N° 16. — CH. XII BULLES D'ALEXANDRE VI
3 reproduisons ici les Jeux plus importantes. — V. Lib. VI Bull., etc., etRaynald., auno 1493, nos 18-26.)
— Alexander episcopus, servus servorumDei, cliarissimo in Christo ïilio Ferdinando régi, et charissirnœ in Christo filia? Elisabeth reginae Castella?, Legionis, Aragonum, Sicilia?, et Granatae illustribus, salutem et apostolicam benedictionem.
« Inter caetera divinae majestati beneplacita opéra, et cordis nostri desiderabilia, illud profectopotissimum existit, ut fides catholica et christiana religio nostris praesertim temporibus exaltetur ac ubilibet amplietur et dilate tur, animarumque salus procuretur, ac barbaricae nationes deprimantur et ad fidem reducantur. Unde cum ad banc sacram Pctri sedem, divina favente clementia, meritis licet imparibus evecti fuerimus, cognoscentes vos tamquam veroa catholicos reges et principes, quales semper fuisse novimus ut a vobis prœclare gesta toti pêne jam orbi notis-
sima denionstrant, nedum id exoptare, sed omni couatu, studio et diligentia nullis laboribus, nullisirnpensisnullisque parcendo periculis etiam propriuni sanguineni offundendo efficere, ac omueni anirnani vestrani, orunesque conatus ad hoc jainduduni dedicasse, queniadrnoduin recuperatio 1 Granala? a tyrauuide Saracenorurû hodiernis ternporibu* per vos cuni tauta divini noininis gloria facta testatur, duximus non immerito et debenius illa robis etiam sponte et favorabiliter concedere, per qure bujusniodi sanctum et laudabile ac immortali Deo acceptuni propositum in dies fervenliori animo ad ipsius Dei honorem et imperii Christiani propagationeni prosequi valeatis.
« Sane accepimus quod vos, qui dudum animo proposueratis aliquas insulas et terras Armas, remotaset incognitas, ac per alios bactenus non repertas quserere et invenire, ut illarum incolas et habitatores ad colendum Redemptorem nostrum, et fideni Catbolicam profltendam reduceretis, sed bactenus in expugnatione et recuperatione ipsius regni Granatœ plurimum occupati bujusmodi factum et laudabile propositum vestrum ad optatum finem perducerenequivistis; sed tandem, sicut Domino placuit, regno prasdicto recuperato, volentes desiderium adimpleri vestrum, dilectum fllium Cbristopborum Colombum, virum utique dignum et plurimum commendandum, ac tanto negotioaptum, cum navigiis et bominibus ad similia instructis non sine maximis laboribus et periculis ac expensis destinatis, ut terras firnias et insulas remotas etincognitas bujusmodi per mare, ubi bactenus navigatum non fuerat diligenter inquireret.
« Qui tandem, divino auxilio, facta extrema diligentia, in mari Oceano navigantes, certas insulas remotissimas et etiam terras firnias qua? per alios bactenus reportas non fuerant, invenerunt : in quitus quamplurima? gentes pacifiée viventes, et, utasseritur, nuckeincedenles. neccarnibus vescentes inbabitant, et ut praefati Xuncii veslri possunt opinari, gentes ipsa> ininsulisot terris prredictis habitantes credunt unum Deum et Creatorem in cœlis esse, ad fidem Calbolicam amplexandum, et bonis moribus imbuendum satis apti videntur, spesque babetur, quod si erudirentur, nomen Salvatoris Domini nostri Jesu Christi in terris et insulis praedictis faterentur (in aliis edilionibus fac
PIECES JUSTIFICATIVES. <j09
cerentur pro fateren fur); ac prâefatus Christophorus in una ex principalibus insulis prsedictis jam unarn turrim aatis munitam in qua eertos christianos, qui secum iverant in custodiarn, ut alias insulas et terras Armas reniotas et ineognitas inquirerent, posuit, construi et asdiAcari fecit. In quibus quidern insulis et terris jam repertis aurum, aromata et alise quarnpluriniseres pretiosaé diversi generis et diversae qualitatis reperientur.
« Unde omnibus diligenter et prœsertim fldei catholicse exaltatione et dilatatione (prout decet catholicos reges et principes) consideratis, more progenitorum vestrorum clarté mémorise regum, terras Armas et insulas prsedictas, illarumque incolas et babitatores vobis, divina favente clementia, subjicere et ad Adem catbolicam reducere proposuistis.
« Nos igitur bujusmodi vestrum sanctum et laudabile propositum plurimum in Domino commendantes, ac cupientes ut illud ad debitum Anem perducatur, etipsum nomen Salvatoris nostri in partibus illis inducatur, bortamur vos quamplunmum in Domino et per sacri lavacri susceptionem, qua mandatis Apostolicis obligati estis, et viscera misericordia3 Domini Jesu Gbristi, attente requirimus, ut cum expeditionem hujusmodi omnino prosequi, et assumere plena mente orthodoxae Adei zelo intendatis, populos in hujusmodi insulis et terris degentes adcbristianam religionem suscipiendam inducere velitis et debeatis, nec pericula, nec labores ullo unquam tempore vos deterreant, Arma spe Aduciaque conceptis quod Deus omnipotens conatus vestros féliciter prosequetur.
