SENTENCE RENDUE PAR YVES DE CHARTRES

(vers 1100)

(Y)vo, Dei gratia, Carnotensis episcopus, Um presentibus quam futurîs. Notum sit omnibus iam presentibus quam fiituris, quod ex mandatione donni Hugonis , Ludunensis archiepiscopi , clarnaverunt in presentia nostra monachi Sancti- Martini de Campis, adversus monachos Migoris Monaslerii, de parroehia Puthcacensis' castri, quod pertineret ad ecclesiam Béate Marie de Hienvilla^, excepta concordia décime vinearam. Responsum est a monachis Majoris Monasterii ecclesiam de Hienvilla tempère trium presbiterorum vel tempore canoniconim vel tempore monachorum, nullam parrochialem investituram habuisse in sepaltura scilicet corporum vel in décima lane vel agnorom vel aliomm parrochialium reddituum, sed potius capellam Puteacensem temporibus predictorum presbiterorum, scilicet clerlcomm, monachorum, bis omnibus investitam fuisse. Hujus autem investiture testes babuerunt : Rainardum Canardum et très alios. Rainardus Canardus testis fuit hujusmodi : capellam videllcet Puteacensem vel parrocbiam ecclesie de Hienvilla quadraginta annis in nullo parrocbiali redditu adljectam fuisse. Quidam autem presbiter hujusmodi testis fuit : se non vidisse ecclesiam de Hienvilla de parroehia Puteacensi aliquem parrochialem redditam habuisse. Albertus autem eodem modo testatus est viginti annis idem non vidisse. Hugo autem eodem modo testatus est triginta quidem annis. Monachi autem de Campis quietem possessionis monachorum Majoris Monasterii hujusmodi testibus interruperunt, et suam investituram defenderunt : domnus Symon*, archidiaconus sancte Marie, testis ftiit se vidisse presbitenun de Hienvilla serves et libères parrochiales ex débite ad sepulturam suscepisse seque interfuisse; presbiterum vero Puteacensem in presentia presbiteri de Hienvilla tantummodo loeom suscepisse Idiote. Quidam alius testis dixit se vidisse, tempore presbite-

s Le PnlMt, eanlon de JanvUle, arrondlitement de Clurlrct.

* JanvUle, cheMteu de eantoo, arrondlMement de Cbarlrct

) Simon, archidiacre en toeo. -> CartuL tfc N, D, dt Ckartut. f, p. tes.

APPENDICES. ai5

roruin qui fuerunt ante canonicos, presbiteruin de Hienvilla tcmpore Rogationum venisse Puteacum, et fecisse aquam benedictam ad puteum, el suscepisse à parrochianis panes, ova, et ceteros parrochiales redditus : ipsum autem qui tune temporis erat fomulus canonicorum suscepisse a parrochianis in ter Palmas et Pascha décime {sic) agnorum, inter Pascha et Pentecostem decimam lane. Quidam autem alius testis dixit se vidisse eundem presbiterum liberosparrochiales ex debi to ad sepuUuram suscepisse et precium sépulture ut a parrochianis suscepisse, quos et nominavit. Qoidam autem archipresbiter testis ftiit tempore canonicorum post benedictionem capelle et atrii per clamorem Ingelardi perlatum archidiacono, jussu ejusdem archidiaconi , se eosdem canonicos et de eadem benedictione et de quorumdam mortuonim in eodem atrio facta tumulatione ad justiciam invitasse. Quidam autem eorumdem canonicorum testis fuit : se cum aliis canonicis secundum verbum archipresbiteri indë ad justiciam vocatum fiiisse. Ipse autem idem testis fuit se vidisse presbiterum de Hienvilla de parrochia Puteacensi parrochiales ex debito ad sepeliendum suscepisse, quos et nominavit. Tempore autem monachorum tcstati sunt prior et monachi de donno Hugone, per quem de eadem parrochia violentia illata fuerat, se in pluribus conciliis clamorem fecisse : videlicet Exsoldunensi, Meldensi, Parisiensi *. Utrarumque igitur partiumhujusmodi testimonio audito, quia videlicet testes monachorum Majoris Monasterii ecclesiam de Hienvilla de parrochia Puteacensi învestituram habuisse , sicut prediximus , dicebant se nunquam vidisse; sed capellam potius Puteacensem parrochiales redditus quiète possedisse; testes vero monachorum de Campis, quomodo prediximus, illorum quietam, sicut diccbant, posscssionem interrupisse et suam investituram défendisse ; ex hac etiam parte ecclesiasticorum et digniorum personarum testimonium considérantes, archidiaconi videlicet nostri, canonici cujusdam et archipresbiteri, aliorum etiam laîcorum, commun! assensu fratrum nostrorum légitime et sine consideratione adjudicavimus testibus monachorum de Campis probationem debere atribui , et monachis de Campis parrochiam suam debere restitui. Quam probationem dum illi, sicut preposuerant , in presentia capituli Béate Marie, priori et monachis Majoris Monasterii obtulissent , monachi eam recipere noluerunt.

Cart. de SairU'Martin des Champs, Arch. nat., LL. 1351, f. 75 v«.

' G. EKoIdunense (IMI). Labbe, X, 899. -> G. MeldeRse (1089). /6itf.« 40l. — Il y eut un concile à Paris en 4099. Labbe, XI, 493.

