X° 9, CH. VIII DISCOURS DU CARDINAL BORGIA A VALENCE
Dies tandem illuxit, venerabiles in Christo Fratres, quam semper optararn : semper qusesitam ante bac, tempora non permisere. Venimus ad sponsam nostram , Valentinam Ecclesiam,gloriam sacerdotii, toto orbe illustrem ;recognoscimus populum nostrae custodias creditum, religionc , et fide, nulli cbristianae urbi cedentem. Gontemplamur denique venerandum bunc, et vere dignum sorte Domini consessum vestrum : quo uno plus longé quam caîteris lsetamur, extol limur, ac gloriamur. Agimus igitur gratias omnipotenti Deo, tanti hujus muneris largitori. Nomini sancto ejus benedicimus, illudque propheticum cum sancto sene cantamus : Nunc dimittis sermon tuum, Domine, secundum verbum
pace, quia viderunt oculi tum ; quo
tandem pax, et consolatio cupienti anima? est data. Agimus et Beatissimo PoDtifici nostro Sixto, qui adhsec régna occidua nostruin ministerium deligens, patriae, et parentibus lougo post tempore ipsos nos reddidit. Olim autem cum praepositi huic tam veneraudae >, nunquam ne
juvenilibus quidem annis nos latuit, et quid nostri muneris esset, et quid publicum civitatis desiderium ferret. Scivimus quantum ad pie vivendum conférât Pastoris praesentia ; quanta gregi, curante illo, proveniat salus. Non ignoravimus Episeopi, hoc est, superintendentis nomen, propriam, non alienam pro se operam' poscere ; Scripturam quoque pnecipientern audivimus : Cognosce diligenter vultum pecor/s tui, et tuos grèges considéra. Sed teste Deo, eux ornne cor palet, bis omnibus voluntas nunquam impedimentum, semper nécessitas nobis dolentibus attulit. Parendum fuit Summo omnium Patri, et à majorum decretis non abeundum. Gardinalatus haec dignitas. majori quodam vinculo Apostolicas nos Sedi astringit. Ad illias ascripti consilium nisi cummittimur, abesse non possumus. Accedit Romana? Gancellarise ingens quidem et operosa administratio. cujus cum apud Pontificem secunda sit cura ad totius Ecclesiae commodum instituta , carere prœside suo sine magno detrimento non potest. llli quidem ante omnia obtemperandum est semper, cui et plus imperii conci Deus, et plus à nobis deberi cognoscimus. Quod ergo adesse hactenus concessum non est quod per alîum munus nostrum implevimus, non propositi, sed temporum fuit. Sic Ecclesiarum multarum Rectores, sic Reges, et Priucipes gravioribus implicati, Vicarios sibi operum quaerunt. Sic Romanus Pontifex uni antè alias consecratus Ecclesiae vicem nibilominùs potestatis in eseteris collocat. Sic denique Gbristus Jésus in ccelisagens Vicarios danda? salutisiu grege suo constituit. Présentes autem nunc vobiscum beneficio suo cum sumus, non nulla sunt, Fratres. quse primo conventu hoc Charitas silere non sinit. Agimus imprimis, vobis omnibus méritas gratias, quod adventum hune nostrum, votis continuis expectastis ; id enini et certissimum nobis et animi in nos vestri argumentum perspicuum facit. Deinde quod memores fîlialis officii reveriti sedulo
PIÈCES JU-TIFICATIVES. 587
patrem absentem, prsepositorum ejus dicto audienles fuisti-. coluistis Ecclesiam, et divinum opus aliquod desiderari in domo Dei passi non estis. Postremo, quod advenientes
tantis honoribus, tamque solemnibus accepisti-. ut in iis non modo Praesulatu^ nostri, et legationis décor, sed imprimis sumina voluntas. et voluntati conjuncta alaer'taplane patuerit ; ingens hoc studium tantura ad nostrum m nos addit. quantum addi amori cumulalo jam poterat. Retributor omnium Deus pietate sua concédât, ut tribuer-:- et nos piis officiis aliquando possiinus. Hortamur autem vos omnes in unum, dilectissimi nostri, licet exhortation. -ni omnem vestra opéra rinçant, ut in incepto virtutis et Peligionis persistentes, dignius in dies obsequium Deo civatori
o, et matri vestra1 Yalentinae sedi pra?stetis. Hoeenim
et professionis saeerdotalis et praeteritarum actionum ves-
trarum est opus. De vobis enim scriptum est : Grenus eïec-
. Régale sacerdotium, gens sancta, lus acqvA-
sitionis ; invigilate assidue eultui A'tissimi, scientes quod
vm suam de -et sanctitudo, in longitudinem dierum, et q ter hoc pascimur de altarï, et collocati m
honoribus sumus : id operemur semper, ut et rninisteriurn nostrum in Ecclesia famuletur, et juxta Apostolum Paulum, nullam oecasionem demus maledicti gratia : soV.'citudine non pîgri, sptritu ferventes, Domino servientes. Vita porro vestra, quod facitis, professioni quantum fleri possit, consentiat.
