CAPUT XII
DE NATURA ET DISPOSITIONE INFERIORIS HEMISPH/ERir.
Est autem niinc inquirendum de medietate terrœ qua3 in inferiori hemispha3rio est, de qua diversa et pêne contraria a diversis Philosopliis scribuntur. Gommuniter enim scribunt et dicunt nullum nostra) tiabitationis ad illiim lociim pervenisse: quia omnes illi qui scripseruut de observationibus iocoram et astrorum, invenimus in superiori iieniispha3rio posuisse suas observationes, et praecipue cognoscitur in scruptura quam scribunt de eclipsibus lunaribus. Eclipsis terrae est in omni terra eodem modo, et in uno eodemque teinpore : et cum habitantes per iongitudinem climatum Philosophi tempus eclipsium notaverunt, non invenimus umquam distantiam unius Philosophi ab alio nisiper duodecin horas îBquales: et cum in qualibet hora ascendant quindecim gradus SBquinoctia-
248 APrENDICES
lis œqiiales, constat quod'in duodecin lioris cciituin et ootoginta gradus ascendant : et haec est medielas circiilis cui tantum medietas terrée subditur: et tune unus Philosophorum observantium in una regione eclipsim aliquam lunae non distare potest ab alio nisi per medietatem lerrae: siciit si csseL eclipsis habltanti in Oriente in prima hora noctis, eadem esset habitanti in Occidente in duodecima liora ab illa: et in hac deprehenderunt Philosophi quidam in superiori hemisphaîrio tantum habitare liomines, quibus tota fere multitudo Matbematicorum consens] t, dicens ibi nullum omnino habitare : quia constat quod major est sphaera acfua) quam terra? : oportet igitur aquam in aliqua parte terram operire ponamus, sicut videmus quod aer operit aquam et terram : cum autem non operiat eam in nostro hemisphserio, videtur eis concedendum esse quod operiat eam in inferiori.
Gujus très videntur mihi rationes quaî ab eisdem Philosophis colligi possunt, quarum una sumitur ab ortu orbis. Constat enim quod super int'erius hemisphaîrium stellai secundum diversum motum ab Occidente oriuntur: vadunt igitur super illos nocte a sinistro cœli, sicut patet ex his quae in secundo libro Cœli et Mundi determinata sunt. Signa autem secundum quae moventur planeta?, in eis supra ordinem naturalem disponuntur: quia in eis est Piscis post Arietem, et post Piscem Aquarius, et post Aquarium Capricornus, et sic de aliis : L't cum naturalis motus planetarum sit secundum ordiuem signorum ab Occidente in Oriens, videbilur non esse ordinatus motus cœli ad esse et gène-
rationem super illos. Propter quod dixil PyLhago^ ras inferius hemisphaîrium esse locum pœnarum et tartari, vocans dispositionem orbis super inferius hemisphœrium orbem sub quem deprimunt hominem peccata sua: et gemere eos qui ibi sunt sub aquis inflnitis.
Aliam autem rationem inducunt qua3 prius dicta «ist: quoniam dicuntaquatn plus quam in quadrupla proportione esse majorem quam si t terra, et ideo noii posse contineri sub terrœ extremis, sed oportere quod terram plus medietate cooperiat: qusB quidem totam operire deberet si motus solis et aliarum stellarum eam in parte non exsiccaret.
Tertiam autem inducunt rationem Hesiodi, quod locus ille esset inutilis, cum nullus umquam ibi habitaverit : ab uno enim,ut inquiunt, omnes multiplicati sunt: et hune aut in illo, aut in isto hemisphœrio creatum fuisse. Quod quidem hic creatus sit, experimentum probat : ideo nullos ab ipso generatos dicunt illuc descendisse.
Hesiodus tamen dicit etiam terram inferiorem esse latœ figurée, ut habilis sit ad natandum super aquas : quia latum non facile mergitur. Goncordare autem cum ipso videtur Homerus, si eut Krices narrai in libro de Natura locorum habitabilium.
