quam nomine dicti domini inquisitons qui super hoc sibi comisit vices suas, et dare deffensiones hberis, heredibus, propinquis, et bonorum possessoribus dicti Guillemm, deffuncti, et generaliter omnibus qui voluerint seu potuerint deffendere vel excusare dictum GuiUemmum Guihaberti; anno et die quibus supra, misit litteram citationis dictarum personarum que de iure voluerint seu potuerint defi^endere vel excusare dictum GuiUemmum Guilhaberti defi-unctum recton ecclesie de Monte Alionis, vel eius locum tenenti ; cuius httere ténor talis est:

Frater Jacob„s miseratione divina Appamiarum episcopus, ccton eqplesie de Monte Alionis, vel eius locum tenenti, salutem m Domino sempiternam.

Cnm per inqnisitionem factam tam per nos qnam per religiosnm virum fratrem Johannem de Belna, ordinis Predicatornm .nqnisitorera heretice pravitatis in regno Prancie comorantem Carcassone, contra hereticos, credentes, fantores et deffensores eornn,, ac generaliter contra omnes infectos labe heretice pravitatis, deffunctns Guillemmns Gnilaberti, de Monte Alionis inveniatnr m fine diernm suornm in sectam hereticornm dampnatam receptus et hereticatus fuisse, et in eadem secta (170 A) dampnabiliter decessisse dicatur; auctoritate tam nostra iudiciaria quam dicti inquisitoris nobis in hac parte commissa, sub penis canonicis quas hac nostra monitione premissa vos incnrrere volnmus ipso facto, niai feceritis quod mandamus vobis districte precipiendo mandamus, quatinus, adiunctis vobiscnm' testibus fidedignis, citetis peremptorie ex parte nostra liberos beredes, propmquos et bonorum possessores predicti GuiUemmî Onilaberti deffuncti, necnon et generaliter omnes qui voluerint et de lure potuerint deffendere GuiUemmum Gnilaberti memoratum, ut die martis in octabis instantis festi Purificationis Béate Marie Virginis intitulata 4° ydns febroarii, infra terciam in sede nostra episcopali Appamiarum compareant coram nobisdictun et proposituri quidqnid ad excusationem seu deffensionem dicti deffuncti rationabiliter duxerint proponendum ; et nichilominus audituri et visuri pnblicationem eorum que dictum

■i-S/J II

li^^.

Lifir^^fe

ssW^r^T^^^^"!l^^:i'^f^^S^i

Gnillemmam Guilaberti deffuiictum inventa sunt, et alias proeessuri in dicto negotio prout fuerit rationis, si sua crediderint interesse: significantes eisdem qiiod sive comparuerint, sive non^ nos niehilominus procedemns in dicto negocio prout, secundum cursum, instilum (sic) et privilégia Inquisitionis, ius et ratio suadebunt, eorum absentia non obstante. Huius autem vestre citationis edictum tam in hospicio ubi dictus Guillemmus Guilaberti deffunctus, liberi, propinqui et heredes morantur, seu consueverunt morari, quam in vestra ecclesia, congregato clero et populo ad audiendum divina, diebus dominicis et festivis qui usque ad dictam diem martis occurrerint, publiée proponatis, et de citatione huiusmodi faciatis fieri publicum instrumentura, illud nobis infra vel saltem usque ad dictam diem martis transmittentes. In cuius rei testimonium sigillum presentibus litteri» duximus apponendum. Reddite litteras portatori sigillo vestro apposito in eisdem in signum mandati nostri recepti et completi. Datum Carcassone, die XIV Januarii, anno Domini millesimo trecentesimo vigesimo primo.

Dictus vero rector vel eius locura tenens, dictam citationem fecit, ut constat per sigillum eiusdem in dorso littere citatorie appositum.

Qua die martis in octabis festi Purificationis béate Marie Virginis, intulata V° ydus Febroarii, assignata liberis, heredibus, propinquis et bonorum possessoribus dicti Guillemmi Guilaberti deffuncti et generaliter omnibus qui de iure vellent et possent defifendere dictum Guillemmum deffunctum, comparuit, ymmo nec aliqna alia persona pro eo, licet expectati fuerint usque ad tertiam dicte diei, que hora in dictis litteris citatoriis erat assignata, et fuerunt de mandato dicti domini episcopi per Jacobum Scuderii, portarium dicti domini episcopi. in porta exteriori domus episcopalis Appamiarum ter, ut moris est, proclamati, presentibus religiosis viris fratribus Galhardo de Pomeriis et Arnaldo de Caslario, de ordine Predicatorura conventus Appamiarum, et tamen nullus comparuit, nec etiam de tota die, cum tamen dictus dominus episcopus per totam diem expectaverit

tere ténor talis T ' ""' ^''"^ ^P"^''^''^* '^ <'"■"« ''*-

Prater Jacobus, miseratione divina ADnamiarn,^ . •

predictis retineren. pub.icnn. instrnnfentt ^'""'"^

laornm hominnn, (sic) dicte ville; ""^ P'"""

Et ego Pradas Aimerici nntnrine ^„mqni hanc carta. «eripsit et signa" it. ' ""'''*" ^"^'•

Vice cnius ego Joannes Jabbandi, clericns ^« A. . ■ ■ ,• transcripsi fideliter et corexi. ' ""^"'^''

Ri

mino Jacobo, Appamiarum episcopo supradicto, alia subsequens littera citationis eiiisque sigillo in dorso dicte littere sigillata ;

cuius ténor talis:

Frater Jacobus, miseratione divina Appamiarum episcopns, dilecto nobis in Christo, capellano de Monte Alionis, vel eins locum tenenti, salutem in Domino.

