‹ Les cent nouvelles nouvelles publiéesChapitre 59 sur 156 · S'agit-il d’Alardin, le conteur · texte numérisé non relu

S'agit-il d’Alardin, le conteur

le IX® jour de decembre de cest an XVeXXIX, lui estanten sa maison du soir couchié sur un loudier au devant de son feu pour soy reschauffer, survint un gnommé sire François Sagot, prestre, lequel ledit suppliant percheut faire a sa femme pluiseurs signes, comme faisoit ladicte femme audit prestre, tendans a mauvaise et meschante fin, dont pour en savoir le vray icelluy suppliant feyt semblant de dormir. Et tost après ledit sire François se partit et wida l’huys de derierre et ladicte femme par l’huis de devant. Ce voiant ledit suppliant se leva et garny d’un courbet qu’il print en sa main suyt sad. femme le plus couvertement qu’il peut, jusques ad ce qu’il veyt qu’elle et ledit prestre estoient en son courtil prestz a faire ensemble leur meschanté. Et lors incontinent, icellui suppliant saïllit sur ledit prestre qui se desmesla de luy et s’en fuyt. Et quant a ladicte femme, si tost qu’elle veyt ledit prestre saisi de son mary, pareillement s’enfuyt au chasteau de Belquin, menassant ledit suppliant de brusler et bouter feu en sa maison, meismes qu’elle se penderoït ou noïeroit ; par quoy meu de juste doleur et aiant vergoingne du grant deshonneur que lui avoit fait sadicte femme usant en oultre desd. menasses et continuant en icelles sans apparence de soy amender, comme icelle femme se tiroit vers quelque chambrette pour soy enfermer, icellui suppliant le poursuyt si raddement que le print et tira hors, lui demandant qui l’avoit meu luy faire une telle honte et a ses enffans mesmes de longtemps comme le bruyt estoit audit villaige, eu regard qu’elle estoit hors jonesse et passé l’eaige de cincquante ans, a quoy ladicte femme ne sieut autre chose respondre que ce avoit esté le diable qui a ce faire l’avoit provocquié. Et sur ceste responce ledit suppliant luy coppa le nez du visaige luy pensant en oultre copper le tendant du garet d’un cousteau qu’il avoit en ses mains ; mais le cop se boutta quelque part en la cuysse, desquelz cops lad. femme dix ou douze jours après par faulte de bon appareil, deul, vergongue ou autrement, seroit allée de vie a trespas… Donné en nostre ville de Malines ou mois de febvrier l’an de grace mil cinq cens vingt neuf.

Le.

CoMPOTUS MEI PETRI DE VLENKE, SIGILLIFERI CURIE T'ORNACENSIS … A PRIMA DIE MENSIS JULII ..; 1461 USQUE AD PRIMAM DIEM MENSIS JULII ANNO DOMINI 1462.

(Archives du Nord, Cumulus 735).

Sequuntur reconciliationes ecclestarum et cymiteriorum

Pro amocione cessus ibidem indicti ex eo quod polluti quia Johannes David ad sanguinis eflusionem vulneravit dominum Egidium Colins, presbyterum, curatum loci, debent solvi xx |.

In Waesmontre (1)

Pro reconciliacione cymiterii ibidem ex eo polluti quod cadaver Johannis de Bloc auctoritate curie Tornacensis interdicti in ipso cymeterio fuit inhumatum debent solvi xij Îb.

In Maldeghem (2)

Jacobus Zegaert soluit pro reconciliacione cymiterii dicti loci polluti ex eo quod cadaver Johannis van den Biest abortivi ex utero sue matris allati in dicto cymiterio fuit inhumatum xij Ib.

In Watrelos (3)

Pro amocione cessus ibidem indicti eo quod Walrandus Hespel in dicta parrochia ad sanguinis effusionem vulneravit dominum Ostenem Meurisse, presbyterum, curatum de Hem, debent solvi | 5 xviiij 1b.

In Ostende (4)

Pro amocione cessus ibidem indicti ex eo polluti quia Clara Proost ad sanguinis effusionem percussit magistrum Jacobum Scotte, presbyterum, soluit xviij Ib.

In Sancto fohanne Gandensi

Pro reconciliacione cymiterii parrochialis ecclesie ibidem ex eo polluti quia Judocus de Oost, parrochianus ibidem, in dicto cymiterio hostiliter invasit et in capite ad magnam sanguinis effusionem vulneravit Gheliotum van den Eechoute, debent solvi xxiiij Ïb.

