II. Volumes divers
Le Trésor des chartes était établi pour les affaires du roi ; tous les documents qu'on y déposait devaient donc avoir le caractère de papiers administratifs. Cependant des circonstances accidentelles, qui nous sont inconnues aujourd'hui pour la plupart , y avaient fait annexer un certain nombre de volumes auxquels ce caractère manquait plus ou moins complètement. Déjà y Ton a pu voir dans la liste des registres proprement dits que quelques-uns d'entre eux (registres i* etxxviii")compirenaientdes compositions purement littéraires qui n'avaient sans doute pris place au Trésor qu'à cause des documents utiles à l'administralion réunis avec elles dans le même volume. D'autres registres en avaient été exclus comme étrangers aux affaires et se trouvaient relégués dans un coin du Trésor sous la dénomination de « Livres inutiles. » Gérard de Montagu en dresse Tinveniaire que voici ^ et qui nous a été conservé dans deux manuscrits de la Bibliothèque impériale ri089, fol. 48 et 1092, fol. 5, verso) :
' Sequntur libri inutiles positi ad ()artem in armariolo rétro hostium a parte camere compotorum ubi sunt similiter repositi rotuli et scripta inutilia plurium parcium. regni cum informacionibus et processibus inutilibus et anti^uis.
Et primo liber magna papireus de receptis , debitis et negociis comitis Augi quondam constabularii Francie qui decessit Parisius anno Doibini mcccxliiij^.
ij. Repertorium litterarun^ domini comitis de Yalesio que omnes sunt transposite et scrineis intitulatis supra in Yalesio ; et quere in Y.
iij. Quoddam repertorium antiquum literarum nujus Thesauri nunc totaliter transposituni et mutatum.
iv. Quoddam antiquum registrum parlamenti ut videturin quo continentur aliqua appunctamenta cum pluribus ordinacionibus mandatorum particularium.
V. InVentarium literarum hujus Thesauri inchoatum per defunctum magistrum Petrum Turpain quondam clericum notarium régis et immediatum predecessorem meum hujus Thesauri custodem ; et est imperfectum et inutile quare totum est per me aliter ordinatum éoquod per modum inventàrii et non per modum repertorii procedebat.
vj. Acervus quorumdam quaferuorum simul ligatorum de diversis materiis sine ordine et qui sunt totaliter imperfecti et non Talent.
vij. Giobus plurium quaternorum simul ligatorum de diversis materiis , diversarum manuum et totaliter imperfecti.
viij. Gonftinet plura dona facta per regem lobannem anno mçcclv^ et est modici valons quare ipse plura alia dona fecit in tempore vite sue que pon sunt ibidem contenta.
ix. Intitulatur Saius anime, et nescio unde locus; et fuit fuctus tcm-
166 ARCHIVES DE L EMMKE.
pore cujosdam comitis Pictay. et Xant. anno mcclviij** et loquitur de pluribus debitis Tel composicionibus parciiun predictarum.
X. Gontinet processum cujusdam régis Arragonum contra regem Majoricarum ratione ville Montispessulani et alia.
xj. Continet veterem codicem in ydiomate Navarre vel alio mihi totaliter ignoto.
xij. Gontinet repertoriom sive inyentarium literarum domini Philippi tune comitis Valesii.
. xiij. Gontinet registrum plurium literarum Âlphonsi comitis Pictavie^t Th^ose.
xiiij. Gontinet intitulaciones plurium literarum super acquestibus régis confectarum sine ordine , sine répertorie aut effectu qùocumque.
XT. Gontinet quoddam repertorium antiquum literarum hujus Thesauri qùod non yalet propter transposicionem et ordinacionem novam de eisdem per alios custodes et per me postremo factam ut est pluries supra dictum. xvj. Gontinet plures anti^uas literas Januensium super venaicionibus et locacionibus nec non confectionibus plurium navium et salendrinorum pro rege tune factis ac solucione eorumdem, que non valent ut aperte claret intuenti ex série earumdem.
xvij. Repertorium literarum comitis de Valesio quod est inutile penltus et omnino.
xviij. Gontinet plures literas antiquas de tempore Alphonsi condam régis Franc, filii , comitis Pictavie et Tholose que roodici sunt effectus.
xix. Gontinet census aliquos débites comiti Pictav. et sunt confusi et totaliter imperfecti.
XX. Gontinet rubricas plurium literarum et est negocium inutile at<^ue penitus imperfectum.
xxj. Gontinet registrum aliqùorum negociorum camere compotorum ordinacionum régis et monetarum de tempore régis Philippi ae Valesio et non est registrum autentiquum vel regium sed particulare non continuatum quomodolibet vel perfectum.
xxij . Gontinet questam ville Parisiensis (aciam anno Domini mcciUj"xiJ® et ibi videbis si velis nomina vicorum ville Parisiensis.
xxiij\ Gontinet brèves intitulaciones plurium cartarum et nichil valet cum sit totaliter imperfectus confusus et incertus.
xxiiij. Gontinet ostensiones plurium literarum super donis regiis super domanio regni factis, coram certis commissariis factas aliquas informaciones et respônsionem super hoc datas per eos, et alia hujus modi que videntur inutilia de presenti.
XXV. Gontinet intitulaciones sive rubricas plurium litterarum aliqùorum librorum hujus Thesauri que non valent propter transposicionem et aliam ordinacionem ipsorum et propter ignoranciam predictorum librorum quos non reperii saltem sub descriptione ipsorum in dicto libro contenta.
XX vj. Gontinet brevem scribam sive substantiam aliquarum cartarum de tempore régis Johannis que debent esse registrate ad plénum in libris hujus Thesauri et idcirco modici est valoris.
xxvij. Gontinet registrum in brevibus plurium donorum per regem Johannem factorum et non est roagni valoris quare pluria alia dona fecit non contenta ibidem.
xxviii. Gontinet terras vel redditus de BupcUa et non est intitulatus et est nullius vel modici valoris.
SLCTION HISTORIQUE. J. 167
xxix. Gontinet allqua arresta litteras et inquestas aliquas ptriamenti que deberent esse registrata in par lamente inelius quam in presenti Thesauro.
XXX. £st formularius et registrum plunum litterarum Alpkonsi, comitis PictaTie et Thplose.
xxxj. Est inquesta super facto gabelle salis quam romes Provincie di* cebat se babere in sale Teniente de terra régis in Rodano.
xxxij. Gontinet rubricas seu intitulaciones plurium litterarum et aliquorum librorumquos non reperii in Tbesauro et est de quodam veteri registre. (En marge : Revide bunc librum primis intitulacionibus et ex causa. )
xxxiij. Gontinet repertorium antiqnnm plurium litterarum hujus Thesaurî et est inutile propter mutaciones postea pluries factas.
xxxiiij. Gontinet receptam r^;istri cancellarie Francie ab anno mcccHij® usque ad aliud tempus incertum et ibi vide quantum capiebatur de qualibet carta registrata.