Cum per Inqnisitionem per nos factam contra bereticos, credentes, receptatores, fautores, et deffensores eorum, ac generaliter contra omnes infectos labe beretice pravitatis, deffunctns Guillemmus Guilaberti, dicti loci de Monte Alionis, inveniatnr in fine diernm suornm in sectam bereticorum dampnatam receptum et bereticatnm fuisse, et in eadem secta dampnabiliter decessisse dicatur; nosque alias citari fecimus per alias nostras litteras peremptorie, liberos, beredes, propinquos et bonorum possessores predicti Guillemmi Guilaberti, deffuncti, nec non et generaliter omnes qui voluissent et de iure potuissent deffendereGuillemmum supradictum, ut certa die transacta in nostris aliis litteris eisdem assignata coram nobis comparèrent, dicturi et proposituri quidquid ad excusationem seu deffensionem dicti deffuncti rationabiliter duxissent proponendum ; et nicbilominus audituri et visuri publicationem eorum que contra predictum Guillemmum deffunctum inventa sunt; et alias processuri, prout esset rationis, si sua credidissent interesse; significa[n]tes eisdem quod sive comparuissent, sive non, nos nicbilominus procederemus in dicto negotio, prout secundum curam, stilum, et privilégia Inquisitionis ius et ratio suaderent, eorum absentia non obstante; dictique liberi, [170 C] beredes, propinqui et bonorum possessores predicti Guillemmi deffuncti, nec aliqui pro eisdem, dicta die minime curaverint comparere; quare faerunt positi in deffectu. Idcirco iterato, quod erit secundo, verbo mandamus quatenus citetis et peremptorie, et de gratia speciali supradictos liberos, beredes, propinquos, et bonorum possessores predicti Guillemmi Guilaberti deffuncti, nec non et generaliter omnes qui voluerint et de iure potuerint deffendere Guillemmum supradictum,. ut die sabbati post Cineres, infra tertiam compareant in sede nostra Appamiarum coram nobis, si sua pu[ta]verint interesse, super predictis dicturi et proposituri prout fuerit ra-

tionis; significantes eisdem quod, sive comparuerint, sive non, nos nicbilominus procedemus in dicto negocio prout ius et ratio «uadebunt, eorum absentia non obstante. Huius autem nostre citationis edictum, tam in hospicio ubi dictns Guillemmus Guilaberti deffunctus, liberi, propinqui, et beredes morantur, seu morari consueverunt, quam in vestra ecclesia, congregato clero -et populo ad audiendum divina diebus dominicis et festivis qui usque ad diem sabbati occurrerint, pnblice proponatis, et de citatione buiusmodi et responsione eorumdem faciatis fieri publicum instrumentum, illud nobis infra dictam diem transmittentes. In cuius rei testimoniura sigillum nostrura presentibus litteris dnximus apponendum. Eeddite litteras portatori sigillo vestro apposito in eisdem in signum mandati nostri recepti. Datum in Sede nostra predicta XVIir die niensis febroarii, anno Domini millesimo CCC° XXF.

Qua die sabbati post Cineres superius in dicta littera citationis assignata liberis, heredibns, propinquis et bonorum possessoribus dicti Guillemmi Guilaberti deffuncti et generaliter omnibus qui de iure vellent et possent deffendere dictum Guillemmum, nullus predictorum comparuit, nec etiam aliqua ydonea persona pro eisdem, licet expectati fuerint usqiie ad tertiam dicte diei in dictis litteris citatoriis superius assignate, et etiam proclamati de mandato dicti domini episcopi in porta exteriori domus episcopalis Appamiarum ter, ut moris est fieri in talibus consuetum, presentibus magistris Philippo Theulerii, Petro Pi- «caris, notario Sancte Guavelle (1) et me Guilleramo Pétri Barta, notario dicti domini episcopi. Et cum nulla persona de tota die predicta comparuisset qui vellet et posset deffendere dictum Guillemmum, de mandato dicti domini episcopi fuerunt positi in deffectu.

Et ante dictam diem sabbati post Cineres, fuit missum eidem domino episcopo instrumentum, de quo superius in secunda littera fit mentio, per Eamundum Trilha, presbiterum predictum; cuius ténor talis est:

(1) Cintegahelle (Haute-Ga-onne), arrond. de Muret.

^^^^^s^i^^sssiisi.

292 LE TBIBUNAL d'iNQUISITION DE PAMIERS

Anno Incarnationis Domini Millesimo CCC^ XXP, Fhilippo rege régnante. Noverint univers! quod Dominas Kamundus Trilba, presbiter, locum tenens capellani de Monte Alionis, constitutus in presentia mei notarii et testium infrascriptorum coram Sibilia, sorore Gnillemmi Gnilaberti condam, et Martino Guilaberti, viro dicte Sibilie, qui possident bona dicti Guillemrai, et Bernardo Martini, et Arnaldo Martini, et lobanne Fortis, consobnnis dicti Guillemmi, et Bernardo Fabri, nepote dicti Guillemrai, et Eamundo Fortis, et Guillemmo Argilerii, et Ysarno (1), avuncnlis predicti Guillemmi, de Monte Alionis, (170 D) perlegit et exbibuit quasdam litteras reverendi Patris domini episcopi Appamiarum sigillo suo sigillatas, ut prima facie apparebat. Ténor

litterarura talis est:

Frater Tacobus miseratione divina Appamiarum episcopus, etc.