Summa omnium reconciliacionum ecclesiarum et cymiteriorum est ijclxxvj lb. Flandrie In Wervy

Magister Johannes van den Acken, presbyter, quia tenuit in fornicacione Jacominam Trible quam defloravit et ingravidavit, soluit pro emenda et reconciliatione mulieris x 1b.

In Espiere (5) Pro reconciliacione Agnetis Walverde que prolem suam concepit a domino NAS le Monnier, presbytero, vicecurato de Warquoing, solutum xl s. In Roubaix et Hem (6)

Eligius le Rouge, quia alias carnaliter cognovit Johannam le Masure et quia ipsa Johanna

injuste se opposuit matrimonio dicti Egidii condam quilibet in xxiïij s. solverunt xlvitj s. In Roncq (7) Johannes Casier, conjugatus, quia adulterium commisit cum Margareta Caulier, solvit Ix s.

In Lingue (8)

Pro reconciliatione Johanne Odenare que prolem concepit a curato de Hersiaulx, solvit xls.

In Wervy (9)

Jacobus Treble quia se tenuit in fornicacione cum magistro Johanne van den Ackere, presbytero, soluit xl s.

In sancto Petro Tornacensi (10)

Egidius Bremont delatus per synodales Tornacensis super adulterio per eum cum Elisabeth relicta le Bernarde commisso, solvit vj lb.

In Mouscron (11)

Beatrix Wastine pro illicito coitu cum Petro de Gruspeere habito, condemnata in XXII S.

In Comines (12)

Salomon van der Linde quia clandestine affidavit Mariam Lanericx cum qua recusat procedere... Lx s.

In sancio Salvatore Insulenst (13)

Johanna du Mont quia violavit sponsalia per eam cum Johanne de Longhevael in manu presbyteri contracta, condemnata cui s.

In Curtraco (14)

Pro reconciliatione Elisabeth Smeesters que prolem concepit a magistro Waltero Tanghe, pres-

bytero, solutum xlviij s. In Konc Katherina du Castiel pro consommacione matrimonii clandestini per eam cum Henrico de Rutere confessata condemnata in I s.

In Tornaco

Johannes du Boz pro pluribus excessibus per eum commissis condam ad viagium Petri et Pauli apostolorum in Urbe. Soluit pro redempcione ejusdem cxl Ib.

In Sancio Amando in Pabula (15)

Pro reconciliacione Munete[ ] que prolem concepit a domino Johanne Capiel religioso monasterii ibidem soluit XXX S.

In Sancto Amando

Pro reconciliacione Nicasie Corbine que prolem concepit a domino Ghïlberto Halois religioso

ibidem solutum xxiiij S.

In Curtraco

Magister Theodoricus Noppe installatus in ecclesia Beate Marie Curtracensis quia calipodio percussit magistrum Petrum Caewart, presbyterum, ad sanguinis effusionem, solvit xviij Ib. In Markaïng (16)

Pro gracia inhumandi cadaver Petri de Wastines non obstante quod alias homicidium commiserat,

solutum LX S.

In Pesch (17)

Pro reconciliatione Johanne de le Commune ad presens in puerperio prolis jacentis quam a domino Jac. Crauwin, presbytero, concepit. Solvit XXXV) S.

In Helchin (18)

Pro reconciliatione Marie Vascons que prolem suam concepit a domino Leonio Stoyaert, pres-

bytero, solutum xl s.

In Namaing (19)

Dominus Osto Mauroit, presbyter, curatus loci, quia extorsit a Johanna de la Croix et Nicolao Madoul xxiïij s. Item quia secum tenuit Amasiam condam curati de Baissy etiam quia carnaliter cognovit uxorem multoris Insulensis. Solvit xij Ib.

In Sancto Mauricio Insulenst

Dominus Johannes le Mesre, presbyter, quia tenuit in concubinatu quamdam Agnetem, condempnatus in Ix s.

In sancta Katharina Insulensi

Toussanus des Fontaines, quia hoc anno non fuit confessus suo curato nec lapsis pluribus annis recepit corpus Christi xxiv Lb.

