‹ Les origines de la Confédération suisse: histoire et légendeChapitre 31 sur 41 · CONFIRMATION PAR LE ROI RODOLPHE DES DROITS ET DES LIBERTÉS · texte numérisé non relu

CONFIRMATION PAR LE ROI RODOLPHE DES DROITS ET DES LIBERTÉS

DE LA COMMUNAUTÉ d'uRI.

Colmar, 8 janvier 1274.

Rttdnlfas Dei gratia Romanorum Rex semper Aagustas pra« dentibus Vins Ministro el UnivemMi YaUis Uraine dilecUs fidelibas suis gratîam et omne bonum. In benevolencie singularis 2q[>plaiisu complectitur Nostra serenitas clare fidèi puritatem st sin* ceritatis indubitate constantiam, qua vos erga Nos et Romannm Imperium semper incaluisse experimur. Que quidem vestra graciosa placiditas, lucidis insîgnita fréquenter operibus, nostris sic mémorialibus est înscripta tenaciter, quod ad omnem provectum vestrum et tranquillitatem omnimodam promptis votis assurgere volumus, liberiates ve$tras, honorée et jura inconmutabili animo disponentes ttbilibet non minuere sed augere. Eya igitur, vos fidèles egregii, ad insistendum nostris et Imperii beneplacitis, de bono in melius continuacione perpétua, mentes et animes quesumus preparate; certos enim vos fiau^imus et securos, quod in nulle eventuvel casnvos obligabimus aot aiienabimus ullo modo, sed inter spéciales alump* nos Imperii computare vos volumos, specialibus Nottris et Imperii Uiilm» et obsequiis omni tempère reservandos. Datum VI Id. Januar. Indictione S. Regni nri Anne primo.

(Schmid, Gesch. des Freyst. Uri, II, â04.)

. (Page 70)

SENTENCE ARBITRALE RENOUE, AU NOM DU ROI RODOLPHE, ENTRE LE COUVENT D*£N6ELBER6 ET LES GENS d'uRI.

Altorf, 11 août 1275.

Wir Marquart von Wolhusen, Richter in'Argôw vnd Zûrichgôw < desz allerduriuchtigosten Herren Her Rudolffs von goites gnaden Rômischen kungs.... Sye roenglichem ze wussen das in der zwitracht vnd ciag, vor dem obgenanten vnserm herren dem kung, zwuschent dem Âbbt vnd Convent desz gotzhusz vnd ciosters zu Engelberg an eim, und der getneindder luten desz taU zu Yre am andern tèil bewegt, von wegen der AIppen in dem tal zu Engelberg... Derseibenzwitracht vnd clagsache, nach langer missheliung, Vns von dem obgenanten vnserm herren dem kung zu recht empfolhen ist. Als wir nun... beider teilen fryheiten, inen von dem allerduriuchtigosten Herren Her Fridrichen Rômischen keiser vnd ovch von dem obgenanten Her Rudolfifen Rômischen kung gegeben, ovch zugen vnd kuntschaSt vmb vnderwisung der sachen fur vns bracht, verhôrthaben,... So haben wir... zwuschent inen mit ir gunst verricht vnd geordnet : Also das... Vnd desz glich sol die gênant gemeind der luten zu Vre sich frowen vnd niessen iro rechtungeu vnd fruntschaSt vnuerbrahenlich, wie die inen in der selben AIppen biszher zugehort bat,... Ob dann das gênant gotzhusz hier inn versert wurde, so sol ein Abbt sin clag fur ein Amman von Yre bringen, vnd ob im volkomen recht vor im nit verlangen môchte, so sol vnd mag ein Abbt desselben gotzhusz (an zorn dero von Vre) sin clag furnemen vnd tun an den enden, da im das eben und fuglich sin bedunket ; were aber das die von Vre beswert vnd versert wurdint, so soUent sy ir clag fur ein Abbt von Engelberg, so zu

den âten were, briogen vod daselbs recht nâmen. Und diser diogen ztt gezugnusz sind dise dioge beschriben und offenlich mit ttçsern Insigel besigelt. Und sind die ding beschehen za Âltdorff, in dem iare desz Herren Tasent zweybundert Sibentzig und funf

Jare, mornend nach SanI Laarencentag

(Archives du canton d*Uri.)

(Page 8i)

RESGRIT DU ROI RODOLPHE RÉGLANT LA CONDITION DU JUGE DONNÉ AUX HOMMES LIBRES DE SGHWYZ.

Bade, 19 février 1291.