^ Superius proxime est inserta sed intelligitur quod hic débet poni. — Ex quarum litterarum mandato et auctoritate, dictus locum tenens dictos supranominatos citavit si excusare volebant predictum Guillemmum Guilaberti, dixerunt quod non, ut dictis die, bora et loco in dictis litteris contentis, personaliter, coram domino episcopo Appamiarum, super contentis in dictis litteria esse facturi quod fuerit rationis; requirens dictus locum tenens me notarium infrascriptum ut de exhibitione et perlectione litterarum predictarum et citationibus predictis retinerem publicum instrumentum. Actum est hoc apud Montera Alionem, die lune ante festum beati Mathie apostoli. Huius rei sunt testes, Guillemmus Cappellani, Bernardus Boneti, Bernardus Clenci, Bernardus loliani, lohannes Beneti, Petrus Beneti, Ramundu» Argilerii et Petrus Beneti, de Monte Alionis;

Et ego Pradas Maleti, de Pradis, notarius publicus Comitatus Fuxi, qui banc cartam scripsit et signavit.

Postque anno quo supra, die XIX' mensis Marcii, ego Guillemmus Pctri Bart», i^oUrios domini epi^eopi supradicti, fui mis- 8ft8 pcr dictum dominnm episcopum ad ca«tnim de Alamannis ad scicinJum euro Alamauda, oxorc lobanni» GuilabcTU, et Ala-

(l) MtL Ysamui,

dayce, uxori Amaldi Fabri, de Monte Alionis, immuratis in dicto Castro pro crimine heresis, si volebant deffendere Guillemmum Guilaberti, filium ipsius Alaraande, fratreraque dicte Aladaycis, qui inveniebatur in fine dierura suorum in sectara hereticorum dampnatam receptus et hereticatus fuisse, et in eadem secta dampnabiliter decessisse ; et quod si volebant deffendere dictum deffunctum assignarera predictis mulieribus certam diem ad comparendura coram dicto domino episcopo, ut proponerent et dicerent quidquid ad excusationem seu deffensionem dicti deffuncti rationabiliter vellent proponere ; et etiam quod vidèrent et audirent publicationem eorum que contra predictum deffunctum inventa sunt. Que raulieres constitute in dicto Castro in caméra ubi capte detinentur coram me notario predicto et Ramundo Yasconis, Ramundo del Bosc, et Arnaldo de Larcato, de Alaraannis, testibus ad predicta vocatis; cura fuissent interrogate per me notarium predictum de et super predictis omnibus, responderunt quod ipse nolebant dictum deffunctum deffendere, nec aliquid proponere ad eius deffensionem ; nec etiam volebant videre nec audire publicationem eorum que contra dictum deffunctum inventa sunt, maxime cum ipse mulieres scirent ipsum deffunctum hereticatum fuisse in fine dierum suorum, prout coram domino episcopo su pradicto confesse fuerunt; sed quod omnia predicta et singula dimittebant probitati dicti domini episcopi; quia ipse credebant, ut dixerunt, quod idem dominus episcopus faceret super predictis quod iustitia suaderet.

(171 A] Postque anno Domini millesimo CGC*" XXir, die XXV* mensis May; cum parentes, propinqui, bonorum detentores, et alii ad quos de iure pertinere posset deffensio vel excusatio dicti Guillemmi Guilaberti deffuncti, ut dicitur. in suo fine hereticati et mortui heretici, bis citati légitime diebus sibi assignatis non curaverint comparere, cum taraen citatio ad eos pervenisset, ut connut p«r snprascripta publica instrameoU et perappcksitiooera sig^lli capellani vcl locum tenenlis app<wti in litteris citaCorlin aupmdictis; nec ctiam post dies ei* lUB^ignati* usqne nune non curaverint comparere nec excusare vcl deffendere dicttim dcf* fiiocturo; ymmo rcaponderaot q«<M| non intendebant nec volebant

•il.- ^ki^^^Aih I tw^^^

294 LE TRIBUNAL d'iNQUISITION DE PAMIEBS

dictnm deffnnctum deffendere vel excusare; et eortim aliqni, yidelicet Alamanda, mater dicti deffnncti, et Adalaycis, soror einsdem deffnncti, dixerint et responderint quod nolebant enm excnsare vel deffendere, pro eo qnod sciebant dictum deffnnctnm hereticatnm fuisse et hereticatum decessisse, pront confesse fnernnt coram domino episcopo snpradicto; idcirco dictns domintis episcopns procedens ad publicationem testium contra dictnm Gnillemmnm receptornm, in absentia predictorum qni possent et deberent deffendere de inre dictnm deffnnctnm [et] excnsare, quorum absentia Dei presentia suppleatnr, pnblicavit depos.tiones testium receptorum contra dictnm Gnillemmum Guilabert. et babnit pro publicatis. Idem dominns episcopns conclnsit presenti causa et habuit pro renunciato et concluso nsque ad sen-

tentiam. . . .

Acta fnernnt hec, anno et die quibns snpra, in presentia et testimonio religiosorum virornm fratrnm Galhardi de Pomen.s, tenentis locnm domini inqnisitoris Carcassone, Arnaldi de taslario ordinis Predicatornm conventus Appamiarum, David et Berna'rdi deTaxio, monachorumFontisfrigidi.magistriGuillemmi Nadini, notarii dicti domini episcopi, et domini Guillemmi Petn Barta, rectoris de Virano, (1) notarii dicti domini episcopi super facto Inquisitionis, qui predictum processum recepit. Vice cnius et de mandate dicti domini episcopi, ego Arnaldus Ramundi ialconis clericus Appamiarum ; vice quorum ego Jobannes Jabbaudi, clericus de Tholosa, ea de originali transcripsi fidehter et correxi.

(1) riro (Ariége) arr. de Pamiers, cant. de Varilhes.

TABLE ALPHABÉTIQUE DES NOMS PROPRES

Adalaïs Boret, de Causson, 42, 211.

Agnès Franc, vaudoise, 16, 116, 129, 130, 157, 167, 212, 235. Alamande Guilabert, de Montaillou, 27, 39, 40, 144, 163, 214, 233, 234, 292. AlazaïS Azéma, de Montaillou, 23, 126, 146, 213.