« Et ut tanti negotii provinciam Apostolicae gratiae largitate donati liberius et audacius assumatis, motu proprio, non ad vestram vel alterius pro vobis super boc nobis oblata? petitionis instantiam, sed de nostramera liberalitate, et ex certa scientia, ac de Apostolicae potestatis plenitudine, omnes insulas et terras Armas inventas et inveniendas, détectas et detegendas versus Occidentem et Meridiem, fabricando et construendo imam lineam a polo Arctico, scilicetSeptentrione, adpolum Antarcticum,scilicet Meridiem (sive terrae Arrnae et insula? inventae et inveniendas sint versus Indiatn aut versus aliam quamcumque
partem), quse linea distet a qualibet insularurn, quae vulgariter nuncupantur de los Azores y Cabo Verde, ceutnm leucis versus Occideutem, et Meridiem, ita quod omnes insulas et terra? Armas repertas et reperiencke, détectas et detegendas aprasfata linea versus Occidentem et Meridiem per alium regem aut principem Christiauum non fuerint actualiter possessas usque ad diem Nativitatis Domini nostri Jesu Chris ti proxime praeteritum, a quo incipit annus praasens (1493) millesimus quadringentesimus nonagesimus tertius; quando fuerint per nuneios et capitanos vestros inventas aliqua prasdictaruni insularum auctoritale omnipotentis Dei nobis in beato Petro concessa ac Vicariatus Jesu Ghristi, qua fungimur in terris, cum omnibus illarum dominas, civitatibus, castris, locis, juribusque et jurisdictionibus ac pertinentiis universis, vobis hasredibusque et successoribus vestris Castellas et Legionis regibus in perpetuum tenore prassentiuru donamus, concedimus, assignamus, vosque et haeredes ac successores prasfatos illarum dominos cum plena, libéra et omnimoda potestate, auctoritate et jurisdictione facimus, constituimus et deputamus. « Decernentes nihilominus per hujusmodi donationem, concessioneni et assignationem nostram nulli Christiano principi, qui actualiter prasfatas insulas et terras Armas possèdent, usque ad dictuni diem Nativitatis Domini Jesu Ghristi jus qusesitum sublatum intelligi posse aut auferri debere. Et insuper mandamus vobis in virtute sanctas obedientas (sicut pollicemini, et non dubitamus pro vestra maxima devotione et regia magnanimitate vos esse facturos) ut ad terras Armas et insulas prasdictas viros probos et Deum timentes, doctos, peritos et expertos ad instruendum incolas et habitatores prsefatos in Ade catholica, et bonis moribus imbuendum destinare debeatis, omnem debitam diligentiam in prsemissis adhibentes. Ac quibuscumque personis cujuscumque dignitatis, etiam imperialis etregalis, status, gradus, ordinis vel cpnditionis sub excommunicationis latas sententise pœna, quam eo ipso, si contrafecerint, incurrant, districtius inhibemus, ne ad insulas et terras Armas inventas et inveniendas, détectas et detegendas versus Occidentem et Meridiem, fabricando et construendo lineam a polo Arctico ad polum Antarc-
licum, sive terrae firmae et insulse inventée et invenienda? sint versus Indiam, aut versus aliam quamcumque partem, qiue linea distet a qualibet insularum, quae vulgarités1 nuncupantur de lus Azoresy Cabo Verde eentum leucis versus Occidenlom et Meridiem, ut praefertur, pro niercibus habendis vel quavis alia de causa accedere présumant, absque vestra ac hseredum et suceessorum vestrorum prsedictorum licentia speciali. Non obstantibus constitutionibus et ordinationibus Apostolicis cseterisque contrariis quibuscumque, in illo a quo imperia et dominationes, ac bona cuncta procedunt, confidentes, quod, dirigente Domino actus vestros, si hujusmodi sanctum et laudabile propositum prosequamini, breyi tenipore cum felicitate et gloria totius populi cbristiani vestri labores et conatus exituni felicissimuni consequentur.
« Verum quia difficile foret présentes litteras ad singula quoque loca, in quibus expediens fuerit deferri, volumus ac motu et scientia similibus decernimus, quod illarum transumptis manu publici notarii rogati suis scriptis et sigillo alicujus personne in ecclesiastica dignitate constitutse, seu curise ecclesiasticse munitis, ea prorsus fides in judicio et extra, ac alias ubilibet adhibeatur, quee praesentibus adhiberetur, si essentexhibitse vel ostensse.
