SOMMAIRE

Nonobstant la paix de Tours, les Brugeois, excités par les émissaires du duc Philippe de Olèves, ont levé l'étendard de la révolte. Conduits par un certain Georges Picavet, homme séditieux et entreprenant, ils se sont livrés à tous les excès et ont outragé leurs princes naturels, Maximilien, roi des Romains, et l'archiduc Philippe, son fils. Les Brugeois repoussent les remontrances et les avertissements qui leur sont adressés par le comte Engelbert de Nassau, s r de Breda et stadhouder ou gouverneur-général des États de ces souverains. Le duc de Saxe, accompagné des membres du grand-conseil et de nombreux gens de guerre, établit son quartier général à Damme. La lutte s'engage. Les rebelles sont battus ; plusieurs sont faits prisonniers et leurs chefs subissent le dernier supplice. Ils entretenaient des intelligences avec Philippe de Clèves, enfermé dans l'Écluse, et leur chef Picavet tombe au pouvoir du vainqueur. Les Brugeois demandent grâce et nomment des députés qui se rendent à Damme auprès du comte de Nassau, dont ils implorent le pardon. Leurs prières sont exaucées; ils font amende honorable et promettent obéissance et soumission à leurs souverains. Le comte de Nassau, voulant éviter l'effusion du sang chrétien et la destruction de Bruges, reçoit les habitants à merci, aux conditions suivantes : les bourgeois de Bruges paieront, à titre de dommages, au roi des Romains et à son fils,

l'archiduc Philippe, leurs seigneurs, la somme de 150,000 florins, dont 50,000 seront fournis par les bourgeois qui n'ont pas quitté la ville pendant les troubles et qui se sont soumis à la domination de Picavet. Les autres 100,000 florins seront acquittés en trois termes, savoir : un tiers à la S*- Jean, 1491 ; l'autre tiers à la Noël suivante et le dernier tiers à la S 1 - Jean, 1492 (dispositions financières pour acquitter la somme de 50,000 florins en huit jours). Les conditions imposées par le comte de Nassau seront remplies. Le pardon est accordé à tous les habitants, sauf à ceux qui ont pris part aux troubles. Ceux-là seront jugés. Les privilèges, les biens et les marchandises confisqués par les rebelles seront rendus à leurs possesseurs légitimes.

(Suivent les lettres de grâce).

Telles sont les bases du traité de paix que Maximilien et Philippe accordèrent aux Brugeois. Cette pièce est d'un haut intérêt pour l'histoire ; elle est datée de Damme, du 7 décembre 1490, écrite sur parchemin et contresignée par le «* secrétaire en ordonnance, » Pierre Anchemant. Voici ce document, que nous reproduisons in extenso :

Englebert, grave van Nassou ende van Vianne, heere van Breda, van Grimberghe, etc., eerste camerlinck vanden koninck, stadhouder generael vanden selven heere, ende van mynen heere den ertshertoghe van Oostryck, hertoghe van Bourgoingnen, etc., zynen zone, in hueren lande ende graefscepe van Vlaenderen, allen den ghonen die dese lettren zullen zien of hooren lesen, salut. Alzoe die vander stede van Brugghe, zonder anscau thebbene op tgoede traictiet ende appoinctement, dat, by den payse laestwaerf gemaect te Tours, hemlieden gemaect es geweest, ende dat by den selven traictiete aile oirlogen, commocien, opstellingen, mesdaden, crymen ende delicten, by hemlieden ge-