— Faure, de Montaillou, 26, 39, 40, 144, 166, 214, 225, 233, 234.

— den Vernaus, de Puy-St.- Pierre, 29, 141, 148, 164, 156, 185, .

Albi (Tarn), éveque, 66, 72 — ville, 4, 87, 92, 93, 108, 109, 172, 173, 229,

Alexandre IV PP., 171, 192.

Allemans (les) Ariège, arr. et cant. Pamiers — mur de l'Inquisition, 17, 22, 23, 25, 26, 28, 29, 33, 34, 36, 38-40, 49, 54, 56-58, 76, 84, 93, 100, 105, 110-111, 113, 114. 116, 118, 120, 129, 146, 147, 155, 160, 161, 163, 166, 167, 174, 190, 195, 196, 235, 212-215, 227, 229-235, 275, 277, 292, 293 — viguier, 91, 92.

Amiel de Perles, hérétique, 51.

Amiel de Eieux, prêtre, 47, 121, 144, 160, 216.

Aragon (inquisition d') 45, 46, 50, 116, 152, 177, 198, 250-253.

Arnaud Autier, d'Ax, 22, 52, 120, 146, 211.

— Bédeillac (de), 48, 128, 138, 217.

— Caria (du), ord. Praed., 97, 100, 271, 276, 278, 283, 284, 285,

— Cogul, de Lordat, 26, 163, 187, 214.

— Déjean, inquis. de Pamiers, 66, 67.

— Docès, officiai, 99.

— Faure, de Montaillou, 27, 144, 214.

— Gélis Botheler, 16, 30, 31, 93, 100, 116, 121, 125, 126, 146, 212

— Miglos (de), chevalier, 60, 61.

— Monesple (de), prêtre, 30, 31, 121, 125, 126, 214.

296 TABLE ALPHABÉTIQUE BES NOMS PROPRES

ARNAUD Raymond Faleou, notaire, 11. 108-104, 258-262. 286, 294. Savignac (de), de Tarascon. 17, 45, 100. 117. 120, 124, 130,

147, 162. 167, 168. 170, 210, 225, 242. Sicret, espion. 4, 32. 36, 46, 50. 61, 85. 88, 110, 113, 116, 117,

Tisseyre, de Celles, 35, 117, 124. 138, 148, 168, 216, 222. Tisseyre, de Lordat. 22, 37, 69. 84, 111, 121, 138, 139, 146, 150, 163-166, 168, 188-192, 194, 202, 206, 211, 230.

Tranier, de Verdun, 79.

Verniolle (de), sous-diacre. 47. 48. 121, 128, 139, 207, 217, 230. Arques (Aude), arr. Limoux, cant. Couïza, 44, 122, 124, 211. A»cou (Ariège), arr. Poix, cant. Ax, 43, 44, 52. 189, 216. Asperta, 46, 46, 152. 198, 260-252. ,

Aston (Ariège). arr. Foix. cant. Les Cabannes, 117. H». l^S- Aude du Merviel. 11, 13, 32, 83, 95. 96, 99. 100, 101, 105, 116 121,

Ava de Taix, 53, 61.

Avignon (inquisit. d'), 193, 198, 199.

AX FAriège), arr. de Foix, 16, 21, 22, 26, 31-33, 35, 42, 43, 62, 53, 69, 70, 80, 117. 122, 138, 139-130, 146, 148, 150, 156, 211, 218. 217. 252.

Aycrède Boret, de Causson. 64, 84, 98, 117, 125. 139, 211. Aymon de Canmont, inquisit., 109.

Barthélémy Albert, notaire, 32, 90, 106, 107, 113. Barthélémy Amilbat, prêtre, 20, 40, 121, 128, 138, 205, 213, 227,

Baruc. juif, 18, 103, 101, 116, 121. 126, 127, 137, 156, 167, 185, 212. Bataille de Lapenne, notaire, 10, 93, 102, 103, 205, 274, 275. Bèatrix Eudes Gleïzes de Dalou. 20, 40, 109, 116, 121, 126, 128, 138,

Bedeilhac (Ariège), arr. Foix, caut. Tarascon, 48. 61, 122, 138, 140, 217. Bèrenger Scola, de Foix, 16, 18, 129, 138, 213. Bèrenger de Frédol, cardinal, 172, 211, 229, 230. Bernard d'Artix, commissaire de l'inquis. de Pamiers, 83.

— Banhuls (de), O. S. B., 97.

- Bénet, de Montaillou, 26, 144. 163, 164, 168, 211.

TABLE ALPHABÉTTQUE DES NOMS PROPRES

Bernard Brice, ord. Praed., 98, 285.

— Bonnet, 95, 9.9.

— Castanet, évêque d'AIbi, Q(y, 72, 174.

— Caux (de), inquisit., 4, 60, 61, 146.

— Centillis (de), 97, ICO, 268, 271, 273.

— Clerc, de Montaillou, 22, 25, 27, 28, 40, 54, 85, 86, 89, 94,

— Délicieux, franciscain, 79, 81, 173, 197.

— Franc, de Goulier, 25, 121, 123, 163, 166, 185, 186, 213.

— Gaubert, 95, 100, 266, 273.

— Gombert, 23, 42, 43, 139, 160, 166, 167, 170, 211.

— Gui, inquisit. de Toulouse, 3, 5, 6, 24, 28, 30, 47, 80, 85,

— Itier, prieur de Sainte-Foy, 96, 265.

— Laufred, de Tignac, 43, 216.

— Marty, de Junac, 51, 103, 124, 207, 217.

— Ortet (d'), de Rabat, 39, 104, 144, 160, 216.

