XXIX. Item scolares in principio terminorum Beati Johan
ois Baptiste et Nativitatis Domini, possunt libère eligere
magistrum specialem ad sui bene placitum. Sed si conlingat
aliquem scolurem audire lectiones ordinarias per très dies
subaliquo magistro, tuncligatus est illi usque ad suumtermi-
oum in quo dictas lectiones audivit.
XXX. Item a nativitatc beati Johannis Baptiste usque ad fcstum Magdalenes, soient legi lectiones extraordinarie et minus principales, videlicet actores, Parva logicalia et predicfas lectiones quilibet scolaris potest libère audire ante Magdalenam quocumque voluerit absque hoc quod sit ligatus nisi pro uno grosso. Et si contingeret talem scolarcm ire ad alium magistrum, ille grossus a nuUo sibi débet dcfalcari.
XXXI. Item statim post festum Magdalenes debent legi lectiones principales seu ordinarie, videlicet Doctrinale, ante prandium et summule loglcales et Grecismus post prandium, prêter que in quadragesima, quia ante prandium omnia predicia leguntur.
XXXII. Item in quadragesima erat unus lector compoli et non plures, et ille eligebatur qui suffîcentior erat pro illa maleria, vel saltem qui scolaribus placentior erat et débet légère post prandium audita prius lectione Rectoris,
136 l'enseignement en province
XXXIII. Item quater in anno, scilicet anle nativitalem ^^' mini, festum Pasche, nativitatem beali Johannis Baplist^ vindemias datur licencia scolaribus pro qualibet vice quir^ ^^' cim diebus adminus vel secundum exigenciam iemporis.
XXXIV. Item in vigiliis beale Katherine et Nicolaï om i'*^^ régentes et scolares sub certa pena in ecclesia béate Mar^^ debcnt cantare vesperas circa secundam horam et matutinf»^ circa terciam horam ante diem et venire ad missam in di^ circa horam nonam et cantare vigilias mortuorum post prandium circa primam horam et in crastino missam pro deffunotis et tuncilluminantur omnes cerei luminaris preterquam in officiiâ mortuorum, quia tumdebent solum illuminari quatuor de mediocribus.
XXXV. Ilem quolibet anno débet fieri luminare sancti * Nicholaï ante festum béate Katherine in quo adminus debcnt essequinque grossi cerei quilibetsex librarum adminus.
Item due tede quilibet quarum librarum.
Item pro Rectore una teda duarum librarum.
Item pro quolibet régente graduato in dictis scolis vel alibi una teda unius libri.
Item quatuor ceret médiocres, quilibet unius libri quorum duo ponuntur super magnum altare et alii duo super altare sancte Katherine.
Item quatuor minores cerei quilibet medie libre ad ponendum super angulos magni altaris.
Item de residuo luminaris fieri debent parvi cerei unius quateronni et candele pro matutinis beatorum Katherine et Nicolaï. Item quod summa tocius luminaris débet adminus venire ad pondus sexaginla librarum.
XXXVI. Item de voluntaria benignitate in die festi béate Katherine dictus Rector consuevit dare prandium omnibus regentibus graduatis et illis subalternis quos sibi placet eligere et conformiler dicti régentes et sedem tenentes faciunt prandium in die sancti Nicholaï et invitant ipsum Rectore m et illos quos sanior pars vult cligerc pro quo prandio solvendo
l'enseignement en province 137
dicti régentes et sedem tenentes debent contribuere secundum numerum suorum scolarium.
XXXVn. Item in festis predictis de congrua benegnitatc soient invitari ad prandium, capellanus qui dicit missam cum dyacoQo et subdyacono et eciam sacrista, clericus et matricularius, racione laborum suorum.
XXX VIII. Item in diebus Yeneris quadragcsime et quatuor festis principalibus béate Marie, festo omnium sanctorum, beaii Nicholaî et Garnis privii, auditis prius salutibus in scolis : Videlicet in quadragesima ante prandium et in aliis diel^uspost prandium, omnesregentes et scolares consueverunt eantare vesperas circa secundam horam in predicta ecclesia beaie Marie de Divione et in die sabbati sequenti vcnirc ad missam de beata Virgine circa horam nonam que missa clericonim nominatur communiter.
XXXIX. Item in vesperis dictorum dierum Veneris et mis- 818 sequentibus debent illuminari grossi cerei, item per totum ofïicium et conformiter, in vesperis et missis quinque festorum principalium béate Marie, scilicet Assumpcionis, Nativitatis, Purificationis, Annunciacionis et Conceptionis.
XL. Item in translatione sancti Nicholaî que celcbratur in mensemaii, solet fieri consimilis solemnitas in ecclesia predicta, sicut in alio festo yemis, et est officiura proprium prout
patet per libros dictis solis pertinentibus, sed tune non solet fieri aliquod convivium.
XLI. Item in vigilia sancte Scolastice Virginis omnes régentes cum omnibus scolaribus et sedem tenentibus consueverunt eantare vigilias in antiqua ecclesia sancli Benigni ratione anniversarii quondam bone mcmorie abbatis Geront et post solet fieri coUatio reffccliva in dicte ecclesie refiectorio, principalibus regentibus et omnibus scolaribus indifTerenter solet ministrari potus cxeundo de dicta ecclesia et in crastino post missam dicti anniversarii débet habere rector decem solides, decem panes et totidem pintas vini cum magna mensura Divionensi ; Vice doctor quinque solides cum totidem
438 l'enseignement en province
panibus et pintis ; janitor quatuor solidos cum totidem panib et pintis, et duodecim bachalarii super hoc ordinati deb^^r:^ recipere duodecim solidos et inter ipsos equaliter distribue et quiiibet scolarium unum panem débet recipere et uduizf denarium.
XLII. Item die Veneris aute dominicam medie quadragesime, quolibet anno, RecLor, régentes, et subal terni tenebuntur cantare in ecclesia béate Marie Divionensis vigilias post vesperas dicte diei Veneris, et in crastino, missam de defTunctis pro intentione honesli viri Stephani Berbisey burgensis Divionensis. Pro quo anniversario dictus Stephanus et sui ha^rcdes tenentur dare summam viginti solidorum annuatim inter dictes Rectorem, régentes et subalternes ut moris est distribuendam.
XLIII. Item circa festum Marie Magdalenes Hector débet ordinare de sedibus cuilibet secundum ordinem et dignitatem sui gradus et sciencie. Provisu que antea omnes sedem pelentes promiserint tenere et observa re pro posse statuta et laudabiles consuetudines dictarum scolarum.
