FRAGMENT DU CHRONOGRAPHE ARISTARQUE
<i In Dei nomine Eugyppius Arisfarcus Honosiforo primicerio salutera.
« Apices vestrcE caritalis, Anatholio déférente, suscepimus, in quibus inserlum legitur, uli quantum nostrae memoriae vel priscorum vetusta traditione recordatus fuerim, de variis dogmatibas vel sectarum varietate Atheniensium, seu de situ vel compositione urbis Athenarum vobis rescribere studio lilterali curarem et inter caetera in sci'iptis vestris repperimus quatinus vobis brevi slilo perstrinxissem, quae in ipsa civitate Atheniensium temporibus Apostolorum gesta sunt. Quomodo Paulo Apostolo ibidem supervenienti per inanes philosophias et fallaces rerum machinationes restiterunt.
« Immô etiam appetistis à nobis, ut de Syramacho et Apollinare Chronopagita necnon et de Dionysio Areopagita, qui audilores Pauli Apostoli temporibus apud Athenas claruerunt, quid de illis scirem vel quali proppia Atheniensium, quaque de slirpe ortisint, vobis luculenterexprimereni : quod ita secundum imbecillilalem ingenii nostri per transacta rétro tempora Iraditione vetustatis, sicut audire potuimus, vobis per Analholium filium et Agigerulum vestruni dirc.ximus. Athena3 civitas est in conflnio Thraciaî et Lacedœmoniorum posita, situ terrarum montuosa, lonici maris faucibus interclusa ^geum pelagus sinislra parte contingit ; urbs inclita et antiqua, terrarum ferlilitate opulenta, fandi et eloquentiaî nutrix, philosophorum et sapienlium genitrix, artium variarum et divitiarum opulentiâ pras ceteris urbibus poUebat. Istaec posita est in Attica provincia, ubi Cecrops et Menander reges gentium claruerunt, ubi Apollo et Hypocras et Aristoleles nati sunt, qui tolo orbe in ipsis temporibus sapientiaj floribus fulserunt. In bac magnopere urbe tempore Cecropis et Menandri
regum simulacrorum cultus et idolorum superstitiosa religio primitus reperta emicuit. Quinque etenim regionibus dispertita describitur.
Prima regio est , quae yEgeum mare respicit , mons supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aurea simukcra variis colebantur illusionibus ; quatn regionem, Chronopagura Graeci, Saturnum vocant. Secunda regio Athenarum est, quœ respicit contra Thraciara, ubi terebintus mir» magnitudinis inerat, et ubi Fauni, agrestis hominis, simulacrum à pastoribus diebus constitutis colebatar. Tertia regio urbis Athenarum est, quae respicit portum Neptuni, ubi simulacrum Dianœ et Neptuni ^gei colebatur ; quemlocum Possedonpagin appelknt; Graeci enim Neptunum Possedon dicuul. Quarta regio Atheniensis urbis est, ubi idolum Martis et Eerculis simulacrum colebatur, quod est in colle Trîtoniœ mons iu raedio urbis positus, ubi concursus totius urbis, îuna renascente, veniebat ad colendum scilicet Martem et Hcrculem quos deos illi fortissimos adoraLant; quem locum Grœci Areopagum vocant. Aris enim graecè Mars latine dicitur. Quinla regio urbis Atheniensis est, quœ respicit ad portam Schaeam, ubi idolum et simulacrum Mercurii positum est; qui locus Ermipagus nominatur ; Ermis enim graecè Mercurius dicitur. (1 Hœc urbs maris terraeque, silvarum et montium, iluminuni et virectarum opulentia prae ceteris urbibus Grœciœ nobilissima lloruit, et quae tune urbibus caeteris prœferebatur, modo gentium impetu oppressa et intercepta deprimitur. Apollù dictus est Apollinis cujusdam nobilissimi Athenieosium principis prosapià derivatus, cujus pater Nicolaus vie magni iogenii litterarum studio pollens, civis et inclitus Argolicae artis magister, cujus Glius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur et autenticas bibliolhecas revolveret, dum deditus erat philosophiai et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Pauium Apostolum nova et inaudila antea dogmala praedicantem, qui, dum ei résistera non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud
Athenienses docuit. Relinquens vanas superstitionesgentium, provolutus pedibus Apostoli, deprecatus est, ut ei veram doc- Irinam et viam salutis ostenderet, seseque Christi, non Saturai, proferebat esse discipulum.
« His ita gestis, cum quodam die Paulus Areopagum venisset, beatum Dionysium interrogare cœpit quid coleret aut quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret ; cui ait Dionysius : « Deos, quos coluerunt patres nostri, quorum virlute et sollertia mater terra contiaetur, hos colimus et adoramus, aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. » Dum verô Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrâsset, inter ceteras aras repperit altare unum, in quo erat titulus desuper scriptus, — Ignoto — et conversus Paulus ad eos interrogavit illos : « Quis est ille Deus ignotus? » Cui respondit inter ceteros Dionysius : « Quia adhuc non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis et venturo seculo futurus, et ipse est Deus, qui regnaturus est in cœlo et in terra, et regnum ipsius non accipiet finem.*»
« Interrogatus Paulus ait : « Quid vobis videtur? Homo erit, an spiritus deorum ? » Eespondentes dixerunt, (( quia et verus Deus et verus homo, et ipse renovaturus est mundum, sed adhuc incognitus est hominibus, quia apud Deum in cœlo conversatio ejus est. » Paulus dixit : « lUum Deum praedico vobis, quem incognitum usque nunc habuistis. Nalus est de virgine, sedet ad dexterara Patris, verus Deus, verus homo, per quem omnia facta sunt. Nolus in Judaea Deus et magnum in Israël et sanctum nomen ejus; quem incognitum usque nunc habuistis, modo cognoscite, quia ipse est Deus solus et praeter illum non est alius deus, qui nos de morte reduxit ad vitara, qui cœlum et terram, homines et angelos in unilate regni sui conjunxit, qui vivificat et mortificat, qui claudit et nemo aperit, qui aperit et nemo claudit. »
« Haec et alla plurima Paulo praedicante, cùm per singula templa praedicaret, Christum Dei fllium esse, Dionysius veram
doctrinam et dogma salutis audiens el nibil esse idola, quibus serviebat, et daemonia magis quàm deos esse, recognoscens, Spiritum Sanctum et verba vitœ in Pauli doctrina evidenter sentiens, divinâ gratiâ instigatus ad Paulum se convertens expetivit ab eo, ut pro illo divinam misericordiam deprecaretur et ejus discipulus esse merei-etur. Cùmque die altero iter ageret Paulus, caecus quidam, oculomm luce privatus, Pauli se postulat virtute sanari.
