ACTES LÀTLNS DE SAINT DENYS
Passio sonclorum martyrum Dionysii Episcopi, Rustici et Eleuthcrii, qui passi sunt Vil idits octobris.
Gloriosae martyrum passioncs et pretiosa Domino spectante certamina, quamquam digna sint pro miraculortim dignitate conscribi, nequeunt tamen sine formidînis trepidatione compleri : quia eu m magna ru m rerura consideratur assumptio, non immerito operis timetur magnitudo ; co quod tnnlum sermo tenuis explicare non vnlef , qnantum de se dici veritas passionis imponit. Tamen expositio tantae rci, arduum licet babere videalur initium, in hoc mens trepidatione respirât, quod opiflcem suurn magisterium divins instructionis informat, et inchoantis initium ingenii prœslitiono commendat. Hac ergo consideratione audaciam nimise temerilatis assumens* qus longo temporis fuerant obumbrata siientio, ipsius divinitatis auxilio suscepta sunt revelanda : quia, ut babet testimonium veritatis, plus fldelium sunt relatione comperta, quam probentur ad nos lectione transmissa. Unde non sine certa sstimatione cognoscitur, quod novitasadhuccredentium populorum, Gentilium crudelitate conterrita, formidavit scriberc, quod tamen gaudebal Dei famulos menasse : cum sine dubio judicentur scripta, qua? fldelium serrro teslatur impleta. Credendum onim de his est, et abstersa dubietatis nube, tolis viribus confitonrium, eos qui pro confessione Domini ac Dei nostri digni fuorunl subire martyrium, etiam ampliora tolerare valuisse, quam videtur succedentibus ©tatibus relatio per populos transmissa rccolere. Id ergo supplicatio communia obtineat, ut veniam consequatur devotus, si quid de virtutibus prstermisit ignarus. Nam etsi omnia non esse solruotur, credere
tamen universitas mereatur; ut de Dei famulis etiam majon scntiat, quam sermopassionisexplanal.Qualiterenimcultorem Domini locus ejus gaudens patrocinio habere promeruit, quomodoaliorum Sanctorum vinctum illi agnoverimus fuisse consortium, sicut fidelium relalioae didicimus, ipsorumjuvamÎDe Martyrum, quantum de se scire tribuunt, cxplicemus.
Post Domini nostri Jesu Christi salutiferam passionem,poit resurrectionis unie» singularisque mysterium, post ascensionem ejus, qua manifesta vit hominibus, nunquam se défrise quo rediit, apostolorum prœdicatio universis gentiboi profalura successit. Qui cum imminere suas cernèrent psMioiM, quod Domino noslro Jesu Ghristo docente didioerant, reptati Spiritus sancti gratia docuerunt; adeo ut fide cresoente, piuci mererentur fieri confessores, quos modo Ecclesia lica gaudet promeruisse martyres. Hos ergo, quorum virtataa persecutorum non pravaluit superare conflictus, qaos ad aari similitudinem reddidit fiammarum examinatio pretiosoa, al suscipienda mandata Domini idoneos Apostolorum esse ja£cavit eleclio, quihus evangelica semina semperàGentibuseervanda committerent : electisque viris Dei dispoaitioae praridenter honorem decpeveruntepiscopatasadjungere^quohdBai eorum pnedicationibus acquisiti, ad ministerium sacri ptov* herentur altaris.
Ex qua Confessorum turba sanctum et vaneraadi BSfitt Saturninum urbs Tolosana promeraisee gaudet epiaoopufe quem impietas spectantis populi posterioribus tauri maUi ex funium nexibus ligatum, dédit Gapitolii gradibus illidMdu m. Ubi sancti capitis soluta compage cerebram frequeaûi illisionis dispersit injuria : sed talem diacessum, ad Don* mim secutus est ascensus. Félix tanti meriti tantaque pei* sona virtutis, cui concessum est primum esse dootoraa, post, martyrem : qui quod docuit verbis, evidealibus imjltvil exemplis. Simili etiam gratia beat issi mus Paulas aaMsi atque confessor Narbonensem provinciaru salutari aoquisirit eloquio : quem ita labor domestio© tribulattonis exerçait, il
verum Domini esse famulum approbaret. Sed gratias tibi* Do* mine Jesu Christe, qui infestantis inimici tela probationem fldelium tuorum permisisti esse, non vulnera; et talem tuis prwtas pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem. Dum ergo ad peculkris patroni gesta, suscepli offlcii tendit obsequium, non ex asse quœ de servo Dei sunt comperta prosequimur; sed immemores sui non fuisse sufûciat ; in talibus enim causis magis coavcnit fldeles credere, quam possit relatio humana monstrare.