— Pautonnier, ord. Praed., 98.

— Puigcertos (de), inquisit. de Lérida, 46, 50, 197, 250-252.

— Eoger, cistercien, 97.

— Saisset, évêque de Pamiers, 8, 67, 71, 231.

— Saissier, officiai, 34, 91, 92, 96, 99, 231.

— Taix (de), cistercien, 97, 100, 276, 278, 281, 283, 284, 285, 294. Bernarde, femme d'Amiel de Rieu, d'Ax, 42, 139, 160, 163, 166, 217. Bertrand Barrau, prêtre, 100, 249, 250.

— Clermont (de), inquisit., 63.

— Solan (de), ord. Praed., 98.

— Taix (de), chevalier, 53, 61, 63, 120, 121, 208, 209, 211. Besançon (Doubs), — inquisit., 90.

Biaise Boyer, de Narbonne, 151, 153.

Bon^face VIII, PP., 66, m, 71, 72, 192, 258.

Boulbonne, abbaye, près Cintegabelle (Haute-Garonne), 28, 97, 118, 220.

Brune Porcel, de Montaillou, 26, 126, 214.

Cabannes (les), Ariège, arr. Foix, 122, 139, 140.

^tA!4i\r-- --jh-.f^Mi

S2Sî.\-iîT

298 TABLE ALPHABÉTIQUE DES NOMS PROPRES

Carcassonne (Aude), 130, 197, 223, 226, 270, 271, 288.

- inquisition, 6, 11, 32, 34, 36, 40, 44, 46, 46, 50, Bl, 57, 69,

62, 64, 66, 68, 70. 72, 73, 81, 85. 86, 88, 89, 93, 99, 107, 108, 115, 117, 118, 142, 161, 164, 168, 171, 172, 176, 196. 203, 217, 220, 232, 242, 243, 260-253, 270, 274, 276. 281, 282 284. 285, 286-287, 294 ; — mur des hérétiques : 27, 40, 69, 113, 151, 172, 173, 214, 216, 217, 228, 250, 232, 243.

Castel Faure, de Carcassonne, 86. 197.

Caatel- Verdun, voir Château-Verdun,

Caussou (Ariège), arr. Foix, cant. Les Cabannes, 42. 43, 64, 84, 98, 122,

Celles (Ariège), arr. et cant. Foix, 35, 36, 122, 138, 140, 148, 215.

Château- Verdun (Ariège), arr. Foix, cant. Les Cabannes, 22, 62.

Clément IV, PP., 171.

Clément V, PP.. 8, 68, 172, 177, 230.

Clément VI, PP., 104, 109, 251.

Constance de Foix, 112.

Cordes, dans l'Albigeois, 87, 107, 172, 173.

Dalou (Ariège), arr. Pamiers, cant. Varilhes, 20, 122, 138. 140, 213.

David de Saverdun, cistercien, 97, 100, 266, 268, 271, 273, 278, 283, 294.

Dominique Grima, évoque de Pamiers, 48, 74, 81, 96, 104, 207, 217.

Esclarmonde Rivel, 111, 156, 231.

Etienne de Gâtine, inquisit., 63.

Etienne de Saint-Thibéry, inquisit., 60.

Fabrisse den Riba, de Montaillou, 24, 167, 213.

Foix (Ariège), - pays 5, 51, 59, 60, 61, 64, 66, 68, 110, 114, 122, 139,

140, 213, 216, 225, 226, 292 — ville, 62, 54, 84, 117, 129, 270 — abbé, 62.

Font froide (kviàe), près Narbonne, abbaye cistercienne, 97, 100, 268, 271,

Foulques de Saint-Georges, inquisit., 172. François Ferrier, inquisit., 60, 64.

Gaillard de Pomiès, lieutenant de V inquisit. de Carcassonne, 24, 34^ . 38, 54. 72, 73, 74, 84, 86, 91, 92, 94, 96, 100, 117, 141, 142, 163, 188, 196. 266, 271. 276-278, 283-286, 288, 294. Gaillarde Enquède, de Montgailhard, 79, 248-249.

TABLE ALPHABÉTIQUE DES NOMS PROPRES

Gaillarde Autier, d'Ax, 22.

Garanou (Ariège), arr. Foix, cant. Les Cabannes, 87, 60, 61, 79, 140.

Garnot, sergent d'armes, 111, 113, 234.

Gaudies (Ariège), arr. Pamiers, cant. Saverdun, 47, 140.

Gausie, femme de Bernard Clerc, de Montaillou, 64, 120, 146, 218.

Geoffroi d'Ablis, inquisit. de Carcassonne, 4, 6, 6, 11, 21, 23, 28, 40,

Gérard Viguier, 99.

Germain de Castelnau, archidiacre de Pamiers, 96, 112, 196, 261, 265. Gilles Aycelin, archev. de Narbonne, 8.

Goulier (Ariège), arr. Foix, cant. Vicdessos, 26, 122, 123, 140, 213. Grazida Lizier, de Montaillou, 23, 24, 40, 167, 168, 213, 233. Grégoire IX, PP., 191.

Guillaume, ou Guillem, Agassa, lépreux, 34, 92, 96, 97, 101, 105, 121,

— Aire (d'), de Quié, 41, 53, 56, 67, 117, 124, 175, 212.

— Arnaud, inquisit., 60, 61.

— Audebert, chan. de Limoges, 97, 100, 268, 271, 273, 274.

— Auricol, prêtre, 58, 121. 212.

— Austatz, d'Ornolac, 15, 19, 116, 213.

— Autier, d'Ax, hérétique, 20, 26, 46, 51, 125, 269.

— Autier, de Montaillou, 27, 144, 215, 236.

— Baile, de Montaillou, 44, 110, 123, 216.

