‹ Les Lombards en France et à Paris [microform]Chapitre 23 sur 71 · IO · texte numérisé non relu

IO

berto xMauoer, tune baillivo Turon[ensi] per compotum suum ad O. S. XCV^> quos negat 75 i- t. De pu — (?) reddito per receptores Campanie ad Magdalenam in Calvo Monte de summa de 21,000 1. t. tradita sociis suis receptoribus Bellic[adriJ per Sornacum Caucinelli. 8oo 1. t. Summa. 24,400 1. 4 s. t. Et sic debuimus 29 1. 6 s. t. quas reddidimus Baldo Fini et aliis sociis predictorum Bichii et Muscheti in compoto suo Parisius totum per cedulam curie in compotis Sancti Johannis CCCP.

Dimanche 10 sept. Cepimus sup. R. per litteras Régis, pro mutuo reddito Roberto et Baldo Crispini fratribus de Attrebato 1,600 1. val. 2,000 1. t. quos reddidimus Régi de debito domini Ludovici, fratris régis per dictos fratres.

Mercredi ij sept. De Roberto et Baldo Crispini fratribus de Attrebato pro supplemento cujusdam mutui quod fecerunt Régi 7 1. p. cont. per se ipsos sup. R.

Jeudi 14 sept. De billione arrèstato et capto in provincia adducto apud Luparam et per Jacobum Lucie tradito monetariis Paiisius 3,^40 1. 2 s. 3 d. t. cont. pro parte per Bartholomeum de Porgue sup. R. Val. 2,512!. 21 d. ob. picte.

Vendredi 2^ sept. De monetagio Parisius pro Betino per Bartholomeum de Porgue 3,000 1. t. sup. R. Val. 2,400 1. p.

Lundi 6 nov. Societas Baldi Fini in redditu comitis Hanon. (Hainaut) pro debito 50 1. t. per Hugueninum Huguenin sup. R.

Vendredi 10 nov. Guillelmus de Nogareto, miles, pro terminis

ad vitam 76 1. 13 s. 4 d. t. per Petrum valletum suum. Sup. R.

— Robertus et Baldus Crispini de Attrebato ('>, pro debito in

redditu comitis Sancti Pauli pro V^^^ XV° O. S. 333 1. 6 s.

8 d. t. per Colinum, clericum eorum, sup. R.

Lundi I) mv. Cepimus sup. R. pro Betino Caucinel, magistro monetarum, pro vadiis suis O. S. pro tertio. 66 1. 13 s. 4 d. p. Val. 84 1. 6 s. 8 d. t.

(i) Havet, no 33. • • .

LIVRES DE COMPTES

Mercredi 22 nov. Magister Petrus de Latilhi, pro expensis suis in captione lombardorum usurariorum ballivie Silvanectensis<^) per 28 dies et uno equo reddito curie 85 1. 18 s. p. et pro residuis expense sue per 16 dies, in festa Sancti 'Martini CCCP et uno equo reddito curie, deductis 40 1. p. quas habuit per Luparam 6 1. 7 s. p. per Odonem clericum suum sup. R.

Jeudi 2) nov. Belmustinus Larcar., pro toto O. S. CCC° et O. S. CCCI° ad hereditatem equaliter 100 1. t. per Egidium de Guzo sup. R.

Lundi 27 nov. Cepimus sup. R. pro denariis per ballivum Bituricensem Johannem de Maria traduis Terrico de Bon et Girardo Albertini de Societate Bichii et Muscheti militum 1,000 1. t. et reddidimus eidein balUvo in compoto suo totum per litteras abbatis Joiaci thés [aurarii], quas attulit clericus ballivi Symon.

Jeudi ^o novembre. Thomas Aladent, civis parisiensis , pro mutuo sibi reddito quod Rex habuit per compotum Bichii ad Ascens. XCV° 60 1. t. per se sup. R.

Vendredi /" décembre. De legatis et terre sancte per Bartholomeum Girardi de Societate Mozorum de Florencia de mandato domini Guinerii can. paris. 3,333 1. 6 s. 8 d. t. sup. Reg.

Samedi 2 décembre. De legatis in distinctis et terre sancte per Barthol. Johannis pro Bonino de Clarenz domino suo de societate Clarentinorum de Pistorio de mandato domini Grimerii can. par. 3,333 1- 6 s. 8 d. t. sup. R. Val. 2,676 1. 15 s. 4 d. p.