Rudolfus dei gratia Romanonim Rex sernper Augustus, Prudentibus viris, vniuerm Hominibus de Smiz, libère conditionis existentibus, diiectis suis fidelibus, gratiam suam et omne bonum. Inconueniens nostra reputat serenitas quod aliquis $eruil%8 conditianii existens pro indice vobis detur; propter quod auctoritate regia volumus yt nulli hominum qui seruilis conditionis extiterit de vobis de cetero iudicia liceat aliqualiter exercere, presentium testimonio litterarum, quas maiestatis nostre sigillé iussimus conmunirj. Datum in Baden. XI Kal. marcij Anno domini HCC. Nonagesimo primo. Regni Vero nostri anno XVIII.

(Archives du canton de Schwyz.)

(Page 95)

PREMIER PACTE FÉDÉRAL DES WALDST^TTEN.

1 août 1291.

In nomine domini Amen. Honestati consulitur, et vtilitati publiée

pronidetnr, dnm pacta, quietis et pacis stata debto, sdidantiff* Noverint igitur vniuersi, quod homines vallu Vranie, vniuenUa$que vàtlii de Switz^ ac eanmmmtas hominum iniranumtanorum vaUii in/èrtorii, maliciam temporis attendentes, ut se et sua magis defendere valeant et in statu débite melius consernare, fide bona promn serunt inuieem sihi {mUtere^ auxilio, consilio quolibet, ac fauore, personis et rébus, infra valles et extra, toto posse, toto nisv, contra omnes ac singulos qui eis vei alicui de ipsis aliquam intulerint Yîolenciam, molestiam, aut iniuriam, in personis et rébus malum quodlibet machinando ; ac in omnem eventum quelibet vniuersitas promisit alteri accurrere, cum neccesse fiierit ad succurrendum et in expensis propriis, prout opus fuerit, contra inpetus malignorum resistere, iniurias vindicare ; prestito super hiis corporaliter iura- ^mento absque dolo servandis, antiquam confederationis formam iuramento vallatam presentibus innovando; itatamen, quodquilibet bomo iuxta sui nominis conditionem domino suo conuenienter subesse teneatur et seruire.

Conmuni etiam consilio et fauore vnanimi, promisimus, statuimus, ac ordinauimus vt in vallibus prenotatis nullum iudicemy qui ipsum officium aliquo precio vei peccunia aliqualiter conparauerit, yel qui noster incola vel provincialis non fuerit, aliquatenus accipiamus vel acceptemus. Si uero dissensio suborta fuerit inter aliquos conspirâtes, prudenciores de conspiratis accedere debent ad sopiendam discordiam inter partes, prout ipsis videbitur expedire ; et que pars illam respueret ordinationem, alii contrarii deberent fore conspirati.

Super omnia autem, inter ipsos extitit statutum, ut qui alinm fraudulenter et sine culpa truddauerity si deprehensus fuerit, uitam ammittat, nisi suam de dicto maleficio valeat ostendere innocenciam, suis nefandis culpis exigentibus ; et si forsan discesserit, nunquam remeare débet Receptatores^ et defessores prefati laale&ctoris, a vallibus segregandi sunt, donec a coniuratis prouide reuocentur. Si quis uero quemquam de conspiratis, die seu nocte, silentio, frauduleirter per incendium niattauerit^ is minqnam ihabari débet pro

cooprooioeiali. Et si quis dktam malebctorem fovet et defewlit infra yalles, satis&ctioneai prestare débet dampnîficato. Ad hec si qais de cooiuratis alium rdms spoUaueritt Yel dampntficauerit qualiterouBique, si Te& nocentis infra «allés possunt J>eperiri» stfvwri debent ad procurandam secundum iasticiam lesis satisbctÎMea. losuper Dttllus capere débet pigauê aUeriut nisi sit manifeste débiter Yel fideittssor, et hoc tantum fieri débet de licencia soi iadicis speciali. Prêter hec quilibet obedire débet suo iudid et ipsum, si jieccesse fuerit, iudicem ostendere infra [vallem] snb quo parère potins debeat iuri. Et si quis iudicio rebellis exstîterit, ae de tpsius perfrnatia quis de conspiratis dampnificatus fuerit, predictum contumacemad prestandam satis&ction^u iurati conpellere tenentur uniuersi. Si uero guerra vd discordia inter aliquos de conspiratis suborta fuerit, si pars vna litigantium iusticie vel satisfoctionis non curât reçipere complementum, reliquam defendere tenentur coniurati*

Supra scriptis statutis, pro conmuni vtilitate salubriter ordinatis, cottcedente domino, in peryetuum duraturiê. In cuius bdt eoidentiam presens instrumentum, ad pe(ti)tipnem predictorumconfectum, SigiUorum prefatarum trium vniuersitatum et vallium est muniffline roboratum. Actum Anne dommi. M. C€. LXXXX. prioM). Incipiente mense Auguste.

(Âixhives du canton de Schwjfz.)

(Page 104)

Page 1