Igitur sanclus Dionysius, qui, ut feront, a successoribus apostolorum, ou bien, qui tradenle sancto Clémente Pétri Àpostoli successore, verbi divini semina gcntibus eroganda susceperat, quo amplius gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepiduset calore ûdei inflammatus accessit \ ac Parisius Domino ducente pervenit, non veritus incredulœ gentis expetere feritatem : quia virtutein suam praeteritaruin pœuarum recordatio roborabat; et qui meruerat esse confessor, non cunctatus est atrocibus populis aocedere pradicator. Tune memorata civitas, et conventu Germanorum, nobilitate pollebal, quod esset salubris aère, jucunda flumine, fecunda terris, Tineis uberrima et arboribus nemorosa, oonstipata populis, referta commerciis, rursumque insulae potius quam urbis spatium, quod babitationi circumfusa fluminis unda appraettabat, crescentibus consistentium catervis reddebat exiguum, «I jttcunditatis sollicitatione contraxerat. Hune ergo locum Dei femulus elegit expetendum. Ad quem eum primum flde armâtes et eonstantia confessionis accessiseet intreptdus> ecclesiam, illis quae needum in lacis erat, et populis illis novam construxit, ac officia servientium clericorum ex more constituât, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavtt. Ci net us ergo fide, et jam construction basilic» robormtus, Deum Gentibus non desioebat insinuare quem ooverat, ejusque omnibus et judicium et misericordiam antepoitens, paulotim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat. Tantas ettam per illum Dominus dignabatur exercere virtutes, ut rebellhini
corda Gentilium non minus miraculis, quam prsdicationibus obtinerct. Miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistcre : scd subdebat se illi certatim Germanise cervicositas, et jugum Christi suave imponi sibi arcta cordis compunclione poscebat. Ab ipsisquoque destruebantur idola, quorum sumpfn fuerant et studio fabricata : et invento salutis portu, idoloram gaudcbant perire naufragia. Lugebat portio victa diaboli, cum de ea victrix Ecclesiœ legio triumphabat.
Tune bostis antiquus videns sibi perire, quod Domino conslabat assidu a populorum conversione proficerc, totam artificu sui macbinam ad impugnandum quœ fuerant constructa convertit; et sus. parlis nuetores, deorum suorum fientes exiliom, ad impietatem subits persecutionis armavit : ut eos qui unom et verumDeum colendum insinuaverant, et timendum, etperdere diversitate supplicii maturarent; ne superesse posset,qoi valeret acquirere quod peribat. Persecutionis ergo publiait sent en lia, impiorum gaudens turba progreditur, et contra Dominicum populum pugnatura conspirât, non cunctata appetere gladio, quos Dominus suos suo monstraverat esse sigoacob. Itaque cum occidui orbis parle m pro Cbristianorum inquistione percurrerent, sanctura Dionysium contra increduks dimicantem Parisius repererunt : cum quo Rusticum presbyterum et Elcutberium archidiaconem persecutionis furor inveniL Hi beati viri à sancli Dionysii numquam se sustinueruntabe» praesentia; quos in unum interrogatio persécutons investit, sed reperire non potuit quem a societate martyrii séparant. Interrogali, unum et verum in Trinitate Deum conGtentar. Deinde terrore subjuncto, multisque affecti iujuriis, veliappliciis macerati, Christianos se esse testantur; visoque peitutientis ictu, Domini ac Dei nostri se famulos magna contosionis voce pronuntiant. In hac ergo fidei constantia permanentes, reddentes terra corpora, beatas cœlo animas intukrunt : talique ad Dominum meruerunt professione migrait, ot amputatis capilibus, adhuc putarctur liugua palpitans Dominum confiteri. Beata nimium et Deo grata societas, inter
quos nec primus alter potuit esse, nec tertius; sed Trinitatem conlîtenles meruerunt venerabilem locum trino decorare martyrio. Metuentes igitur percussores, ne conversi populi fidelissima probataque devotio Sanctorum corpora profutura sibi et reliquias ad palrocinium tumularent, eligunt tetris Sequanœ profundisque gurgitibusMartyrum corpora perdenda commit-, tcre, quae imposita navibus ad praevisum jubentur gurgitem destinari.