In Wasquehal (20) Jacobus de Cottignies, quia cum baculo non ferrato percussit Jacobam uxorem Johannis de Laubiel et Christinam uxorem Johannis Meurisse, condempnatus in Ix s. In Capella in Pabula

Thomas le Ducq, nunc egrotans, quia pugno percussit dominum Johannem Chocquet, presbyterum vj Ib.

In Eeclo west (21)

Magister Rasso Heylinc, presbyter Tornacensis diocesis, quia alias celebravit missam usque ad medium Euvangelii absque stola ad hoc necessario requisita, solvit vüj Ib. In Sancio Salvatore Brugensi

Dominus Jacobus Munschole, presbyter, quia tenuit in concubinatu Margaretam de Bruxella solvit vj 1b.

In Steene (22)

Dominus Jacobus Domme Jaghere, presbyter, curatus ibidem, quia vulneravit ad sanguinis effusionem dominum Jacobum, vicecuratum Sancte Katherine West, tribus vulneribus, videlicet duobus in capite et altero in brachio, condemnatus ad viagium Preciosi sanguinis de Wilsnacq. Solvit pro redemptione ejusdem | Ix Ïb.

In Sancto fohanne Sluus (23)

Magister Adrianus Loys, curatus de Winghe, quia litteras citatorias a curia Tornacenci emanatas per sui incuram et negligenciam usque ad numerum üäijxx vel centum amisit. Soluit v]} 1b.

In Nostra Domina Brugensi

Jacobus van der Baerse quia commisit adulterium cum quadam Katharina ejus ancilla debet solvere | vi Ib.

In Cadsand (24) | Dominus Jacobus filius Willermi, presbyter, cappellanus ibidem, quia lapsis quinque annis tenuit in concubinatu Mariam de Zelandia. Solvit v] Ib. f1. . In Keyhem (25)

Dominus Willelmus Crekele, presbyter, curatus ibidem, quia nisus fuit vulnarare quendam Egidium, condempnatus ad viagium beati Anthonii de Vienna, debet solvere pro redempcione ejusdem xviij Ib.

In sancta Marta Brugensi

Philippus van Thilrode, conjugatus, et Katharina nunc uxor Juliani Hagout, quia invicem adulterum commiserunt. Solvit vir xij Ib., et mulier vj 1b. sunt Xviij Ib.

In Sancta Maria Sluus

Dominus Johannes Brandin, presbyter, quia cum palme percussit in facie quamdam Katherinam Conjugatam et pro concubinatu condempnatus in x1j Ib.

In Sancto Salvatore Brugensi Martinus Scapelin, quia vulneravit dominum Judocum de Palude, presbyterum, condempnatus in Ixxij 5, In Zande (26)

Petrus, filius Johannis Baers et Petrus Masin, carnifices, quia una die dominica vendiderunt Carnes in portali ejusdem ecclesie condemnati quilibet in Xxiiij s.

In Lopphem (27) Dominus Petrus Lippins, presbyter, quia tenuit in concubinatu Agatham Scals, condempnatus in | | lx 5.

In Sancta Maria Sluus

Magister Paridanus de Monsort, quia defloravit Magdalenam Scaerstoen et quia occasione citatonis ex officio et dicte deflorationis de curia Tornacensi et ejusmodo faciendi plura verba inhonesta protulit. Solvit xvitj Ib.

In Sancto Facobo Brugenst | Rollandus van der Vlamincpoorte, conjugatus, quia defloravit Margaretam van den Woestine ejus ancillam, adulterium committendo. Solvit xij Îb. In Lombardia (28)

Petrus filius Johannis Deghens, conjugatus, quia procreavit unam prolem ex Katherina Velders, condemnatus in iiiÿ Îb. xvj s.

In Arssebroucq (29)

Magister Johannes Maghelin, presbyter, curatus ibidem, quia diversas mulieres communes diversis vicibus per certum temporis spatium in sua domo tenuit. Solvit vj Ib. In Sancta Maria Sluus

Philippus Stelsof, quia ipso existente in lecto egritudinis, matrimonium contraxit per verba de presenti cum ejus ancilla in favorem prolum. Solvit xij Ib. In S. Cruce Brlugensi]

Walterus Veerse, conjugatus, quia defloravit Paulinam suam ancillam. Solvit 1j 1b.

In Houtaeuwe (30)

Walterus Feytius, quia intulit injurias verbales domino Judoco van Buten, presbytero… Ixxij s.

