N° 15. — GH. XI LETTRE DE LUDOVIC LE MORE A CHARLES VIII
(Corio, Stor. di Milauo, part. VII1.)
« Sfortiade domus proprhmi semper fuit Gallicis rébus ad •■. a quibus innumera bénéficia retulerunt. Genuen-
sium ditionem Loclovicus pater tuus Francisco Sfortia genitori nieo donnra dédit; liane tu mihî firmasti. Pro lantis meritis Franeiscus genitor fllium ejus Galeatiuni fratrem meum cum militarihus copiisiu Galliam niisit, eompescendo tetrarcharum furorem, qui adversus patrem tuum arma nioverant, feedus cum Francisco Britannia? duce percutientes, ut illum aut regno ejicerenl, aut perpetuis curis victuni haberent. Utile geuitoris mei auxilium fuit, salubrius consilium attulit, ut conditiones quascumque hostibus daret, a quibus frustratus, sui juris compos erat, dum régis titulum tantum retineret, sed observata in posterumoccasione singulos opprimeret : liaud enim facile futurum principum numeruni in unum conspirare, et cum armorum vim, quam tune habebant, singulis juvandis congerere. Sic brevi lucupletatus, et subjectorum suspicioue factus liber, Lodovicus pater tuus, regnum haud alias majus, et ditius pro arbitrio summa omnium in eum reverentia exercuit. Illum proceres tetrarcharum, populi, urbes, flnitimi duces, reges, et provinciarum potentes verebantur, ab omnibus colebatur, ab omnibus respiciebatur. Ego nihil tantae tua? me munifleentia? adiisse potui, nisi desiderium incredibile, tibi in aliquo prodesse; et dum animo mecum revolverem, quidnam potissimum pro tua? gloria? amplitudine effleerem, nihil démuni in imperii hujus tenuitate occurrit pra?ter consilium, quod olim pater meus genitori tuo obtulit ad augendum ejus imperium, et Galliarum dedecusamovendum, quod objicere vidobantur Parthenopaei reges, qui nullo jure, nullis legibus inducti, regnum illud tibi debitum, tibi amajoribùs haBreditario jure, et pertestamentumrelictumacGallicaecoronseaddituni, temere, et irriverenter occupant, populos lacérant, etper inhonesta vectigalia exhauriunt.
« At meministi, Carole, magni progenitoris, qui Turcas, devicturus nihil satis ad comparandam classem, et exercitum augendum quam regnum illud duxit, ubi armari classes, et instrui exercitus, recreari, et stare possunt?Quo usque patieris Gallicum nonien abjici, hfereditales regias ab exteris occupari, populos velut in praedam haberi ? Tibi omnes favent, et unicum principeru exposcunt, tuum libentes jugum substinere cupiunt, dummodo illud faedum, et tjTannicum ejiciant. Ego quantum potero praestabo
arniis, pecunia, equis, viris juvabo, si modo viriliter agere ne dedecori dedecus addatur. Non est quid verearis arduam expeditionem esse in regno per diuturna temporapossesso; aderunt enim universi pêne Italise potentates. Deus ipse justam causam amplexabitur et favebit, populorum odiuni illum ejiciet, ut te ducat, si modo prœsentia tua arma vident, idem cseleri factitabunt. Accingere ergo, et omnem pone moram; semper nocuit differre paratis: ingentem ex hac expeditione gloriam reportabis, qua3 majus tibi, et posteris lumen pariet.
ce Hinc enim, baud difflculter trajecto Ponto, Turcas invades, invasos opprimes, oppressos cbristianœ religioni conjuges, Hierosoliman, et qua3 olim majores tui armis, et virtute devicere, tuo imperio submittes. Quid gloriosius geri a qnoquam potest, quam religionem cujus priuceps sit, non modo ab hostibus defendere, sed conculcatos ipsos nobis aggregare, et non solum inimicorum injurias propulsare, sed ultro interre, et per universum terrarum orbem maria etiam, et superos glorioso nomine complere ? His prsesertim ha?c flenda omnibus, quibus Parthenopœi innumeri proceres patria sede ob injuriam a Ferdinando regni occupatore expulsi, tuum auxilium, tuam opem, suam ab inferis redemptionem, suam inpatriamrestitutionem eo affectu expectant, quo olim damuati parentes nostri Christi resurrectionem operiebaut. Adsunt illis factiones, adsunt cives bonestissimi, qui te praesenteni venerabuntur, absentem dissimulant, supplicii metu ; civitates, et populi, nullo in eos conflictu tibi deditae, tua vexilla érigent, est Antonellus Salernitanus priuceps apud te, bomo acris ingenii, regni illius contrarius, et qui multos secum trabet ob omnium in eum benevolentiam et miserationem, tum validissimarum partium propinquitate adjutus. PraHerea Turcus in Ulirico copias movit adversus cbristianam religionem, pannonios evertere summis conatibus nititur , in dehonestatem dedecusque fldei et religionis nostrse omnia ferro, igné, ruinis, confundit. Patiemur a communi boste pessundari, et in contumeliam baberi, Chris tum sperni, templa pollui, divina omnia propbanari, bumanaque cuncta confundi ? Hoc tempus idoneum vindicte, cum tu, moto per Rrundusium exercitu, et superato circa Valonam mari, iu-
cautos eos opprimes, et prius tuum sentient vulnus quam se pati intelligant; hinc diversio armorum ex Illirico ul aggressa défendant. Non tibi Romanorum imperator Maximilianus, non religiossirai Hispaniarum reges, non potens Angliae rex, non Daci, non Sarmatse, non universa Italia defuerit ; gloria, decus tuum erit, labor cum omnibus sequans. Noli occasionem temporum deserere, ne cum resumere neglecta volueris frustra labores. Est tibi solida domi et fons quies, ut nihil forrnidabile post tergum relinquas. Si quid te retinet, mone; quantum in me erit, praestabo, ut cuncta tibi pareant, te sequantur, te respiciant. »