Eam semper modestiam servet, qua? nec animos, nec oculos aspicientium turbet. Ad aliorum consecrati exemplum, cum nostri immemores sumus, exemplo ipso gravius longe peecamus, quant re. Ambulemus honeste, et bonam famam custodiamus, dispensationi nostra? maxime nec> riam. Inter caetera autem, dilectissimi, fraternitatem servate inter vos, et cum eonsensu in 'lomo Domini ambulate. Mandatum, inquit Salvator. do vobis, ut diligatis
• vos. In hoc eognoseent omnes, quod n ' ipuli estis, si dUeetionem habueritis adinvicem. Quanto ad gloriam Ecclesiae, ejusque incrementa haec unitas pertinet, tanto ad damnum et dedeeua est proclive dissidium. Ubi ■ est, inquit Jacobus Apostol ons-
tantia, et omne opus pravum. Omnis ergo offensionis la-
pis, oninis petra scandali facessat a vobis. Sapite idem, paceni habete, et Deus pacis, et dilectionis erit vobiscum. Quouiam vero libertas Ecclesia3 data a Domino, a nostris Patribus magna cura retenta gloriam sacerdotii in populis auxit, etiam precamur, ut ad eam colendam, tuendamque, non modo unanimes sitis, id quod imprimis est neces.sarium, sed nullam defatigationern , nullumque discrimen declinandum putetis. Etenim si ad jactantiam modo saeculi vana olim gentilitas pro suaretinenda, in ferrum, in casdes, ad interitum manifestum certatim ruebat, quanto id ma gis sacerdotibus convenit ? Quibus ipse Deus est premium, et vita mors. Qui ad custodiam Ecclesise positi sumus ; quibus etiam dieitur : Certate ad mortem pro justifia, et Deus expugnabit qvo vobis inimicos vestros. Admissa autem libertate hac, quid reliqui amplius est, in quo facere jacturam damnosiorem possimus ? An non sine honore, sine potestate, omnis nostra conditio redditur ? Gontemnimur baud dubiè, et conculcamur QÏopprobrium hominum sumus, et abjectio plebis. In bac conservanda convenite in unum singuli. Omnes autem consentite praepositis vestris, qui cooperatores vobiscum erunt, et pro vobis duces certaminum fient. In pugna vestra, cui vires administrât Deus, libertas est : in fuga, misera servitus. Scriptum est enim : Manus fortium dominabitur : quœ autem remissa est tributis serviet! Magna est vestra nobilitas, major omni nobilitate Ecclesia. Suam libertatem totis viribus utrisque prœstate, idque nobiscum agite, ut juxta Salvatoris verbum, quœ Cœsaris Cœsari, quœ Dei sunt Deo reddantur. Sed hsec, atque hujusmodi et aliàs ssepe, et uberiùs. Nunc in publicis pauca attendite. Mittimur, ut scitis, Fratres, pro redemptione fidelium, in quos bostilis gladius crudeliter saeVit. Domita Asià Turcus ac magna Europse parte, bis jàm ingressus est Italiam ; incendiisque, ac caBdibus cuncta involvens, caput Religionis nostras, sacrarium Apostolorum, sanctorum martyrum, urbem Romam petit, ut illo oppresso, reliquum christiani corpus simul intereat. Si quibus subvenire, si quibus presto adesse convenit, sorti quidem nostrre imprimis, convenit. Gregum ductores sumus, in spécula excubamus ut illos praastemus incolumes. De nostro exemplo sequum est, cseteri sumant exempla. Horta-
mur charitatem veslram in Domino, ac piè, paterneque rogarnus, ut qua ope, in quibusve consiliis profectionem liane nostram, necessariunique opus juvetis. Scimus, quantus zelus rester in domo Dei sit quantaque ad opéra ejus voluntas. Causa quidem nulla est, in qua exereeri digniùs, nec rneritis niajoribus sacerdotale patroeinium possit. Verùm nunc pauca hase protulisse in commune, sit satis. Caetera, in quibus collaborare et adbiberi curam vestram expédiât , cum aratrum manu prebenderimus , pleniùs noscetis ex nobis. Num, fratres dilectissimi, quos invicem prœsulatus bujus conjunxit, beatissimi Patris, et Pontiflcis nostriSixti Quarti nomine, vobis omnibus ex toto corde nostro, ex tota anima nostra, et ex totis visceribus nostris , in Cbristo Jesu benedicimus , rogantes Deum Patrem omnipotentem, ut et sanctam banc Valentinam Ecclesiam de excelso suo semper respiciat. et vos ejus alumnos ad ministerium suum gratia cœlesti conservet. Amen. »