In Sancto Facobo Brugensi

Johannes Roelands, quia procreavit duas proles ex Gislena filia Johannis Squanen. Solvit xij lb.

In Zevencote (3x)

Johannes filius Johannis Ketelins, quia pugno percusserat in facie quendam fratrem Gossuinum, ordinis predicatorum, ad sanguinis effusionem.. xij Ib.

In Lisseweghe (32) Dominus Walterus Weytius, presbyter, quia introduxit Jacominam concubinam magistri Georgii de Saeyere, presbyteri, curati ibidem. Solvit | vi Ib. In Lisseweghe

Dominus Walterus Weytius, presbyter cappellanus ibidem, quia ipso die sancti Donatiani, incipiens missam Beate Marie, custode cantanti salve sancta parens, ad populum se vertit, dimittens suum confiteor, dixit custodi : « Finite, in nomine Diaboli quousque dixero confiteor ! » Debet solvere Îxs.

In Sancta Maria Brugensi

Dominus Philippus de Cruce, presbyter, quia tenuit in fornicatione Elisabeth van den Voorde, condemnatus ad viagium Beate Marie de Bolonia. Solvit pro redempcione ejusdem xl s.

In Sancta Cruce Brugensi

Domini Johannes Wilhout et Johannes Anselmi, presbyteri, quia intulerunt injurias verbales domino Jacobo de Muenc et presbytero, condemnati quilibet ad viagium Beate Marie de Buscoducis. Solverunt ambo pro redempcione ejusdem xij Ib.

In Eeclo

Margareta van den Honne pro sortilegio per eam commisso, benedicens infirmos cum orationibus, signaculis et supra bestias legens. Solvit 1 Ib.

In Keyhem

Egidius de Joucheer, quia tenuit hospicium inhonestum, nam receptare consuetus est Johannem

filium Gerardi Weymars conjugatum cum Maria sua adultera. Et ob hoc excommunicatus pro promotore solvit 1j Ib.

In sancto Donatiano Brugensi

Dominus Petrus Diedolf, quia cartas et licteras capellanie in sancto Salvatore Brugensi contra

juramentum veniendo retinuit et ultra numerum septenarium missas occupavit salarium inde recipiendo. Solvit xxiiij Ib.

Tbidem Dominus Johannes Gillis pro usura per eum commissa ante susceptionem habitus in dicta ecclesia. Solvit xxiitj Ib.

In Westende (33) | Franciscus van den Helst, quia in anno Lvji® non fuit confessus suo curato nec recepit corpus Christi v)j lb.

In Cadsand (34) Dominus Evrardus Ackersloot, presbyter, quia lapsis quatuor annis habuit prolem a quadam conjugata. Solvit ix Ib.

In Sancto Michaele juxta Brugas Dominus Johannes Muul, presbyter, quia tenuit in concubinatu Johannam de Valke, condemnatus in x s.

Tbidem Jacobus van den Voorde, custos ibidem, quia ipso die dedicationis ejusdem ecclesie se absentavit et claves dicte ecclesie asportavit adeo quod parrochiani ibidem in dicta ecclesia minime intrare potuerunt. Condemnatus in XXXV) S.

In Lichtervelde (35) Andreas Brulinc, conjugatus, quia commisit adulterium cum Johanna de Claerhout sua ancilla.… | ij Lb.

In sancto Salvatore Brugensi

Elisabeth Gheerarts, conjugata et incorrupta, quia ingressa est religionem, vel saltem assumpsit sibi vestes religiosarum absque licencia domini Tornacensis, condemnata in vj Ib.

In Sancto fohanne Sluus Johannes Beyart, conjugatus, receptor ville Slusensis, quia defloravit Ysabellim dudum suam ancillam prole secuta. Solvit xij Ib.

In Oudemburch (36) Riquardus Bakeman, quia diebus dominicis et festivis operari solet, condemnatus ad viagium Trium Regum in Colonia. Solvit pro redempcione LE s.

In Gaternesse (37) Agatha, uxor Petri filii Walteri, quia diebus dominicis et festivis male frequentat ecclesiam et illis diebus festivis sustinet ludum taxillorum. Solvit vj lb. In Sancta Maria Sluus

Thomas Bastin, conjugatus, quia defloravit et impregnavit Katherinam suam ancillam. Solvit

vj Ib.