Tune matrona quaedam licet Paganorum adhuc implicata teneretur errore, conversionem tamen se desiderare mente monstrabat et opère. Facere aliqua cogitans Domino placitura, usa subtilitate consilii, ad convivium venire postulat percussores : et dum eis copiam oblalae humanitatis expendit, a memoria eorum quae susceperant agenda discussit; ac fidelibus suis sécréta ordinatione committit, ut subtracta furto corpora diligens elaboraret occultare provisio. Qui dominae ordinatione comperta, festinanter quod eis praeceptum fueratexequuntur : furtumque laudabile in sexto ab urbe memorata lapide, id est in arata quam seminibus praeparaverant- terra, indu stria colentis abscondunl. Facla deinceps, ut moris est, satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali fecundata pinguedine, sic in ea beneficium ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus et cultor acquireret, et patria mereretur. Pubescente vero segete, diu laluit quod erat Parisiorum populis profuturum. Antedicta tamen materfamilias horum non immemor secretorum, cum primum persecutionis tepuisse vidit fervorem, locum tantorum Martyrum ossa asservanlem qua oportuit sollicitudine requisivit, atque inventum eminentis mausolei constructione signavit.
Unde postmodum Christiani basilicam supra Martyrum corpora magno sumptu cultuque eximio construxerunt : ubi quolidie, opérante Domino nostro Jesu Cbristo, mérita eorum virtutum probantur monstrari frequentia; et experiuntur intirmi quantum Dei famulos conveniat honorari, ubi recipit escitas visum, débilitas gressum, et obstructae aurium janua
recipere mereniur auditum. Sed nec illud silanduin
immundi spiritus infestatione rexaii, dnm ad
locum examinandi virtute divina ducuntur, Sandorunîp»
sorum coguntur imperio, quo quisque Martyrus
loco, designalis nominibus indicare. De quorum
Idus Octobris, Dominus nos gaudere volait» qui
esse fructum Martyrum repromisit, coi est honor et gin,
virtus et imperium in s&cula ssculorum. Amen.
{Origines de l'Église de Paris, p. 262 et enhr., 300 et Wttt)
DIPLOMA THEODERICI IV. Ail. C. 733.
Theudericus, rcx Francorum, yir inluster. Oportetdii principali inler esteras peticiones, illod quod pro cribitur, vel pro divinis nominis postulatur, p^g^Mli percipere, ad aeffectum perducire, ut flat in mercidem, pro quieteoi servorum Dei vel congrueutia locis vi impcrlitur petitio. jErgo dum et omnipotens Pater qui de tenebris lumen expendiscire, per Incarnationis m] unigenili filii sui Domini nostri Jesu-Christi, vel inlustnliM Spiritus Sancti inluxit in corda sanctoram Cbristianonun, cujus amore et desiderium inter citeras gloriosus martyrum beatus Dionisius cum sociis suis Rustieo et therio, qui primi post apostolos sub ordinatione baati flt menti, Pétri apostoli successoral in hanc Galliarum ciam advenerunt; ibique praedicantes baptismum et remissionem peccatorum, dum in hune modo ibique meruerunt palmam marthyri®, et oorooaa
gloriosas, ubi per ronlta teeapora, et usqiie nunc in eorum ita- ■tticam, in qin pretiosa eorum corpora requiescire vedentur, nera minima minicola virtute Christi per ipsus dignabatur operari, in quoetiam loco gloriosi parentis nostri, vel bons ■wrooriœ proatarns noster Dagoberthus, quondam rex, videntur requiescire : utinam al et nus per mtercessionem sanclorum ipsorum in eœlestia rigna cum omnibus sanctis miriamur participare et vitam œlernara percipere. Igitur venerabilis vir fldclis noster, Deo propitio, Bertboaldus abba de ipaa basiiica peculiaris patronis nostri domni Dionysii, missa petitione per illustri viro Carlo majorem dormis nostro, démenti» regni nostri reddedirimt, soggerentes eo quod a longo tempore a ponteficibus Parisiorum urbis integrus privilegius ad ipsvi haselica domni Dionisii fuissent concessus, el ad aillerions Régis parentis nostrus de eu tempore usque nunc confirmatus, qui el ipso privilegio seu et ipsas praceptiones vel conûrmationes se prst manibus abire adflrmant : sed pro intégra flrmetate petiit ipsi vir Carlus, vel ipsi abba celsitudinem Dostra, nt et nus itéra tii per nostra priBceptioue hoc deberimus adOrmare, quorum lam raligiosa petitione libentissiini Mscepisse, et in omnibus confirmasse vestra comperiat ma* gmitodo. Sed quia a snpraseriptis principibus.. .