daen, upgestelt, gecommicteert ende geperpetreert jegens den coninck, mynen voirseiden heere, zynen zone, huerer hoocheit ende heerlicheit, hemlieden quytgescolden waren, geremicteirt ende verge ven, alst blycken mach by den brieven daerup geexpediert ; desen niet jeghenstaende zy, als ingraet ende ombekend vander gracie hemlieden gesciet, hebben gedaen ende upgestelt zekere commocien, vergaderingen ende conspiracien jegens den coninck ende mynen voirnoemden heere zynen zone, hebben gelaten incommen binnen der voirseide stede eenen die binnen zynen levene hem zeyde Inghelsraan zynde, metgaders zekere andere dienaers ende adherenten van mer Philips van Cleven; ende gedoocht dat wylen meester Anthuenis De Witte, in synen tyden secretaris ordinaire vanden coninck, van mynen voirseiden heere zynen zone, ende by hemlieden gemaeckt ende gecreert borchmeester vander course vander voirseider stede, de welke, omme tonderhoudene de selve stede in huerlieder goede obediencie ende te scuwene de opstellen, die de voirseide Inghelsman ende zyn medepleghers voorhauden ende geconspireert hadden omme die te destrueirne , iiem upgestelt hadden in wapenen , metgaders diversche goede mannen van eeren inde burch vander voirseider stede dootgeslegen heeft geweest inden voirseiden burch by den voirnoemden Inghelsman ende zynen medepleghers, zonder dat pugniere zulke als ten sticke behoorde van hemlieden ghedaen heeft geweest, ende naerderhand, hoewel dat van sconincx ende mynen voirseiden heeren zyns zoonsweghen hemlieden bevolen ende geordonneert heeft gezyn te becondeghene ende tonderhoudene de ordonnancien laestwaerven gemaect angaende der reductie vander munten, nochtans zy en hebben dies niet geacht, maer, onder tdexele te zegghene dat de voirseide ordonnancien gemaect hebben geweest jegens tge^ meene oirboir vanden lande, hebben gemaect, geconspireert ende upgestelt diversche nieuwicheden, cedicien, delicten ende offensien. Ende al eist zo dat, alzoe wel by diversschen onsen brieven ende anderssins, zy by ons versocht ende

geadmonesteirt hebben geweest dat zy achterlaten ende afgaen wilden van hueren voirseider offensien ende conspiracien, bli vende inde goede obediencie vanden coninck ende van myne voirseiden heere zynen zone omrae te scuwene huerlieder destructie ende geheele verderffenisse ; nochtans, ende ons voirseider versouck ende admonestacien niet achtende, zy hebben nieuwe aliancie gemaect raetten voirseiden mer Philips van Cleven, wederroupende ende daerin stellende de voirseide Inghelsman ende andere, die, omme den dootslach vanden voirseiden wylen meester Anthuenis, huerlieder borehmeester, ende omme andere zaken by hunlieden gecommicteirt, gebannen hadden geweest. Ende dat meer es, hebben genomen ende ontfanghen over huerlieder hooft ende capitein eenen geheeten Jooris Picavet, dienaer vanden huuse vanden voirnoemden mer Philips, rebelle ende desobedient den coninck ende mynen voirseiden heere zynen zone ; de welke zake by ons verstaen zonderlinghe omme de groote ende singulière begheerte die wy hadden om dat de voirseide stede zoude mogen wedergestelt zyn in goeder justicie ende policie ende inde geheele onderdanicheit van mynen voirseiden heeren, ter welvaert vanden gemeenen oirboir; danof by den zaken voirschreven zoe ontweecht was ende in zorghen van verdervenessen, hadden wederoni gescreven by onsen lieven aen die van Brugghe voorseit omme te publierne ende uute te roupene de voirseide ordonnance vander munten , den voirseiden Picavet, Inghelsman, ende andere huere adherenten ende medepleghers, te doen vertreckene vander stede, ende als vander mesdaet ende offensie by hunlieden in dese zaken ende in allen anderen gecommicteirt dat wy daerin doen zouden in zulkerwys dat wy believen zouden; dat de coninck ende myn voerseiden heere zyne zone princen zyn goedertieren ende ontfermertich. Maer continuerende van quad in nergher, zy zyn formelick gerebelleert ieghens myne voirseide heeren, hueren landen ende ondersaten; adhererende metten voirnoemden mer Philips, hebben doirloghe gedaen, hebben gezeit ende geprofereert diverssche oneer-