Sunt autem alii Philosophi, sicut Albumasar et sui sequaces, dicentes illam terram habitabilem esse, sicut et istam in qua nos habitamus. Cum enim solis radii et stellarum omnes angulos suos describant super eam, oportet quod exsiccent in ea humidum, in locis super quae sunt anguli acuit
radiorum, et in locis super quas radii perpendiculariter incidunt, et humidum generetur in locis aliis quae longioris latitiidinis sunt a via solis ; ex talibus autem effectibus locus fit habitabilis. Apparet igitur, ut inquiunt, quod locus inferioris hemis. pheerii habitabilis sit, sicut iste.
Nec obstat quod stelIcB oriuntur eis a sinistro : quia sinistrum illud cœli non est acceptuni secundum esse, sed secundum situm. Sinistrum enim cœli quod secundum esse accipitur, unum es(, et aliquando est in oriente nostro secundum situm, sicut in libro Cœli et Mundi est determinatum. Sed sinistrum secundum situm hoc est quoad nos tantum, et hoc nihil prohibet quoad nos esse dextrum :et ideo ratio Pythagora} nulla estomnino. Et quod dicit de ordine signorum, satis eliditur poi hoc quod in nostro hemisphœrio secundum duos motus cœli duo sunt ordines signorum : ab occidente enim in oriens disponuntur ordine naturali secundum motum naturalem planetarum : sed ab oriente in occidens secundum motum primi mobilis dispositione preepostera disponuntur : et sic est in hemisphœrio inferiorum, quod ab oriente illius hemisphœrii in occidens illius prcBpostere disponuntur : sed ab occidente suo in oriens suum ordinem habent et dispositionem naturalem.
Et quod aqua dicitur occupare majus spatium quam terra (ut elementum quod minus habet de materia quam terra, et spissum minus est) dictum est, non quod ita sit in effectu, sed quod ita est proportione aquae ad terram. Si enim tantum materias aqua? quantum ^«t in aliqua parto lorra?, spatio
comptiraLuf : erit aqua in majori spatio quam sit terra. Quod autem aqua major sit terra ineffectu, incertum est, quia multa sunt aquam diminuentia : et cum ipsa sit elementum facilis conversionis in aliud elementum, facile minuitur et facile augetur : etideo multolies diluvium fit per aquam plus quam aliquod aliud elementum. Si igitur fiat proportio maleriti; aquœ ad terram, ex uno pugillo terrœ fiunt forte mille pugilli aqua) : et ideo ad hanc proportionem dictum est esse aquam majori spaLio quam terra. Si enim in effectu sic esset, iiqua non posset limitari littoribus terra?: sed in uno erit supra terram totam. Sunt tamen aliqui qui conlendunt aquam esse majorem multa proportione quam terra : sed illi fundant intentionem suam super proporlioiie spissitudinis terrœ ad spissitudinem aquic : et ex tali proportione, cum nota sit eis proprietas terra?, a>stimant de quantitate aquaî.
Quod autem ad nos non pervenit aliquis de habitatoribus inferioris hemisphiPrii, non est ex hoc, ut inducunl, quia nuUus ibi habitat : sed potius quantitas Oceani interjaqentis undique circa terram per circuitum, quod propter nimiam distantiam locorum suorum transnavigari non potest. Si autem in aliqua parte transnavigatum est, hoc est sub torrida : quia ibi secundum naturam littora ejus sunL magis stricta. Nec sunt audiendi qui fingunt ibi homines habitare non posse, eo quod caderent a terra si ibi habi tarent : dicere enim eos cadere qui pedes habent ad nos, vulgaris imperitia est : cum inferius mundi non sit acceptum quoad nos, sed
simpliciler, iLa quod simpliciter luitiiùis > - (]ue vocatur versus Lerrsc centrum.
Si igitur dictis viris qui valde probaLi lueruul m philosophia, consentiamus, Lune dicemus inferius liemisphaerium omnino dividi, sicut superius divisum est, et habere regioiies inhabitabiles propter l'rigus, et inhabitabiles propter calorem, et regionem habilabilem distingui per climata, sicut nosl.ra distincta est : et hoc quidem est verum secundum contingentiam naturalis dispositionis. Ha^". igitur de natura locoruin per naturaiem dispositionem dicta sunt.