Et illut vira in hune privilegio nostra serenitatis placnit inserendi, ut cum abba» de ipaa casa Dei de hune ssculo mto dîviuo fuerit evogatus, licoaat ipaius saoctï congrégation! de ipso monaatirio ei watetipsis elegire; et quem bonnm et condignnm invanireot, qui bonnus abbatis secuachtm urdine sanrto possit ngere vel goberuare, et unanîmiter consenaerint; data aaesoritate a nobis vel a succestori* bas nrjsiris ibidem in ipaa casa Dei tnstitaatar abba : et pro «fabilitate rigni nostri vel pro cooetis leodis oosUis seu aaluti patriœ Domioi miserieordiaio valeanl exorara. Qua optematum inlustrinm viroram nostrornm procerum gnttSKmo animo et intégra devotiona vis fnemna preslitisse vel bqbc satané, to scilicei ordene, ni aient temporebns antariorum Begom, pa-
rentum nostrorum, ibidem in ipsa sancta basclica psallentios per turmas fuit instituais, sicut ordo sanctus edocit, die oootuque perenniter in ipso loco sancto celebretur. Quam urdenationis auctoritatem decrivemus...
Data ipsa die kal. martias anno m. rigni nostri, Vakacianis, in Dei nomine féliciter. Amen.
(Origines de l'Église de Paris, p. 282.)
PRjECEPTUM PIPPINI. An. C. 768.
Pippinus rex Francorum vir illuster. Incipientia regni noria affectu de nostra crectione intègre auxiliante Domino vigikrit et pro ipso bono opère actum cum consilio pontiflcuo, iri seniorumoptimatum nostrorum pro nostroconQrmandoregao, et pro mcrcede, vel adipiscenda vita aelerna, el pro reveraù sancti Dionysii martyris, Rustici et Eleutherii, qui glorioooic triumphali voto pro Cbristi amore coronam martyrii conncai sunt, ad basilicam ipsorum, ubi requiescere videntnr, el * miraculiscoruscanf, ad ipsos monachos, qni ibidem desenfn videntur, sub libertate evangclica regulariter viventes, tW antiqui patres vel anteriores reges confirmaverunt, noe dflff in ipso sancto loco nostro munere privilegium renotare àà+ remus : quod ita et fccimus. Ergo oportet clementiam priid* palem inter cœteras petitiones illud, quod pro sainte adscribitur, vel pro divino nomine postulatur, placabili andita cipere et ad effectum perducere, ut flat in mercedis coq] tionem, du m pro quiète servorum Dei vel congruentia. loch vencrabilibus impertitur petitio. Ergo dum et omnipotent Kter, qui dixit de tenebris lucem explen^^^re, per Inear*
& nationis mysterium unigcnili Filii sui Domini nostri Jesu 1 Cbristi, vel illustrationem Spiritus sancti illuxil in corda . sanctorum Christianorum, pro cujus a more et desiderio iater Wteros triumpho8 gloriosos marlyrum, Lealus Dionysius, et taepe jam dictus Rusticus et Eleutherius, qui primi post aposlolos sub ordinatione beati démentis, Pétri apostoli successoris, in hanc Galliarum provinciam advenerunt, ibique prae- [ dicantes baptismum pœnilentiae in remissionem peccatorura, ! dam in hune modum certabant, ibi meruerunt palmam martyrii et coronas percipere gloriosas : ubi per multa tempora et usque nunc in eorum basilica, in qua eorum corpora requieseere videntur, non minima miracula virlutum Chrislus pro ipsis dignatur operari : in qua etiam doranus Oagobertus, quondam rex, videtur quiescere, utinam et nos per intercesgioncm sanctorum ipsorura in cœlesti regno cum omnibus sanctis mereamurparticipari, et vitam aetemam percipere. Igitur vir venerabilis Folradus abba de ipsa basilica peculiaris patroni nostri dorani Dionysii clemenlia3 