Jeudi 7 décembre. Executores defuncti Radulfi Torcol de Sancto QLiintino, pro mutuo quod idem Rad. fecerat Régi per compotum Bichii ad Asc. XCV° reddito fratribus minoribus S. Quintini ex concessione dictorum executorum pro quadam capella beati Ludovici construenda 34 1. t.

Dimanche 10 décembre. Dominus Grimerius canon, parisiensis, cantor Baiocensis, pro mutuo sibi reddito quod rex habuit per

(i) Preuves de poursuites exercées contre des usuriers lombards de Senlis.

Ni

isran

LES LOMBARDS A PARIS

compotnm Bichii O. S. XCV° inter mutiia preposlture Paris 200 1. t. per Bavemondum fratrem suum sup. R.

Lundi II décembre. De legatis in distinctis et terre sancte per Lapum pro Girardo Rustici de societate Spine de Florencia de mand'ato; domini Grimerii can. parisiensis 3,333 1. 6 s. 8 d. t. sup R.

Lundi iS décembre. De monetagio Parisius pro Betino per Beitholomeum de Porticu 6,225 1. t. cont. sup. R. Val. 4,980 1. 1.

Jeudi 21 décembre. Obertus de Rustigaz, pro. med[ietate] O. S. • ad vitam 25 1. t. per Raimondum le caoef('> procuratorem

suum, sup. R.

Cepimus sup. R pro denariis traditis per Betinum Caucinel mat^istro Odoni Alemanni mistrali Vienne pro expensis suis in via^Alemannie pro negociis régis 500 1. t. et reddidimus régi de monetagio parisius per eum Betinum.

Rapports à Philippe VI. État de ses finances.

(Ed. .XÎORAXviLLÉ, Bill, de FÊcoIedes Chartes, t. XLVIII, p. 383.)

1330. Les cent solz sus 100 1. que payent certains marchandz [il s'agit ici des Lombards] s'élèvent à 9,000 liv. Le denier et maaille de la livre que tenait à ferme Bonnat Octavian ''^ montait à 12,000 1.

[Voir Annuaire — Bulletin de la Société de l'histoire de France,

L'émolument du grand sceau du Roy, 10,000 1.

(C'est le sceau qu'on employait dans les foires de Champagne. V. Bourquelot).

(i) Cest le Renaud du Cavech, cité plus haut, et dans les comptes de

M. Havet.

(2) Octavian Bonnet est le nom du dernier capitaine des Lombards aux

foires de Champagne que nous connaissions.

LIVRES DE COMPTES

En 1344 nous lisons :

Et depuis l'an 1332 dessus dict, que vous, très puissant seigneur, sceutes votre estât comme dit est, sont cheuz et abatuz les cent solz pour cent livres que payoient les Lombars qui souloient estre en estimacion de 10,000 1. t.

Item la taille des Lombars, de quoy l'on ne liève mais riens, vouloient estre estimée 16,000 1. t. par an.

Journaux du Trésor (Extraits)

(Ed. MoRANViLLÉ, Bibliothèque de VËcole des Chartes, 1888).

Nous relevons dans ces comptes une vingtaine de noms de Lombards, parmi lesquels :

1345. Lundi 2() août. Berthelet de Plaisance, vend à la Reine, deux rubis : 150 1.

1353. Vendredi 20 décembre. Edouard Tadelin, de Lucques. Avances au Roi.

Mercredi 2j avril. Jean Adorne vend au Roi deux pierres dures appelées dyamans, 1200 écus d'or.

Avril. Bellometi Turelli^ bourgeois de Paris. — Avances au Roi. Son neveu, Louis Torelli, de Pietra Santa, avait été maître particulier de la monnaie d'or de Saint-Lô, diocèse de Coutance (?)

On voit encore dans ces comptes les noms du tameux personnage cité par Guillebert de Metz, dont l'hôtel se trouvait rue des Prouvaires, maître Duchie (Jacques de Dussy), et du Juif Mousse de Vesoul, dont il est question dans les comptes publiés par M. IsiD. LoEB. Revue des Études Juives.

Nous publierons tout ce qui concerne les Lombards dans ces comptes dans les Lombards che:{ eux.

^g!^?MjS53BÏSB8WK^WS?W^Bi3W

Page 1