» Nulli ergo omnino liominum liceat hanc paginam nostrœ commendationis, hortationis, requisitionis, donationis, concessionis, assignationis, constitutionis, deputationis, decreti, mandati, inhibilionis et voluntatis infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis, ctc.Datum Romee apud Sanctum Petrum anno Incarnationis dominica3 millesimo quadringentesimo nonagesimo tertio, IV nouas maii, Pontificatus nostri anno primo. »
Dileclo filio Bemardo Boil fratrie ordinis Minorum, vicario dicti ordinis in Hispaniarum ? egnis, salutem, etc.
« Tibi, qui presbyter es, ad insulas .et partes praedictas etiam cum aliquibus sociis tuis, vel alterius Ordinis per te aut eosdem regem et reginam, nempe Ferdinandi et Elisabethœ, eligendis, superiorum vestrorum vel cujusvis alterius super hoc licentia minime requisita, accedendi, et
Gl"2 PIÈCES JUSTIFICATIVES.
inibi quanidiu volueritis commorandi, ac per te, vol alium, seu alios ad id idoneos presbyteros saeculares vel religiosos Ordinum quorumcumque, verbum Dei praedicandi et seminandi, dictosque incolas et babitatores adfidem Gatholicam reducendi, eosque baptizandi et in flde ipsa instruendi, et Ecclesiastica sacrarnenta, quoties opus fuerit. ipsis ministrandi, ipsosque et eorum quemlibet per te, vel alium, seu alios presbyteros sseculares vel religiosos, in eorum confessionibus et quoties opus fuerit, audiendi, illisque diligenter auditis pro commissis per eos criminibus, excessibus et delictis, etiamsi talia fuerint, propter qua3 Sedes Apostolica quovis modo fuerit coDsulenda, de absolutionis debito providendi. eisque pœnitentiam salutarem injungendi, nec non vota qua?cumque per eos pro tempore emissa. Jerosolymitani, liminum Apostolorum Pétri et Pauli. ac S. Jacobi in Compos'ella, et religionis votis dumtaxat exceptis, in alia pietatis opéra commutandi, ac quascumque Ecclesias, cappellas, monasteria, domos Ordinum quorumcumque etiam Mendicautium, tam virorum quam mulierum, et loca pia cum campanalibus, campanis, claustris, dormitoriis, refectoriis, bortis, bortalitiis et aliis necessariis officinis sine alicujus pra?judicio erigendi, construendi et aedificandi, ac Ordinum Mendicantium professorias domos, quas pro eis construxeris et »diflcaveris recipiendi, et ad perpetuo inhabitandum licentiam concedendi, dictasque Ecclesias benedicendi, et quoties illas earumque cœmeteria per effusionem sanguinis vel seminis, aut alias violari contigerit. a qua prius per aliquem Catholicum ministrum, ut moris est. benedicendi, reconciliandi, et etiam necessitatis tempore, super quo conscientias vestras oneramus, carnibus et aliis cibis tibi, et sociis tuis praedictis, juxta regularia dictorum Ordinum instituta, probibitis, libère et licite vescendi, omniaque alia et singula in pra?missis, et circa ea necessaria, exequendi et disponendi, plenam, liberam et omnimodam auctoritate Apostolica et ex certa scientia tenore praesentium facultatem, licentiam, potestatem et auctoritatem concedimus pariter et elargimur.
« Et insuper ut Gliristi fidèles eo libentius devotioni^ causa ad dictas terras et insulas confluant, quo suarum se speraverint salutem animarum adepturos, omnibus et sin-
gulis utriusque sexus Christi fldelibus prsedictis, qui ad prsedictas terras et insulas se personaliter de maudato tamen et voluntate régis et reginse prsedictoruin, contulerint, ut ipsi, et quilibet eorum coufessorum idoneum sœcularem, vel regularcm eligere possiut, quieos et eorum quenilibet modo praenaisso, ab eorum criminibus, peccatis et delictis etiam dictae Sedi reservatis absolvat, ac eorum vota etiam commutet, nec non omnium peccatorum suorum, de quibus corde contriti, et ore confessi fuerint, indulgentiam et remissionem ipsis in sinceritate fldei, unitate sanctae Romanse Ecclesiœ, ac obedientia et devotione nostra, et successorum nostrorum Romanorum Pontiflcum canonice intrantium persistentibus semel in vita et semel in mortis articulo auctoritate praefata concedere valeat, nec non monasteriis, locis et domibus erigendis et œdiflcandis, et monacbis et fratribus, et illis protempore degentibus, ut omnibus et singulis gratiis, privilegiis, libertatibus, exemptionibus, immunitatibus, indulgentiis et indultis aliis, monastepiis, locis, domibus, monachis et fratribus Ordinum, quorum illa et illi fuerint in génère concessis, et concedendis in posterum, uli, potiri et gaudere libère et licite valeant auctoritate praefata de specialis dono gratiae indulgemus, non obstantibus felicis recordationis Bonifacii Papa? VIII prœdecessoris nostri literis, ne quivis Ordinum Mendioantium fratres nova loca recipere prsesurnant absque dictas Sedis speciali Hcentia, etc. Datum Romœ apud S. Petrum ann. MCDXCI1I, VII kal. julii ; pontiflcatus nostri ann. I. »