bare ende versmadelicke woirden jegens myne voirseiden beeren, huerer hoocheit ende heerlicheit; ende hebben zovele gedaen als dat, by ordonnantie ende advese van myne voirseide heere, den ertshertoghe mynen heere den hertogh van Saxen, stadhouder generael van de coninck ende van mynen voirseiden heere en allen hueren landen van hierwaerts over ende van mynen heeren van hueren grooten raede zyn gecommen in persoone, verselscipt van lieden van oirlogen in grooten getale binder stede vanden Damme; ende eenige vanden selven volcke van oirlogen hebben gesonden binder stede van Oudemborch. Ende, om dies wille dat de voirseide van Brugghe gecontinueert hebben in huer rebellicheit ende inobediencie, doende de oirloghe, loopende, pillerende, rovende ende vangende op dieghone die zy wisten goed ende getrauwe zynde den coninck ende mynen voirseide heere zynen zone, hebben jegens heralieden de oirloghe gedaen. Ende, naer diverssche exploiten ende destroussen op hemlieden gedaen by ons ende dien van onsen geselscepe, ende dat groote menichte van hemlieden ende vanden principaelsten van hueren bende gevangen hebben geweest, ende zonderlinghe de voirseiden Inghelsman geexecuteirt ende zyn laeste gerechte gegeven, de voirnoemde Picavet ende die vander voirseider stede, in grooten getale ende machte contenderende ende in meeninghen in te bringhen by der rivieren vanden ouden Zwene, by hunlieden van nieux verheven ende vermaect, menichte van coirne ende andere manieren van vitailgen om huere onderhoudenissen, metter selver vitailge wederkeerende vander stede vander Sluis, daer de voirseide mer Philips hem houdt, hebben ge von den ende gerencontreert geweest by ons ende by eensdeels van dien van onsen geselscepe; ende jeghens heralieden zoo hebben \vy, mitgaders de voirseide van onsen geselscepe, zo crachtelick geexploitiert ende geresisteert als dat zy aile afgewoirpen hebben gezyn, ende onder andere de voirnoemde Picavet gevangen ende in onsen handen geleit; vanden welken wy gedelibereirt zyn zeer goede justicie te doen, datter andere exempel an nemen

zullen. Ende al eist zo dat de coninck ende myn voirseide heere zyn zone, ende wy, als huerlieder stedehouder in dit land, wel cause ende materie hebben te procedeirne ter vulmaecter destructie vander voirseider stede; ende dat, om de zaken voirschreven, de inwonende ende poorters vander selver stede verbuert ende geconfisquiert hebben lyf, goet, previlegen, wetten, vryheden ende aile liberteten; desen niet jegenstaende, omme te scuwene tsturten vanden menschelicken kerstenen bloede, ende andere quaeden ende inconvenienten die by faîte van oirlogen daerop mochten achtervolgen, wy en hebben jegen die van Brugghe voirseit niet willen procederen by zulken rigeure als betamelick ende in goeder redene endejusticie wy hadden mogen doen. Ende het zy zoe dat, onlancx leden, byder gracie vanden helighen gheest, de voirseide van Brugghe gecommen zyn ende gekeert ten kennesse, berauwenesse hebbende van huerer mesdaet, ende hebben ons zeere oetmoedelicke te diversschen stonden ende by menichte van persoonen gedaen bidden omme eenighe van hemlieden te willen gheven saulfconduit ende geleede omme by ons te commene, ten fyne ende omme den coninck ende mynen voirseide heere zynen zone te ghevene ende te doene aile obediencie ende reparacie vanden zaken voirscreven ; twelke wy voir zekere huere gedeputeirde hemlieden geconsenteirt hebben. De welcke gedeputeirde, by ons ende onsen gedeputeirden daertoe by ons gecommicteirt gehoort, zyn wedergekeert in de voirseide stede van Brugghe, ende, naer diverssche vertoogingen by hemlieden gedaan den gemeenen volcke vander selver stede, zyn wederom gecommen by ons in dese voirseide stede vanden Damme. Ende, in presentie van diversschen persoonen vanden grooten raide, capiteinen ende hoofden van volcke van wapenen vanden coninck ende van mynen voirseiden heere zynen zone, hebben ons, als stedehouder van mynen voirseiden heeren, in ziere grooter oetmoedicheit ende afflictien gedaen vertoogen dat zy waren ende zyn zoe bedruct in sulker onghenouchten ende in sulken berauwe, als zy nemmermeer mochten, van

