Très fréquente aussi chez Tite-Live
7. Ex. « Satis patria?, satis gloriœ datum, an obstinatione inutili quaereret internecionem suœ gentis, tristcmque et indccoram in exilio vitam ? » Ann. Jiup. 785, § 4, t. I, p. 115; « Ncc déesse, qui credant, apud imperatorem potentcs improbos filiorumpernicicm cogitare. Itaverendum, ne regnum cxteris subjiciatur, aut in tyrannos dilaceretur, aut ipsi antichristo (si diis placet) prœî)aretur.Sod omissis, quae de domina palatii prava dicantur, occulta et non occulta, illudconstare, quam parum ex décore agat. » /-i. 833, § 14, p. 423; «Accersitum se ex transmarina regione per legatos Hugonis e cœterorum Francise principum ad suscipicndum paternse hœreditatis regnum, procerum militiseque Francorum votis et acclamationibus susceptum et consecratum fuisse. Postea vcro ejectum ab Hugone et dolis appetitum, annum integrum sub custodia egisse, nec nisi tradito Laudunensi castro, quod unum ex omnibus regni sedibus Gerberga regina et fidèles aliquot sui retinuerant, libertatem obtinere potuisse. « Id. 948, § 13, t. II, p. 560.
8. « Bello plus quam civili fihus cum pâtre confligit, socerum genero. » Id, 953, § 9, t. II, p. 627.
transitions assez fréquentes (1), quelques tableaux (2) paraissent empruntés à Tite-Live ou, du moins, en être inconsciemment imités. On peut soupçonner aussi que Leibniz s'est, peur certains tableaux (3), inspiré de Tacite, dont il admirait le sublime et la poétique concision (4); peut-être aussi s'est-il souvenu de Virgile, qu'il aimait au point d'en avoir appris une partie par cœur (5). Aussi Guhrauer a-t-il pu dire que le style des Annales Imperii est tout imprégné d'antiquité (6).
En dehors de ces caractères, le style de Leibniz ne présente aucune particularité notable. Les transitions, quand elles ne sont pas empruntées aux historiens anciens (7),
1. « Dum haec in Italia geruntur. » Id. 774, § 41, 810, § 5, 869, § 18, 880, § 3, 915, § 10, t. I, p. 58, 268 et 681, t. II, p. 47 et 276. « Dum haec... gerebantur. « 877, § 34, t. II, p. 16. Il emploie de même le mot « intérim ». Id. 811, § 10 et 15, t. I, p. 277 et 279.
2. Ex. des tableaux de batailles Id. 782, § 6', t. I, p. 704, et 784, § 4, p. 108; peut-être aussi ceux do grandes cérémonies, comme le couronnement de Louis le Pieux par son père. Id. 813, § 9-10, p. 389-90.
3. Ex. le tableau de la tyrannie de Bernard de Septimanie : « Bernardus, aulse et principis potens statim honores et bénéficia rcgia pro arbitrio dispensât ; excludit eos aditu et gratia quorum autoritatem verebatur, ne illos quidem repellere veritus, ^quos imperatori inde ab adolescentia spectata fides commendabat. Malebat novos homines, qui ipso uno niterentur. Nec dcerant colores apud augustum, dum hos filiis addictiores, alios rcmissius acturos dictitans, fidem aut industriam plerorumque in dubium vocat, qui hactenus res administrabant. Judithse debebat potentiam; intimusque amicitiae, mox semulis et in omnia intentis suspicionem aut prœtcxtum familiaritatis dédit, quse cum juvene fœmina formœ excellcntis intra commercia animorum stare non creditur. Portasse nec rivales abfuere, qui unum felicissimum sui temporis ambitionem et amorem œque explere non ferebant. Ipse Bernardus, sive virtuti sive fortunœ fidcns non satis hominum afïectus aut judicia verebatur. Inter eos,quos provehebat, multos fuisse non ambigo.dubisefamœ, mercenarii animi, tenues opum, génère mediocri : nam viri graves et nobilcs et potentes non facile in alienœ potentias instrumenta transeunt. Sed inde nova inimicis odii publici incitamenta prœbebantur. » Ann. Imp., 830, § 1, t. I, p. 398.
4. Peu d'anciens, dit-il, sont arrivés au sublime. « Et je ne sais si ce caractère se trouve avec assez d'uniformité chez les Latins, hors de Virgile et de Tacite. » Jugement sur les œuvres du comte de Schaitesbury. Dutens, t. V, p. 52. « Taciti imitatio diffîcilior est, quàm ut suaderi debeat, sed vellem esset, qui exprimere posset. Me certe mirifice tenct illud sententiarum pondus in splendore verborum, et, ut sic dicam, Pindarus Thucydidi mistus. » Lettre à Bierling, citée plus haut, p. 3, n. 6. — Il a pu aussi imiter de Thou et Grotius, qu'il comparait à Tite-Live et à Tacite. Nova Meth., pars ii,. § 40. Dutens, t. IV, part. 3,
5. V. son jugement à la note précédente. Cf. plus haut, p. 380, n. 2.