regni nostri credidit «nggerendura, quod a longo tempore a pontifleibus Parisiorum urbis integrum privilegium ad ipsam basilica m domni Dionysii fuisset concessum, et ab interioribus regibus parentibus nostris de eo tempore usque nunc conûrmatura : qui et ipsum privilegium seu et ipsas praeceptiones vel conGrmationes se praB manibus habere afûrmal; sed pro intégra flrmitate petiit ▼ir ipse Folradus abba a celsiludine nostra ut nos iterato per praeceptionem nostram hoc deberemus afOrmarc. Quorum tam religiosam petilionem libenlissime suscepisse, et in omnibus confirmasse vestra comperiat magniiudo. Sed quia a suprascriptis principibus vel a c&teris priscis regibus etiam eta Deum timentibus hominibus Christiania ipsum templum, vel ipse saoctus locus propter amorem Dei et vitam aelernam rébus videtur esse ditatus, nostra intégra devotio est, ut superius intimavimus, ut privilegium ad ipsum sanctum locum abbali vel fratribus ibidem consistent ib us facere vel confirmare pro quiète futura deberemus, ut facilius ipsi congregationi liceat
pro stabilitatc regoi nostri ad limina vel ad sepulcbra ipsorum martyrum jugiter exorare. Nos ergo per hanc sériera auctoritatis nostrae, juxta quod per Bupradictum privileginm a pontificibus factum est, vel anlerioribus regibus confirmatnm, pro reverentia ipsorum martyrum conflrmanras...
IUud vero in hoc privilegio nostrae serenitatis placuit insorendum, ut cum abba de ipsa casa Dei de hoc ssculo trati divino fuertt evocatus, liceal ipsi sanctae congregationi de ipso monasterio ex semetipsis eligere, et quem bonum et ooadh guum invenerint, qui ipsum onus abbatiffi seaindum ordinem sanctum possit regere vel gubernare, et unani miter consenserint, data auctoritate a nobis, vel a successoribus nostris, ibidem in ipsa casa Dei instiluatur abba...
Data nono kal. octob., anno 17 regni nostri. Actum in ipoo monasterio sancti Dionysii.
(Origines de F Eglise de Parts, p. 284.)
i° LETTRE DE LOUIS LE DÉBONNAIRE A H1LDUIN, Abbé de Saint-Dents. An. C. 835.
lu nomine Domini Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, LuJovicus, divinà repropitiante clementift, Imperator Ang» tus, Hilduino, venerabili abbati monasterii sauctisfiimonzn martyr um ac specialium protectorum Dionysii pretiosi, oorioruriique ejus, éeternam in Christo salutem.
Quantum muneris ac praesidii non modo nobis ac prftdft» cessoribus seu progenitoribus nostris, verum etiam totio» imperii nostri populis, Domini providentiâ, per beatisshnum Dionysium sxpenumero, imo continue in magnis gratiaram
ubertatibus contulerit, cunctœ per transacta tempora Gallica generationes seiiserunt, qua& ejus insigni apostolatu fidei rudiments sumpserunt, et salutis subsidia perceperunt.
Prœdecêssores autem nostri gloriam hujus eximii testis et amici Dei non inaniter coluerunt, qui dumejus sacras exuvias in terris ob amorem eè honorem Do mi ni nostri Jesu Christi opibus, quibus poterant, honoravenint per ejus preces dignissimas honoris privilegio potiri et in terrenis et in cœlestibus meruerunt, ot videlicet unus ex priscis Francoram regibus, Dagobertus, qui eumdem pretiosissimum Christi martyrem veneratus non mediocriter fuerat, et in mortali est vita subliraatus, et per ejus adjutorium, sicut divina ac celebris ostensio perhibet, a pœnis est liberatus, inque vita perenni desiderabiliter constitutus.