den mesdaden, crismen, delicten, wegen van faite, onneeren, scanden ende vituperen onvertillick, die, by huere rebellieheit, oirloge ende inobediencie, zy gecommicteirt hadden jegens den coninck ende mynen voirseiden heere zynen zone; ende dat zy nemmermeer blyscepe, welvaert noch prosperiteit hebben en zouden totter tyd dat sy hemlieden weder gestelt zullen hebben, alzo zy boven allen weerlicke zaken dat begheeren, inde obeissancie ende onderdanicheit van mynen voirseiden heeren; ende, omrae daertoe te commene, hebben ons in sulker oetmoedicheit ende berauwe, als voirseit es, dat gesupplyert ende gebeden. Gehoort de welke supplicacie, ende naer dat wy op de zaken voirscreven hebben gehadt tadvis van dien vanden voirseiden Raide by ons wesende, begheerende te scuwene tsturten van allen meinsschelicken bloede ende ooc de destructie vander voirseider stede van Brugghe, de welcke vermaers heeft geweest eene vanden notabelsten in fait vanden coopmanscepe van al Kerstenede, genegen zynde ter supplicacie ende bede vander selven van Brugghe, hebben, inden fiarae ende als stadhouder generael vanden coninck ende van mynen voirseide heere zynen zone, in dit voirseide land van Vlaenderen, geconcludeert ende geadviseirt te traictierne ende te appoinctierne met hemlieden, in den voirmen ende manieren verclaerst in de articlen by ons geconcipieert by den advise, als tjpven, vanden welken tinhouden hier naer volcht « Myn heere de grave van Nassou ende van Vianne, heere tôt Breda, etc., stadhouder generael ons aldergenadichs heeren sRoomschs coninckx ende myns heeren shertshertogen zyns zoons in Vlaenderen, es te vreden, in den name van onsen voirseiden genadigen heeren, te ontfangene in gracien ende genade de stede van Brugghe ende de poorters ende inwonende van diere, mids de pointen ende articlen naervolgende. Eerst, dat de voirseide van Brugghe, achtervolghende huere presentacie, doen sullen heerlicke beteringhe, ter ordonnancie van mynen voirseide heere van Nassou. Item, dat zy voir scaden, costen ende civile beteringhe betalen zullen onsen voirseide

aldergenadichsten heeren den coninck ende mynen heere den ertshertoghe zynen zone hondert ende vyftich duysent guldenen van sint Andries : te wetene, de vyftich duust binnen achte dagen, die gheheven sullen zyn by omraestellinghe op de poorters ende inwonende van de voirseider stede, waerinne niet contribueren en sullen die ghone die uuter voirseide stede vertrocken zyn ende hemlieden gehouden hebben in de onderdanicheit ons voirseide genadichs heeren eer dat Picavet angenomen was capitein vander voirseider stede van Brugghe ; ende dander hondert duust zullen betaelt zyn in drie termynen hier naer volgende : te wetene, teen derde Sint Jansmisse anno XCI°, tander derde te Kerstmisse daernaer volgende, ende tderde tSint Jansmisse anno XCII ; de welke hondert duyst geheven zullen zyn by advise van mynen voirseiden heere van Nassou, ende vanden geheelen buyck vander voirseider stede ten minsten quetse van diere. Ende, omme dat de voirseide vyftich duust binder voirseide acht dagen gereet wezen moeten, ende dat de penningen zoe haestelick niet vindelick en zyn, zo zullen de voirseide van Brugghe gestaen mids betalende voir elcken guldene een onche bruchs zilvers vanden nyeuwen teeckene of van anderen zelvere naer advenante. Item zullen volcommen al tghunt daerin zy gehouden zyn by den paeyse van Thours, ende betalen de penningen die zy ter cause vandien schuldich zyn ende wesen zullen, in zulke munte als cours heeft naar de reductie daarop gemaect; te wetene, voir elck pont eenen Andries guldene of de weirde van dien. Item, achtervolghende den selven paeys ende der acte by hueren gedeputeerde gegeven die over den paeys waren van Tours, sullen de voirseiden van Brugghe terstond publieren ende onderhouden de voirseide ordonnancie vander munte, zonder te gebruyckene vander maent. Item, al tghunt dat gegeven of quytegescolden es by crachte van lettren van confiscacien, in behoorlicker voirmen of by cedulle geteekent metter hand van mynen voirseiden heere van Nassou, sal effect sorteren ; ende en sullen de voirseide van Brugghe daerof nemmer-

