FRAGMENT DU CHRONOGRAPHE ARISTARQUE
« In Dei Domine Eugyppius Aristarcus Honosiforo primicerio salutem.
« Apices vestrae caritatis, Anatholio déférente, suscepimos, in quibus inserium legitur, uti quantum nostrae memorisvd priscorum vetusta traditione recordatus fucrim, de wiïi dogmatibus vel sec ta ru m varietate Atheniensium, seu de âtn vel composilione urbis Atbenarum vobis rescribere studio litterali curarem et inter caetera in scriptis vestris repperimus quatinus vobis brcvi slilo perstrinxissem, qu® in ipsa cintate Atheniensium temporibus Apostolorum gesta sunt. Quomodo Paulo Apostolo ibidem supervenienti per inanes philosophai et fallaces rerum machinationes restiterunt.
a Immô etiam appetistis à nobis, ut de Symmacho et Apollinare Chronopagita necnon et de Dionysio Areopogita, qui audilores Pauli Apostoli temporibus apud Athenas dîne runt, quid de illis soi rem vel quali prosapia Atheniensinm, quaque de stirpe orti sint, vobis luculenter exprimerem : qvod ita secundum imbecillitatem ingenii nostri per transaclt rétro tempora traditione vetust&tis, sicut audire potuimus, vobis per Anatholium filium et Agigerulum vestrum direximns. Athen® civitas est in conflnio Thraci® et Laced®moniorum posita, situ terrarum montuosa, Ionici maris faucibus inteclusa iEgeum pelagus sinistra parte contingit ; urbs inclitaet antiqua, terrarum ferlilitate opulenta, fandi et éloquente dutrix, philosophorum et sapientium genitrix, artium variarum et divitiarum opulentiâ pr® ceteris urbibus pollebaL Istac posita est in Attica provincia, ubi Cecrops et Menander reges gentium claruerunt, ubi Apollo et Hypocras et Aris toteles nati sunt, qui toto orbe in ipsis temporibus sapienti® floribus fuiserunt. In hac magnopere urbe tempore Gecropis et Menudri
regum simulacrorum cultus et idolorum superstitiosa religio primitus reperta eroicuit. Quinque etenim regionibus dispertita describitur.
a Prima regio est, qua JEgeum mare respicit, mous supererainens urbi, ubi Saturni et Priapi aurea simulacre ▼ariis colebantur illusionibus ; quam regionem, Chronopagum Graeci, Satarnum vocant. Secunda regio Atbenarum est, qns respicit contra Thraciam, ubi terebintus miras magnitndinis inerat, et ubi Fauni, agrestis hominis, simulacrum à pastoribus diebus constitutis colebatur. Tertia regio urbis Atbenarum est, quae respicit portum Neptuni, ubi simulacrum Diana et Neptuni Mgei colebatur ; quem locum Possedonpagin appellant; Graeci enim Neptunum Possedon dicunt. Quarta regio Atheniensis urbis est, ubi idolum Martis et Herculis simulacrum colebatur, quod est in colle Trîtoniœ mons in raedio urbis positus, ubi conçu rsus totius urbis, luna renascente, veniebat ad colendum scilicet Martem et Herculem quos deos iUi fortissimos adorabant; quem locum Graeci Areopagum vocant. Aris enim graecè Mars latine dicitur. Quinta regio urbis Atheniensis est, quae respicit ad portam Schaeam, ubi idolum et simulacrum Mercurii positum est; qui locus Ermipagus nominalur ; Ermis enim graecè Mercurius dicitur.
« Haec urbs maris terneque, silvarum et montium, fluminu m et virectarum opulentia pra ceteris urbibus Graeci» nobilissima floruit, et quae tune urbibus caeteris proferebatur, mode gentium impetu oppressa et intercepta deprimitur. Apollo dictus est Apollinis cujusdam nobilissimi Athéniensium principis prosapiâ derivatus, eu jus pater Nicolaus vir roagni iogenii litterarum studio pollens, civis et inclitus Argolica artis magister, cujus Qlius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur et autenticas bibliolbecas revolveret, dum deditus erat philosophke et vanis superaiitionibus ritu paganorum, audivit Paulum Apostolum nova et inaudiia anlea dogmata prodicantem, qui, dum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud
Athenienses docuit. Rclinquens vanas superstitionesgentium, provolutus pedibus Apostoli, deprecatus est, ut ei veram doctrinam et viam salutis ostenderet, seseque Christi, non Saturai, proferebat esse discipulum.
« His ita gestis, cum quodam die Paulus Areopagum venisset, beatum Dionysium interrogare cœpit quid coleret ant quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret; cui ait Dionysius : « Deos, quos colueruat patres nostri, quorum virtutc et sollertia mater terra continetur, hos oottmns et adoramus, aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. » Dam yerô Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustr&sset, inter cetcras aras repperit altare unum, in quo erat titulus desnper scriptus, — Ignolo — et conversus Paulus ad eos interrogaviL illos : a Quis est ille Deus ignotus? » Cui respondit inter eeteros Dionysius : « Quia adhuc non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis et venturo secnlo fulurus, et ipse est Deus, qui regnaturus est in coslo et in terra, et regnum ipsius non accipiet finem. »
a Interrogatus Paulus ait : « Quid vobis videtur? Homoerit, an spiritus deorum ? » Bespondentes dixerunt» « quia et venu Deus et verus homo, et ipse renovaturus est mnndum» sed adhuc incognitus est hominibus, qnia apud Deum in cœlo conversatio ejus est. » Paulus dixit : « lllum Deum pradico vobis, quem incognitum usque nunc habuistis. Nalus est de virgine, sedet ad dexteram Patris, verus Deus, verus homo, per quem omnia facta sunt. Notus in Judaea Deus et magnum in Israël et sanctum nomen ejus ; quem incognitum usque nunc h* buistis, modo cognoscite, quia ipse est Deus soins et pneter illum non est alius deus, qui nos de morte reduxit ad vitam, qui cœlum et terram, homines et angelos in unitate regni soi conjunxit, qui vivificat et mortiflcat, qui clandit et nemo aperit, qui a périt et nemo claudit. »
a Haec et alia plurima Paulo praedicante, cùm per singuh templa praedicaret, Ghristum Dei filium esse, Dionysius veram
doctrinam et dogma salutis audicns e( nibil esse idola, quibus serviebat, et daemonia magis quàm deos esse, recognoscens, Spiritum Sanctum et verba vitae in Pauli doctrina evidenter sentiens, divinâ gratiâjnstigatus ad Paulum se convertens expetivit ab eo, ut pro illo divinam roisericordiam deprecaretur et ejus discipulus esse mereretur. Cùmque die altero iter âgeret Paulus, c&cus quidam, oculorum luce privatus, Pauli se postulat virtute sanari.