— Bayard, de Tarascon, 49.

— Bélibaste, hérétique, 32. 35, 36, 46, 46, 50, 51, 162.

— Bernard, de Luzenac, 63, 138.

— II, évêque de Carcassonne, 72.

— Castel, vicaire de Verdun, 68, 138.

— Courtet, de Fanjeaux, 114, 226.

— Escaunier, d'Ax, 31, 107, 211.

— Espagne (d'), évêque de Pamiers, 83.

— Faure, du Merviel, 32, 1.S9, 145, 150» 268, 26a

— Fort, ii# Montaillou, 27-2B» 10^ 123, 160, 176^ 215, 286, 28Ô.

— Fort, chevalier, do PAmi^rg, 61.

— Oarric, de Caroaiisanne, W,

— GMticr» d« TArmapon, 66, 67, 121, 12(>, 212.

^Z-L.-i:r\tJ:'ûi''^'^i^4^hÀii

ifl-^-,1<*^ '.lu i.

TABLE ALPHABÉTIQUE DES NOMS PROPRES

Guillaume Gleïzes, cistercien, 97.

Grassi, notaire, 10, 11, 105.

— Gnilabert, hérétique, défunt, 26, 27, 28, 39, 101, 106, 141,

— Hngnes, prienr de Frontignan, 97.

Julien, notaire, 106.

— Maurs, de Montaillou, 36, 110, 163, 216, 222, 242.

— Fadini, notaire, 94, 102, 103, 104, 106, 276, 278, 280, 283,

— Pardellanis (de), notaire, 105, 266.

— Pierre Barte, notaire, 10-14, 93, 102-105, 296, 266, 268,

— Qnimbal (de), archid. de Lombers, 96. Raymond, inquisit., 53, 61, 63, 64.

Rodes (de), Tarascon, 63.

— Saint Julien (de), 94, 100, 266.

— Salavert, d'Albi, 87.

— Tranier, de Verdun, 55, 121, 126, 207, 212.

— Tron, notaire de Tarascon, 56-57, 124, 166.

GUILLEMETTE Alib-rt, 41.

Argeliès, de Monfcaillon, 49, 166, 218.

— Bathega, de Pamiers, 31, 126, 214.

— Bec, de Caussou, 42, 43, 170, 187, 216, 230.

— Benêt, de Montaillou, 27, 28, 165, 157, 215, 226, 233.

— Benêt, d'Omolac, 21, 213.

— Clerc, de Montaillou, 9, 24, 166, 214. Henri de Cbamay, inquisit., 48, 74, 81, 96, 145, 207, 217. Hervé de Tévalloet, 176.

Hugues d'Abelhés, 94„ 100, 199, 266, 281.

Artaud, chanoine, 96, 261.

— Breuil (du), sacriste, 96, 265.

Huguette de La Côte, vaudoise, 15. 30, 116, 129, 130, 157, 167, 21B, 235. Hngonet Colombet, notaire, 105.

Innocent IV, PP., 61, 154, 171, 191.

Isarn Coll, d'Albi, 87, 174.

Isarn de Taix, de Pamiers, 53, 61.

Jacques Albenou, prieur claustral, 96, 261, 266.

TABLE ALPHABÉTIQUE DES NOMS PROPRES 301

Jacques Autier, hérétique, 20, 61, 226.

— Camela, 96, 99, 199, 281.

— Poloniaco (de), geôlier de Carcassonne, 113, 114, 151.

— Tartier, de Quié, 41, 55, 56, 212, 235. Jacquette den Carot, d'Ax, 16, 17, 126, 148, 184, 213, 222. Jean XXII, PP., 79, 80, 82, 88, 90, 108, 152, 224, 247-267.

— Aufroid, inquisit. de Tours, 17t;.

— Avignon (d'), de Narbonne, 90.

— Bautz, juge de Pamiers, 100.

— Beaune (de), inquisit. de Carcassonne, 16-17, 19-21, 23-27, 28-31

— Coutens (de), 83.

— Davin, de Pamiers, 53, 64.

— Duprat, inquisit. de Carcassonne, 40, 57, 86, 88-91, 98, 107, 151,

153, 201, 204, 206, 21ti, 253, 285.

— Etienne, socius de J. de Beaune, 99.

— Faugoux (du), socius de l' inquisit. de Carcassonne, 68.

— Galand, iuquisit., 171, 197, 230.

— Guillard, cisterc, 97.

— Jabbaud, copiste, 10-12, 14, 104, 106, 267, 277, 278, 283, 286, 286,

— Jaufre, de Tignac, 33, 215.

— Maury, de Montaillou, 4, 45, 16, 50, 116, 123, 152, 174, 186, 186,

— Pélissier, de Montaillou, 49, 163, 165, 170, 218, 230.

— Roques, de la Salvetat, 38, 118, 148, 149, 155, 208, 209, 211, 230.

— Saint-Pierre (de), inquisit., 4, 60, 61, 146.

— Strabaud, notaire, 14, 102, 103, 104.

— Vienne (de), vaudois, 30, 106, 111, 116, 129, 130, 157, 167, 215,

Junac (Ariège), arr. Foix, cant. Tarascon, 51, 122, 124, 217. Labastide-de-Sérou (Ariège), arr. Foix, 68, 122, 124, 212. Larroque-d'Olmes (Ariège), arr. Foix, cant. Lavelanet, 35. Lérida (Espagne), (évoque de), 46, 260.

— (inquisition de), 45, 152, 250.

^^Ss*L\

'mSÈ^'

TABLE ALPHABÉTIQUE DES NOMS PROPBES

Lieurac (Ariège), arr. Foix, cant. Lavelaoet, 117, 119. Limbrassac (Ariège), arr. Pamiers, cant. Mirepoix, 33. Lardai (Ariège), arr. Foix, cant. Les Cabannes, 22, 26, 33, 37, 117, 119,

Loup de Foix, 112, 195.