In Sancto fohanne Sluus Willermus van den Damme, conjugatus, quia defloravit et impregnavit Johannam ancillam Luce Zwartincx. Solvit vj Ib.

In Sancto Walburge Brugensi Dominus Eustacius Mannassier, presbyter, capellanus Poe quia statuta in dicta ecclesia EQIes observare contempsit. Condemnatus in xij Ib. In Thorout (38)

Pro reconciliacione Christiane Sanders que prolem ab Hughone van den Bussche conjugato concepit, non obstante quod ipsa Christiana attinet uxori dicti Hughonis. Solvit XXVij S.

In Sancta Cruce Brugensi

Dominus Johannes de West, presbyter vicecuratus ibidem, quia defloravit et impregnavit Margaretam Smeds in Hospitali Sancti Auberti Brugensi religiosam et professam. Debet solvere

xlviij Ib.

In Ostende Petrus Pendele quia clandestine affidavit domicellam Barbaram relictam Anthonii Scotten et sui matrimonii solemnizationem infra tempus debitum non processit. Condemnatus in xij Ib. In Cadsand Vulfardus de Coene quia fossam fecit in cimiterio loci absque licencia curati solvit xl s.

In Sancta Maria Brugensi Dominus Johannes Hye, presbyter, quia in ecclesia sancti Donatiani percussit dominum Cornelium Voghelaer, presbyterum, condempnatus in x Ib. In Thorout

Pro reconciliacione Marie Bliecx que prolem suam hujusmodi a domino Johanne presbytero concepit. Solutum XXXV) S.

In Erneghem (39) Adrianus filius Judoci Zeghers, Jacobus Ynian, Adrianus de Gast, Petrus et Amandus Gheerrardo quia ipso die beati Stephani in ecclesia dicti loci sese percusserunt. Solverunt xij Ib. In Ghistella (40)

Paschasius Reysius, quia baculo ferrato percussit dominum Johannem de Gandavo presbyterum citra tamen sanguinis effusionem debet solvere | xxitij 1b’

In Thorout

Petrus van den Damme quia, non obstante punicione per dominum officialem alias facta super adulterio, recidivavit ii; Îb.

In Sancto Salvatore Brugensi

Dominus Marcus de Witte, presbyter, quia non obstante quod dominus T'ornacensis qui patronus dicte ecclesie existit luminaria dicte ecclesie administrare consuevit hujusmodi candelas ponderare

presumpsit maligne manutenens easdem suum pondus non habere, Condempnatus in xij Ib. In Dam (41)

Willermus Erwin et Elisabeth de Conroit pro consummacione matrimonii clandestini inter eos habito condemnati quilibet in xij Ib.

Tbidem

Dominus Johannes Cryn, presbyter curatus ibidem, quia dictis clandestinis interfuit et curie non denunciavit. Condempnatus in vi ib.

‘In Oedelem (42)

Dominus Johannes Neckebrouc, presbyter, quia tenuit in concubinatu Margaretam de Hoyke quam defloravit prole secuta. Debet solvere x Ib. In Ondemburch (43)

Johannes filius Vincentii Haveloes quia commisit adulterium cum Vincencia uxore Johannis Rommele duabus prolibus subsecutis vj lb. In Sancto Salvatore Brugensi

Dominus Wilbrordus Andree, presbyter aliene diocesis, quia celebravit in diocesi Tornacensi absque licencia et quia tenuit in concubinatu Zoetnam Jans pregnantem. Condempnatus, mediante reconciliacione mulieris, in vi Ib.

In Ostende antiqua | Johannes Beelentyn et Elisabeth ejus uxor quia segregatim steterunt absque judicii ecclesie. viiÿ {b.

In Sancta Maria Dam

Dominus Cornelius de Vos, presbyter, quia impregnavit Katherinam filiam Egidii Zeghers. Debet solvere pro emenda et reconciliacione mulieris xs.

In Sancto Salvatore Brugensi

Katherina van den Abeele quia separatim stetit a consortio sui mariti, absque judicio ecclesie, Condempnatus in XXXV] S.

In Ondemburch

Arnoldus Condevelt quia impregnavit Katherinam filiam Ludovici Botelaers et ipsa existente impregnata tantum processit quod per ejus instigationem Jacobus Lotins eandem Katherinam duxit in uxorem, Condempnatus in Ix s.

Page 1