« Mox ergô sanctus Àpostolus, Domini et Magistri sui Jesu imitator effectus, crucem ejus diu clausis oculis imposuit dicens : « Christus, videlicet Dominus et Magister noster, qui oculis lutuui imposuit caci nati et lumen illico accipere meruit, ipse tuis oculis potentià suà lumen restituât. » Mirum in modum et lucem accipere meruit sine lumine natus et his cum verbis statis adorsus est dicens : « Vade ad Dionysium et die ei, quia Paulus servus Jesu Christi ad te me misit, ut memor sponsionis tuae ad eum venire non pigriteris, et baptismum salutis accipiens ab omnibus absolvi posais nexibus delictorum. » Mox is, qui lumen receperat, obedientiae pede verba jubentis impie vit et ad Dionysium properans Pauli ei verba per ordinem nuntiavit
« Sed electus jam Domini Dionysius, ut caecum respexit firmis lu minibus palpilantem, his eum verbis allocutus est dicens : « Tune es ille, quem cœcum natum cuncti cognoverant affines? » Cui ille respondit : « Ego nempe sum, qui c&cus natus, usque nunc lux mihi vit» est negata pnesentîs ; sed ipse Paulus, qui te ad se venire mandavit, invocata Jesu Christi et Magistri sui virtute sanitatis mihi lumen induisit. » Qui protinus surgens ad beat! properat mandantis monita Pauli. Quid diutius morer? Confestim credidit et sacri baptismatis ondà respersus,abnegatis erroribus Paganorum, ejus se tradidit magisteriis imbuendum, ac deinde, Paulo jubente, Christi Evangelium praedicavit. »
(Origines de rÉglise de Paru, p. 307.)
TESTAMENT DE V1SBIUS.
« Ego Visbius, Lisbii filius, Ghristum Jesum, quem nobis praedicavit Dionysius Ionicus, qui appellatur Macarius, Deum esse de Spiritu Saocto ex digna Maria, quae nunquam fuit aliter nisi virgo, conceptum ; et hominem sine ulla macula mtum, et passum ac mortuum pro hominum salvamento; qui resurrexit, et ia cœlo ad dexteram sui Patris, qui est Beos simili ter vivus, sedensin omni loco est, usque dum venietad judicium, quandoincipiet illnd regnum, quod non habelftnem. Dono illi et tibi bonus Minisler ejus Masso presbytero schopos omne postli minium meum cum illo, quod est in Urbuûo hujus.
« Illi respuo, quod Dionysius Macarius à pâtre meo comparavit ad domum baptismalem faciendam, quia dicebtt, Deum Jesum in locato natum, et de ejus pretio captivornffl sepulturam comparatam; et remansit mihi de matre mtt Larcia, quae prodidit patrem meum àMacario Dionysio Chrôtianum Fescennino Sisinnio; et post nimias torturas, catastts, et catenas, et militum terniones, et bestias mansuefactas, «t clibana extincta, cùm videret in carcere Glaucini Macarium Dionysium Dominicas celebrantem, lumen, quod talc non vidit homo, super omnes, qui per illum crediderunt, in Dnngendo pane Jesum Dominum cum multitudine Albatorum US dédisse, et audisse dicentem : « Accipe hoc, care, rnunm, quod mox complebo tibi unà cum Pâtre meo,quoniam mecnm est maxima merces tua, et omnibus, qui audierint te, salos in regno meo. Nunc faciès fortiter, et memoria tua erit in laude; dilectio autem et benignitas, quam habes, semper pro quibuicùmque petierit, impetrabit. » Et sic cùm cassa cervice caput suum illum cum luce grendi portare, clamavit, se
Christianam, el occisa est. Ego namque Bomam duclus, Domitiano ejus pilato per très Caesares militavi.
« Nunc quia mihi promittis, si ista desero, et Jesu Deo milito eu m Dionysio Macario, et justiGcalis Hustico et Eleutherio, et pâtre et matre, et omnibus, qui diligentes Jesum mortui sunt, illud regoura ab eo, ubi mori non debeo, sed gloriam semper habere, et reges, quibus militavi, in pœnis ▼idere eu m illis, qui non credunt; et sic totum credo, et trado omoia mea ad viclum illis, qui sic esse credunt, et me alienum facio de hoc mundo, et trado me Jesu Deo, et nomen meura ad fontem baptismalem dono. Ego Visbius Jesum Christum cum Pâtre et Spiritu Sancto unum Deum credo, et mundum et diaboli voluntatem abjicio. »
{Origines de VEglise de Paris, p. 310.)