Majorque (Espagne), (inquisition de), 36, 153.

Marc Rivel, geôlier des Allemans, 34, 91, 92, 105, 111, 174, 231, 285. Martine Eougé, de Tarascon, 41.

Mas-Saint-Antonin, près Pamiers (Ariège), 16, 122, 147, 163, 165, 278. Mathea, 45, 46, 152, 198, 250-252.

Maurice de Saint-Paul, inquisiteur de Tours, 197. Mazères (Ariège), arr. Pamiers, cant. Saverdun, 62, 63, 73, 220. Menet de Robécourt, notaire, 93, 106-109, 113, 176, 274, 285.

Mengarde d'Aire, 41.

— Alibert, 41, 120, 126, 208, 211.

— Buscailb, de Prades, 29, 120, 162, 166, 167, 210, 215.

— Pomiès, de Pamiers, 31, 118, 125, 2l4. Savigna, de Prades, 35, 215.

Mérens (Ariège), arr. Foix, cant. Ax, 16, 52, 138, 140.

Merviel (Ariège), arr. Foix, cant. Lavelanet, 32, 33, 122, 138, 140, 150,

Mîglos (Ariège), arr. Foix, cant. Tarascon, 60, 61. Mirepoix (Ariège, arr. Pamiers), diocèse, 73 - évêque, 13, 14, 28, 75, 80, 82, 215, 220, 224, 253, 255-257 — seigneur, 112, 195 — ville, 60, 130.

Montségur (Ariège), arr. Foix, cant. Lavelanet, 59, 60. MontaUlou (Ariège), arr. Foix, cant. Ax, 9, 20, 22-28, 36, 39, 40, 44-46, 49, 50, 51, 54, 69, 70, 80, 84, 85, 106, 112, 114, 120, 121-124, 126, 128, 129, 139, 144, 147, 151, 152, 156, 163, 165, 167, 195, 207, 211, 213-218, 235, 237, 243, 250-252, 275, 284, 286-293.

MontgaUlard (Ariège), arr. et cant. Foix, 79, 163, 248. Narbonne (Aude), archev., 60, 62, 69, 171, 228 - diocèse, 100 - pro-

vince, 64, 67 - ville, 59, 60, 87, 108, 139. 151, 154. Navarre Brun, de Pamiers, 31, 125, 214. Qrlu (Ariège), arr. Foix, cant. Ax, 52, 138, 139. Ornolac (Ariège), arr. Foix, cant. Tarascon, 19, 21, 122, 138, 140, 213-

TABLE ALPHABÉTIQUE DES NOMS PROPRES

Parthenay (sire de), 197.

Pastoureaux, 18, 126.

Pelfort de Rabastens, évêque de Pamiers, 71, 86.

Pierre Acés, de Labastide-de-Sérou, 58, 124, 139, 160, 212.

— Adémar, prêtre, 79, 248, 249.

— l'Aîné, de Rabat, 24, 117, 187, 213.

— d'Aire, de Quié, 115.

— A miel, archev. de Narbonne, 60.

— André, baile de Foix, 63.

— Autier, hérétique, 19, 28, 29, 32, 35, 37, 44, 46, 49, 50-52, 55,

— Bernard d'Alavac, d'Ugenac, 58, 139.

— Brun, inquisit., 48, 81, 90, 91, 107, 207, 217, 218.

— Clerc, curé de Montaillou, 20, 22, 24, 25, .%, 40, 112, 114, 120,

— Durand, ouvrier de la cathédrale de Pamiers, 96.

— Durand, inquisit., 60, 61, 64.

— Ermeugaud, prieur du Camp, à Pamiers, 96.

— Fons, de Vaïchis, 35, 215.

— Fournier, de Surba, 56, 212.

— Gaillac (de), de Tarascon, 21, 23, 37, 55, 124, 188, 189.

— Garrabet (de), 60, 61.

— Gêniez, cisterc, 97.

— Girard, 69.

— Guillem, d'Unac, 53, 124, 155, 207, 218.

— Hugoul (den), de Quié, 55, 114, 125, 207, 211, 212, 218.

— Jean d'Olive, 88.

— Joleu (ou Jolieu), notaire, 105.

— Lapeyrarède (de), évêque de Mirepoix, 82, 257.

— Laurac (de), de Quié, 57, 144, 212.

— Lombard, de Tarascon, 56, 57, 125, 212.

— Maury, de Montaillou, 4, 46, 50, 51, 69, 73, 116, 123, 129, 152,

— Peyre, de Quié, 41, 55, 57, 114, 125, 163, 166, 207, 218.

— Pons, procureur épiscopal, 99.

— Raôy, 94.

— Raoul, procureur des encours, 32, 68, 106, 115.

TABLE ALPHABÉTIQUE DBS NOMS PEOPEES

TABLE ALPHABETIQUE DES NOMS PROPRES

Pierre Record, carme; 48, 79, 138, 248, 249.

— Reganh, geôlier, 110, 274.

— Sabatier, de Varilhes, 9, 16, 93, 96, 99, 100, 105, 116, 124, 212.

— Saint-Martial (de), notaire, 105.

— Sicard, ord. Praed,, 98, 274.

— Tournemire (de), prêtre, 98, 108.

Verger (du), archid. de Majorque, 95, 96, 265.

— Vidal, de Foix, 52, 216.

Philippe de Talayrac, hérétique, 4, 6, 50, 51, 123. Pons Garin, inquisit., 60.

Pons du Poujet, inquisit., 62.

Pradas Aymeric, notaire, 105, 289.

— Malet, notaire, 106, 292.