« Mox ergô sanctas Apostolus, Domini et Msgistri sui Jesu imitator élTectus, crucem ejus diu clausis oculis imposuit diceas : « Christus, videlicet Dominus et Magister noster, qui oculis lutum imposuit caeci nati et lumen illico accipere meruit, ipse tuis oculis potentiâ suâ lumen restituât. » Miruni in modum etlucem accipere merait sine lumine nalus et bis cum verbis statis adorsus est dicens : « Vade ad Dionysium et die ei, quia Paulus servus Jesu Cbristi ad te me misit, ut raemor sponsionis tuae ad eum venire non pigriteris, et baptismum salutis accipiens ab omnibus absolvi possis nexibus delictorum. » Mox is, qui lumen receperat, obedientiae pede verba jubentis implevit et ad T)ionysium properans Pauli ei verba per ordinem nuntiàvit.
« Sed electus jam Domini Dionysius, ut cœcum respexit flrmis luminibus palpitantem, bis eum verbis allocutus est dicens : Tune es ille, quem caecum natum cunoti cognoverant afflues?» Gai ille respondit : « Ego nempe sum, qui caecus natus, usque nunc lux mihi vitae est negala praesentis ; sed ipse Paulus, qui te ad se venire mandavit, invocata Jesu Cbristi et Magistri sui virtute sanitatis mibi lumen induisit. » Qui protinus surgens ad beati préparât mandantis monita Pauli. Quid diutius morer? Confestim credidit et sacri baptismatis undâ respersus, abnegatis erroribus Paganorum, ejussetradiditraagisteriis imbuendnm, ac deinde, Paulo jubente, Cbristi Evangelium praedicavit. m
[Origines de l'Eglise de Paris, p. 307.)
TESTAMENT DE VISBIUS.
« Ego Visbius, Lisbii fiiius, Cliristum Jesum, quem nobis praedicavit Dionysius Ioniens, qui appellalur Macarius, Deum esse de Spiritu Sancto ex digna Maria, guae nunquam fuit aliter nisi virgo, conceptum; et hominem sine ulla macula natum, et passum ac mortuum pro hominum salvamento; qui resurrexit, et in cœlo ad dexteram sui Patris, qui est Deus similiter vivus, sedensin omni loco est, usque dum veniet ad judicium, quando incipiet ilbid regnum, quod non habelfinem. Dono illi et tibi bonus Minisler ejus Masso presbytère schopos omne postlirainium meura cura illo, quod est in Urbanio hujus.
« Illi respuo, quod Dionysius Macarius à pâtre meo comparavit ad domum baptismaleni faciendam, quia dicebat, Deum Jesum in locato natum, et de ejus pretio captivorum sepulturam comparatam; et remansit mihi de maire mea Larcia, quse prodidit patrem meum à Macario Dionysio Christianum Fescennino Sisinnio; et post nimias torturas, catastas, et catenas, et militum lerniones, et bestias mansuefactas, et clibana extincta, cùm -videret in carcere Glaucini Macarium Dionysium Dominicas celébrantem, lumen, quod taie non "vidit homo, super omnes, qui per illum crediderunt, in frangendo pane Jesum Dominum cum multitudine Albatorura illi dédisse, et audisse dicentem : « Accipe hoc , care, munus, quod mox complebo tibi unà cum Pâtre meo, quoniam mecum est maxima merces tua, et omnibus, qui audierint te, salus in regno meo. Nunc faciès forliter, et memoria tua erit in laude ; dilectio autem et benignitas, quam habes, semper pro quibuscùmque petierit.impetrabit. » Et sic cilm caesa cervice vidisset caput suum illum cum luce grandi portare, ckmavit, se esse
Christianam, et occisa est. Ego namque Romam ductus, Domitiano ejus pilato par très Caesares milita vi.
« Nunc quia inihi promittis, si ista desero, et Jesu Deo milito eu m Dionysio Macario, et justiGcalis Kustico et Eleutherio, et pâtre et matre, et omnibus, qui diligentes Jesum mortui sunt, illud regnum ab eo, ubi mori non debeo, sed gloriam semper habere, et reges, quibus militavi, in pœnis videre cum illis, qui non credunt; et sic tolujn credo, ettrado omnia mea ad viclum illis, qui sic esse credunt, et me alienum facio de hoc mundo, ettrado me Jesu Deo, et nomen meum ad fontem baptismalem dono. Ego Visbius Jesum Christum cum Pâtre et Spiritu Sancto unum Deum credo, et mundum et diaboli voluntalem abjicio. »
{Oingines de VEglise de Paris, p. 310.)
