‹ Les Jésuites et la Nouvelle-France au XVIIe siècle [microforme]Chapitre 149 sur 323 · Sc P. Ponc sit hoc p agendi m 3 sept · texte numérisé non relu

Sc P. Ponc sit hoc p agendi m 3 sept

Dico hoc 3. « S vivendi :

hic esse

missionnaires. À l'en croire, le P. de Quen aurait maltraité le P. Poncet, il l'aurait même jeté en prison! ; les Jésuites

se uvreraient au commerce des pelleteries?, ils vivraient

autrement qu'en France, leur obéissance ne serait ni simple, ni prompte; l'autorité du grand vicaire serait méconnue.

illustrissimos ecclesiæ prælatos humilibus obsequiis demereatur illisque in salultem animarum inserviat, nullà alià sibi proposità mercede quam majoris sumimi numinis gloria, Quod si quid istic contigisset quod hujus intentionis puritati tantisper adversaretur, huic ego statim pro muneris mei ratione prospicerem ; verùm nihil prius statuere possum quam super his nostros etiam Patres audierim. Unum addo Patrem Josephum Poncetum aliosque societatis nostræ missionarios juxtà institutum nostrum nulli loco esse affixos, sed semper eos in superiorum suorum dispositione esse ut mittantur in hanc vel illam mundi plagam ubi majus Dei obsequium et animarum auxilium speratur ; et licet non possimus ordinariam habere juridictionem, possumus tamen delegatam ut in Indiis ali:sque locis. Cæterum Illustrissima D. Va satis intelligit non posse promoveri barbarorum conversionem, nisi omnes in eumdem finem uno animi consensu conspirent : plus enim destrueretur uno die quam multorum annorum spatio promoverint primi missionarii, qui pro Xti evangelio posuerunt animas suas, et nascentem sanè ecclesiam non tantum sudoribus suis sed sanguine liberaliter irrigarunt. Nec mirari debet D. Va si P. Joannes de Quen, missionis Canadensis superior, prædictum patrem removerit ab officio parochiali, cum Paulus IT Felic. record. edicto an. 1649. xv Kal. nov. nolit superiorem quemquam è suis subjectis deputare ad ullum ecclesiæ ministerium et si quos iis deputare contingeret, nihilominùs sub ordinis correctione existant, et cum expedire judicabunt cosdem romovere possint. » (Arch. gen. S. J.)

4. « Scribit Pi Ve Dominus de Queylus me parüm humaniter erga P. Poncetum habuisse, me in carcerem ipsum conjecisse. Quam sit hoc parum veritati consentaneum satis advertit P. V., cum iste agendi modus non sit in societate usitatus. » (Epistola P. de Quen, 3 sept. 1658, ad R. P. Generalem ; arch. gen. S. J.)

2. « … Improbat sordidam in nobis nescio quam negociationem. Dico hoc falsum esse ; absit verbo injuria... » (1bid.)

3. « Scribit Dominus Abbas nostrorum qui hic degunt aliam esse vivendi rationem ab eû quam tenent in Galliàâ Jesuitæ, neque parem hic esse in obediendo simplicitatem et alacritatem, quasi nos de

Chose étrange ! Il se plaint au P. Général du P. Vimont sur différents points, et sur ces mêmes points il en fait l'éloge dans ses lettres au Provincial de Paris !,

Le Général, Goswin Nickel, envoya le Mémoire de l'abbé de Queylus au P. de Quen?, qui y répondit le 3 septembre 1658 par une lettre restée inédite, et qui jette un jour nouveau sur les évènements de cette époque, On ne connaissait ces évènements que par le Journal des Jésuites, qui en dit fort peu de chose, et par la Morale pratique, qui

laxioris vitæ ct inobedientiæ vitio perstringeret. Hoc sanè quam falsd et iniquè scriptum sit utraque clamat Gallia vetus et nova. Novit etiam P. V. nihil esse nobis charius hic, quam superiorum obedire mandatis. Segnem hàc in virtute hic adhüc nullum vidi; strenuos omnes et promptos ad solum nutum superioris, vel in rebus difficillimis video, et in regularum omnium observatione observantissimos. Parcat Deus Omnip. ei qui talia scripsit de nobis. » (Epist, P. de Quen, ibid.)

4. « Me ut audio, apud vestram Paternitatem Abbas vituperavit, et nunc mira scribit in Galliam ad meam laudem in iisdem rebus quas vituperabat. Est ingenium ejusmodi hominum, qui religiosos persequuntur ; bene aut male dicant isti homines, idem illis, dummodo religiosos oppugnent.» (Epistola Patris B. Vimont ad R. P. Generalem, 6 sept. 1658; Archiv. gen. S, J.)

2. Voici la lettre du P. Général qui accompagnait l'envoi du mémoire : « Mittimus ad R. V. exemplar litterarum quas Dominus Abbas de Queylus 18 sept. proxime elapsi ad nos dedit. In his advertetR, V. quid iste in nostris reprehendat. Rescripsimus ad ipsum nihil posse a nobis prius statui quam audiverim R. V. aliosque PP. qui in missione Canadensi versantur. Quare mittat ad nos accuratam de omnibus informationem, ut si forte ille easdem aliasve similes nobis querelas ingereret, haberemus que illi ad singula accusationis capita respondeamus. » (Romæ, 18 jan. 1658, ad. P. J. de Quen; Arch. gen. S. J.)

Le P. de Quen répondit à cette lettre le 3 sept. 1658, et le P. Général lui accusa réception de son mémoire justificatif, le 16 déc. 1658 : « Binas R. V. litteras accepi eadem Die 3 sept. datas, quibus nobis exponit statum missionis simulque respondet ad capita accusationis Domini Abbatis de Queylus. Quod ad Dominum Abbatem spectat, spero fore ut illustmus Episcopus ecclésiæ Canadensi destinatus cuncta suo adventu componat. » (Arch. gen. S. J.)

en dit et po P. de ( confor la mis:

de la dignes Barthé Pierre Lalem mois

M. de seront € Quen e

Nous avait co religion faveur d sa révoc Jours ap:

Page 1