— Tavernier, hérétique, 19, 24, 26, 28, 35, 44, 49, 50, 51, 55, 123. Frades (Ariège), arr. Foix, cant. Ax, 9, 14, 26, 28, 29, 35, 38, 44, 45,

Pradières (Ariège), arr. et cant. Foix, 58, 121, 122, 212. Provence (prov. dominicaine de), 64, 65.

— inquisition, 90. Pujols (les), (Ariège), arr. et cant. Pamiers, 18, 138, 140. PuySaint'Pierre (Ariège), prés Albiès, arr. Foix, cant. Les Cabannes,

29, 37, 42, 68, 117, 119, 122, 138, 140, 215, 267. Quié (Ariège), arr. Foix, cant. Tarascon, 17, 41, 46, 51, 53, 56-57, 60, 69,

Babat (Ariège), arr. Foix, cant. Tarascon, 24, 39, 61, 60-62, 97, 112, 117,

119, 122, 140, 144, 195, 213, 216, 220, 285. Raymond d'Aire, de Tignac, 33, 150, 162, 215, 222.

— Athon (d*), évêque de Mirepoix, 80, 81, 220, 263.

— Bernard de Flascan, 62.

— Côte (de la), diacre vaudois, 4, 9, 15, 18, 19, 30, 93, 116, 121,

— Faure, 46, 50, 51.

— Gasc, des Allemans, 100, 111.

— Laburat (de), 41, 120, 138, 216.

— Malléon (de), 106.

— Maury, de Montaillou, 50, 225.

Raymond Peyre, de Quié, 66, 57, 93, 125, 166, 212, 229, 235.

— Saint-Papoul (de), hérétique, 51, 123.

— Sanche, ord. Praed., 98.

— Sicre, d'Ascou, 43, 156, 163, 216.

— Tissier, cistercien, 97.

— Toulouse (de), hérétique, 46.

— Vayrsière, d'Ax, 21, 22, 33, 112, 119, 120, 146, 157, 160, 187.

Raymonde den Arsen, 25, 40, 214.

— Buscailh, de Prades, 9, 38, 120, 148, 149, 208, 215, 237.

— Faure, de St-Bauzeil, 31, 125, 214.

— Guilhon, de Vernaux, 29, 37, 164, 165, 168, 188, 227, 232,

— Lézère, de Montaillou, 49, 163, 165, 217.

— Marty, de Montaillou, 50, 217.

— Pujol, d'Ascou, 44, 216.

Raynaud Jabbaud, scribe, 11-14, 106, 109, 275.

Ribouisse (Aude), arr. Castelnaudary, cant. Fan j eaux, 47, 139.

Rixende Cortil, d'Ascou, 52, 217.

Roger IV, comte de Foix, 62, 63.

Roger-Bernard II, comte de Foix, 62, 63.

Roger-Bernard III, comte de Foix, 44, 63, 67.

Sabart (Ariège), arr. Foix, près Tarascon, 51, 57, 117, 122.

Savarthès, contrée dans la haute vallée de l' Ariège, 51, 68, 69, 112,

Saint-Jean, cimetière à Pamiers, 17, 47, 89, 118, 213, 214, 215, 216,

Saint- Paul-de-Jarrat (Ariège), arr. et cant. Foix, 35, 117. Saurat (Ariège), arr. Foix, cant. Tarascon, 16, 28. Seguin de Beligneyo, 175. 247.

Sibille d'Arqués, 44, 73, 124, 211.

Sibille den Baile, d'Ax, 22, 32, 120, 225. Signer (Ariège), arr. Foix, cant. Vicdessos, 51. , Simon Barre, d'Ax, 9, 22.

Sorgeat (Ariège), arr. Foix, cant. Ax, 16, 138, 139. Taillefer de La Chapelle, cardinal, 172, 229, 230.

306 TABLE ALPHABÉTIQUE DES NOMS PROPKES

Tarascm (Ariège), arr. Foix, 17, 21-23, 37, 41, 44, 46, 48, 51, 53, 55-57, 60, 70, 80, 115, 119, 121, 122, 125, 130, 139, 140, 147, 148, 212, 213, 216.

Tîgnac (Ariège), arr. Foix, cant. Ax, 33, 43, 122, 139, 150, 215, 216.

Toulouse (inqnisitioD de), 44, 59, 61, 64, 66, 68, 70, 73, 85, 106, 203, 210, 220, 229, 256.

- (ville de), 18, 48. 87, 126, 127, 130, 182, 196, 278.

Unac (Ariège), arr. Foix. cant. Les C abannes, 29, 33, 35, 42, 47, 52, 53, 117, 119, 121, 122, 138. 140, 146, 216, 218.

Unissana, femme de Testanera, de Montaillou, 27, 28, 156, 216.

Urbain IV, PP., 178.

Urgel (Espagne), diocèse. 20, 121, 122, 138, 139.

Vak'cMs (Ariège), arr. Foix, cant. Ax, 52, 122, 215.

YaHlhes (Ariège), arr. Pamiers, 9, 16, 35, 63, 122, 140, 212.

Yentenac (Ariège), arr. Foix, cant. Lavelanet, 18, 79, 138, 140.

Yerdun (Ariège), arr. Foix, cant. Les Cabannes, 17, 37, 44, 55, 68, 79, 117, 121, 125, 138, 140, 212.

Vernaux (Ariège), arr. Foix, cant. Les Cabannes, 37, 122, 140, 216. 267, 271.

Vicdessos (Ariège), arr. Foix, 122, 140.

Vienne (Isère), concile, 5, 8, 72, 73, 177, 178, 230, 231, 244, 245 - diocèse, 16 — ville, 30.

rira (Ariège), arr. Pamiers, cant. Varilhes, 14, 102, 103.