meer yed raogen heesschen. Item, zullen hebben générale abolicie ende verghevenesse van al tghunt dat zy mesdaen hebben, uuytgesteken een zeker getal vanden principaelsten misdadigen cause geweest hebbende vander oirloghe. De welke gereserveirt sullen wesen omme van hemlieden ende van hueren goede gedaen te zyne, naer de goede wille ende geliefte van mynen voirseide heere van Nassou, uuternarae van mynen voirseiden genadigen heeren ; de namen vanden welcken men hemlieden overzend in gescrifte. Ende, omdieswille dat myn voirseide heere van Nassou te vullen geinformeert es datter eenige personen uuter stede van Brugghe zyn die hemlieden gemesuseirt hebben, tzichtent den voirseiden paeys van Tours, jegens de hoocheit van onsen alregenadichsten heeren den roomsch coninck ende van mynen voirseiden heeren den ertshertoghe, zoe zullen die persoonen ooc geserveirt worden uuyt den paeyse. Ende sal myn voirseide heere van Nassou, inden name als boven, jegens zulke mesdadighe mogen procederen by justicien, naar gelegentheit van huerer mesdaet. Ende mids desen, zo sullen de voirseide van Brugghe geheelelick ende al gebruycken vander voirseide abolecie, ende stappants wederkeeren tôt hueren goeden, in zulken state als zyt vinden niet jegenstaende ghiften van confiscacien of andere provisien die hemlieden daerinne zouden mogen beiegheven, ende zonder te deser cause eenige andere handlichtinghe te moeten vercrighene. Zullen ooc van nu voertan gebruycken vanden stapele vander coopraanscepe, vander vryhede, van confiscacien ende voort van allen anderen hueren privilegien, achtervolghende den voirseiden paeys van Tours, alzo zy deden ten overlyden van wylen zaligher gedachten den hertoghe Kaerle. Item, van nu voirtaen en zal nyemend den anderen mogen verwyten, noch injurieren of eenighe questien of clachten maken van al tgund dat voirleden ende geschiet es uuyt cause vander oirloghe ende diesser ancleven mach, up peyne van daerof gepugniert te zyne ter discrecie van mynen voirseide heere van Nassou, in exemple van anderen. Ende van allen anderen zaken den paeys

ende ooc den welvaert vander stede angaende, zullen de voirseide van Brugghe hemlieden gedragen inde wille ende discrecie van mynen voirseiden heere van Nassou, die daerinne zoe voirzien sal dat zy cause zullen hebben zyns te bedanckene. Aldus geteykent E. de Nassou. Ende als vanden namen ende toenamen vanden tsestich persoonen by ons gereserveirt, danof inde voirseide articlen mencioen gemaect es, tverclaers hiernaer volcht. Van Wiemersch, deken vanden smeden, Jehan De Klerc, Joos Cabboot, Adriaen Floreins, Jacob Clais, Martin Bufkin, meester Ghys Vander Heyde, Lenaert Casenbroot, Jehan Van Traylo, Jehan Van Ranst, Jehan Van Galren, Jehan Reverdin, Jehan Marot, Pondfighe, Jacob De Clerc, Dierick Van Troyen, quade hamun inde Zonne, Willem Vander Bourguerie, Jude De Sloetmakere, Pieter De Donckere, Pieter De Cueninck, Jan Cools, Jan De Keysere, Lauwers Vanden Velde, Anthuenis Tabreel, Jehan Arcke, Jehan Reineville, Michiel Hebbrecht, Jehan Metinck, Jehan Vanden Keere, Anthuenis Lenaerts, Hendrick Vanderstrate, Jean Bullinck, Jehan De Witte, Donaes De Sukerzieder, Jehan Mathys, Christoffel De Bruwaen, Jehan Nys, Turion Van Riebeke, Broeder Hannequin, Pierken Vander Poorte, Martin Vander Put, Jooris Vander Biest, Luuc Blootackere, Jooris Andries, Pieter Wyraaere, Eloy Hughe, Kaerle Fleeuwaert, Jehan de Lyndraeyere, Coppin gezeit capitein Weytkin, Jacob Van Riebeke, Hans Lieverteers, Denys Metteneye, Jooris Ridsaert, Wouter Hovin Sergant, Siraoen De Grave, Jacob Bierman, Joosse Deynaert, Jacob Lievins ende Jehan Obelare. De welke articlen ende namen vanden voirseiden gereserveirden gezien hebben geweest ende gepubliert inde voirseide stede, inde presencie van allen den poorters ende inwonende van der selver, ende by hunluyden overgenomen, ontfaen ende geaccepteirt. Ende hebben onsen in aller onderdanicheit doen bidden ende versoucken dat ons gelieve hemlieden daerup te doene expedieren onse lettren in behoirlicken voirmen.