SEHTEHCB DE L'OFFICIAL DE PABIS (1271)

In Domine PatrU et Filii et Spiritos Saneti, Amen. Proponente injure coram nobts offieîali Parisiensi, Trône Bertone, clerico proeoratore eapituli Saneti Germani Auttssiodorensis Parisiensis, nomine procnratorio gnsdem capttnii, contra Johannem Bernardj; qnod idem Johannes Bemardi, in augusto nltimo* prêterito, minus juste et sine causa racionablli, et in prejudictum dicti eapituli, in décima predicli eapituli quam habet et percipit et consuevit babere et percipere apud Aulolium , in campo qui vocalur campus abbatisse Longi Campi Juita rippam Secane, cepit et levavit quinquaginta sex gerbas siliginis; item in campo Bertbaudi Ascelini versus partes illas eiistente sex gerbas avene; et ideo, petente preCito procuratore nomine procnratorio dictl eapituli et pro ipso , predictum Jobanncm condempnari et compelli ad reddendaset restituendas dicto capitulo gerbas vcl viginti solidos parisiensium , pro valore quas tum eslimabat; lite igitur super premissis coram nobis légitime contestata, juratoque a diciis procuratoribus nomine procnratorio predicto, et Johanne super eisdem de calumpnia; foctis positionibus ex parte dicti procuratoris, et responsionibus ex parte ipsius Johannis ad easdem subsequtis; testibus etiam ex parte dicti procura toris ad ftindendam intentionem suam contra dictum Jobannem in dicta causa coram nobis productis, juratis, et diligenter examinatis, eorumque attestationibus publicatis; quibusdam interrogation nibus a nobis ex officio nostro eidem Jobanni fectis , et responsionibus ex parte ipsius Johannis ad eosdem subsequtis; visis et diligenter iuspectis actis habitis inter ipsas partes, coram nobis audilis et plenius iotellectis bine indè propositis coram nobis in causa predicta; considéra tis omnibus que nos de jure movere poterant et debebant, omnibus rite peraciis, juris ordine in omnibus observato; die demum Veneris ante Ramos Palmarum dictis partibus ad audiendum jus super premissis coram nobis assignata; dicta die partibus per procuratorem in jure coram nobis comparentibus et sententiam a nobis fèrrt petentibus, communicato bonorum et jurisperitorum consilio, dictum Johannem ad reddendum et restituendum dicto capitulo quinquaginta

sex gerbas de gerbis petitis vel viginti solidos turonensium pro valore, delato prius dicto procuratori dicti capituli jurejurando et recepto à nobis qnod tantum vallebant, per diffinitivam sententiain condempnainus in scriptis, cam expensis in lite fectis, quarum expensarum taxationem nostro judicio reservamus. Actum anno Domini M" cC" lxx°, die Veneris predicta.

Arch. nat., Cart.de Saint-Germain-rAuxerrois, LL. 489, f<>49, v».

LIBELLUS PKTITIONIS * (1251)

Dicunt decanus et capitulam Cameraoense persona et patroous parrochialis ecclesie de Deheries necnon Symon presbyter coratus ejusdem loci contra abbatem et conventum Sancti Auberti Cameracensis quod cum ad ecclesiam parrochialem de Deberies predictam pertineant décime in locis subscriptis sitis infra metas parrochialis ecclesie de Deheries, videlicet in sartis de Senlècbes que modo dicuntur sarta sancti Auberti Cameracensis que continent viginti quatuor modiatas terre que consistunt inter locum illum qui dicitur terre veteres de Senléces et locum illum qui dicitur quercus Hugonis Reviel; item, in sartis que dicuntur sarta heredum Egidii de Cauleri et sarta sancti Auberti, que continent circiter tresdecim modiatas terre que consistunt inter locum illum qui dicitur de Wadignies et locum illum qui dicitur li sars domini de Wallaincort, inter dictum sart et sartellum Balduini de Cauleri in teneamento de Deheries per totum sicnt dividitur a teneamento de Cauleri; item, in terris illis que dicuntur terre domine Eletrine que continent circiter viginti octo mencaldatas terre; item, in terra illa que modo dicitur terra Hugonis Berart que continet viginti duas mencaldatas terre et dimidiam; item , in terris illis que modo dicuntur sarta sancti Auberti et de Senléches que continent quater viginti et quindecim mencaldatas terre vel circiter que consistunt inter locum illum qui dicitur campus de Wandignies et locum illum qui dicitur terre veteres de Senléches; dicti abbas et conventus Sancti Auberti Cameracensis in locis supradictis a retroactis temporibus décimas percepenint et adhuc percipiunt minus juste et sine causa rationabili in pr^udicium dicte ecclesie parrochialis de Deheries non modicum et gravamen. Unde petunt dicti decanus, capitulum et presbiter nt a perceptione decimarum predictarum in locis predictis dicti abbas et conventus désistant, et ut décimas predictas dicte ecclesie parrochiali de Deheries dimittant, et ipsam ecclesiam

■ Le llbeUuB rédigé att Dom d'un proeareur est scellé de loa teean. Bien pie de 1S49, fonds ittnt Sepolchre. Arch. du Nord. {LibtUuM ptr lequel le procureur Jean Baudoin d'Avesnes, fils de Marguerite de Flandre et de Bouchard d'Avesnes, demande que la légUimiié de la naissance de ses roaiire* soit reconnue par l'Église.)

eisdem decimis in fùturum gaudere permittant, cum loca predicla sita sint sive consistant infra metas parrochie de Deheries; et ut dicti abbas et conventus fructus nomine décime in locis prenominatis perceptos ab ipsis abbate et conventu a tempore generalis concilii quos estimant ad valorem mille marcharum argenti ad pondus Trecense, dicte ecclesie parrochiali de Deheries ; restituant, et in expensis foctis et faciendis in lite petunt dicti decanus, capitulum et presbiter sepedictus abbatem et conventum condempnari, et décimas predictas dicte ecclesie de Deheries ac^udicari, salvo jure, etc.

Archives du Mord, fonds de Saint -Aubert; original sur parchemin; fragments des deux sceaux.