Progenitores quoque nostri mellifluum nomen Dionysii (sic enim verbis ac scriptis suis eum appellare consuevere) non incongrue pia dilectione et dilectissima pietate amplexi sunt. Quia proavus noster Carolus princeps Francorum inclytus per orationes ipsius excellentissimi martyris indeptum se fuisse gratulatus est apicem principatus, eidemque decurso mortalitatis tempore (an. 74i), quod charius potuit habere depositum, corpus scilicet proprium, in magni die judicii suscitandum, et animam Domino praesentandam fldeliter commendavit, ac per hoc maxime devotionem atque fiduciam cordis sui erga peculiarem patronum patenter ostendit. Sanclae nihilominus recordationis avus noster Pippinus, propter altare quod ante sepulcrum saepe fati saepiusque dicendi domini Dionysii, per divinam et memorabilem revelationem jussu ipsius sanctissimi marlyris, in honorem Dei et apostolorum Pétri et Panli, qui pr*sentes ostendebantur, abeato et angelico viro Stephano snmmo Pontiflce dedicatum est (an. 754), inter sacra missarum solemnia, una cum duobus filiis, Carolomanno videlicet et div<H mémorise domino ac genitore nostro Carolo, jure pranominato Magno, ab eodem aposlolico Papa in regem Francorum unctus, superni muneris benedictionem percepit. Qui-
que eu m quanta se humililate an le limina basilics sanctonm martyrum, defuncto hujus vitae curriculo, sepeliri preceperit (an. 768), titulus etiam ipsius conditorii innotescit.
Sed et nos multis frequentibus largitionibus teneficâ ejus sumus experti, praecipue tamen in humans varietatis eventu, quo Dei, ut semper fatendum est, jnslo judirio, ta virgâ eruditionis sus visitati, et baculo speciosae miséricorde ejus, ante praescriptum al tare per mérita et solalium domiii ac piissimi patris nostri Dionysii, virtute divinâ recreati et restituti sumus (an. 834), ci n gui unique militare judicio atque auctoritale episcopali resumpsimus, et usque ad prasens ipsius gratioso adjutorio suslentamur.
Idcirco, venerabilis custos ac cultor ipsius provisoris etadjutoris nostri domini Dionysii, monere te volumus ut quidqnid de ejus notitià ex Gracorum historiis per interpretatiooem sumptum, vel quod ex libris ab eo patrio serreone conscriptis, et auctoritatis nostra* jussione ac tuo sagaci studio, interpretumque sudore, in nostram linguam explicatis, huic negotk) inseri fuerit congruum, quodque etiam in Latinis codidbus jam inde habes invenlum, adjunctis eis qus in libsllo ejus Passionis continetur, neenon et illis quae iu tomis vel chartis vetustissimis armarii Parisiacs Ecclesiae, sacra videlioet sedis sus, prolalis inveneras, et obtutibus Nostrae Serenitatis ostenderas, secundum quod rerum, causarum etiam ac lemporum convenientiam noveris, in corpus unum redigas, atque uniformem texturu exînde componas, quatenus compendiosius valeant innolesci, et fastidiosis minusve capacibus vel studiosis lectionis possit taedium sublevari, pariterque omnibus mitficationis utilitas provideri.
His ita contextis, volumus ut revelationem ostensam bette papœ Stepbano in Ecclesia ejusdem sanctissimi Dionysii, sieut ab eo dictata est, et.gesta quae eidem subnexa sunt, una cum hymnis quos de hoc gloriosissimo martyre atque pontifies habes, cl officium nocturnale subjungas : sed et différente!», ac cum inlogritate sui, quaeque ex eo reperta sunt, in altero
volumine colligas, nobisque distincte et correcte transcripta quantocius dirigas aut prosentes : quoniam maximum valdeque dulcissimum pignus desiderabilis praesentiae illius domini et solaloris nostri, ubicumque simus, habere nos credimus, si cum eo, vel de co, aut ab eo dictis, oralione, collatione, lectione colloquimur.
Vale in Cbristo, vir Dei, in sacris orationibus jugiter memor nostri.
(Origines de l'Église de Paris, p. 338.)