Soe eist dat wy de zaken voirscreven overgemerct heb-

ben, uuten namen ende als stedehouder als boven, ende mids onderhoudende de voirscreven articlen ende elc zonderlinghe, aile de voirseide van Brugghe, alzo wel int générale als int particulière, mitgaders tgheheele lichame vander selver stede, uuytgedaen de tzestich persoonen boven genoemt ende andere die hemlieden geabsenteirt hebben vander selver stede, danof int sevenste vanden voirsede articlen mencioen gemaect es, ontfaen ende ontfangen inde gracie vanden coninck ende van mynen voirseiden heere zynen zone. Ende met desen hebben hunlieden, uuyten name als boven, ende elcken van huurluyden zonderlinghe quyte ghescolden, geremicteirt, vergeven, geabolyert ende te nyenten gedaen, scelden, quyte, vergheven, abolyeren ende doen te nyenten, by desen onsen lettren, aile de mesdaden, crismen, rebellicheden, commocien, conspiracien, faiten van oirlogen, upstellingen ende desobeissancien voirscreven, in wat voirmen ende manieren dat zy gesciet ende by humluyden gedaen, gecomicteirt ende geperpetreirt ; metgaders aile peynen, boeten, amenden ende offensien, lichamelick, criminelick ende civilick. Daer in, ter occasie ende by doene vanden zaken voirscreven ende van elcken zonderlinghe huere circumstancien ende deppendencien, zy, of eenich van hemlieden, hebben ende moghen mesdaen hebben ende gevallen zyn jeghens den koninck ende mynen voirseiden heere zynen zone, huerer hoocheit, heerlicheit ende justicie ; imposerende hierop, inden name als boven, eeuweghe silencie an allen officiers vanden coninck ende van mynen voirnoemden heere zynen zone; ende, inde selve name, ende humluyden gerestitueirt, ende restitueren, by desen jegenwoirdigen lettren, in huerer eere, goede famé ende renommée, in allen hueren goedingen, possessien, previlegien, wetten, vryheden, liberteten, goede costumen ende usaigen, alzo zy waren by den voirseide paeyse van Tours, ende al naer tinhouden ende achtervolghende den articlen voirscreven, verbiedende, van mynsvoirseideheerenweghen; allen oflicieren ende ondersaten van mynen voirseiden heeren, alzoe wel int générale als int particulière, dat, ter cause

ende ter occasie vanden stucken ende zaken voirscreven ende van elcken van diere huere circumstancien ende dependencien, zy ne beletten, mesdoen, messegghen of verwyten deen den anderen, in wat manieren dat het zy, op de peyne daer of gepugniert te zyne als inbrekers van payse. Ende hebben belooft ende beloven te doen ratifyerne ende approuveirne by den koninck ende mynen voirseide heere zynen zone al tinhouden vanden voirseide articlen ende van desen jegewoirdigen lettren ende dat tvoirseide heralieden sal onderhouden zyn van pointe te pointe zonder inbreken. Behouden dat ooc, omme die te onderhoudene van huèrent weghen, zy huere behoirlicke brieven gheven sulien van verbande inde welcke dese jegenwoirdige lettren sullen geinserreirt zyn, alzoe wei onder den grooten zeghel vander voirseider stede als onderzeghels vanden hooftmans ende dekens vanden ambachten vander seiver stede. Ontbieden mids desen ende bevelen expresselick, van sconincx ende van mynen voirseide heeren zyns zons weghen, allen rechters, justiciers, officiers ende ondersaten desselfs heeren. Bidde ende verzoucken, van onsen weghen, ende allen anderen wient angaet oft angaen mach ende elcken van hemlieden zonderlinghe ende alzohem toebehoert, dat van onsen jegewoirdighen remisse, pardoen, quytscheldinghe, abolicie ende van al tinhouden van desen, gelyck ende inder manieren dat voirseit es, zy doen laten ende gedoghen de voirseide van Brugghe vulmaectelick ende paisiveiicken useren ende gebruycken teeuweghen daghen, sonder hunluyden te deser cause te doene oft laten mesdoene, nu noch in toecommende tyden, eenich hunder letsel, molestacie oft moyenesse ter contrarien in live noch in goede en eenigher manieren. In kennessen van desen, zoe hebben wy dese lettren gedaen zeghelen met onsen zeghel. Gegeven inde voirseide stede vanden Damme, den vij en dach van décembre int jaer duust vierhondert ende tnegentich.

Sur le pli à gauche on lit :

By mynen heere den grave van Nassou, stedehoudere generael in den lande van Vlaenderen, joncker Philips van

Nassou, mer Pauwels De Baenst, heere van Vormisele, président van Vlaenderen, de heeren van Dinteville, van Forest ende van Montfort, mer Josse De Baenst, mer Cornelis Metteneye, scoutette van Brugghe, meester Jan le Sauvage ender meer andere jegenwoordich.

{Signé) Anchrmànt.

Sur le pli à droite se trouve la mention : Colacy es ghedaen.

Au dos : L 4 Pais van Brugghe, anno XIIII C neghentich.

Pais van Brugghe vanden jaere XIIII C neghetich, by my F. Van Varssenare.