Ibid., p

2. Ibid., p. at) 5 . Sur le g 2 du Dictum Gratiani, C. I, q. I, c. 97 post, Étienne de Tournai écrit (Ibid., p. 140), à propos de l’opinion de Gratien qui identifiait la déposition et la suspense : « Dicunt quidam hoc intéressé inter depositionem et suspensionem quod inter deportationem et relegationem ; ut scilicet, sicut dcportatio est in perpetuuin, sic et depositio; et sicut relegatio ad terapus, ita et suspensio... Différant tamen, nam depositus nec sibi nec aliis conficit [Euchnristiam], suspensus vero, etsi non sibi, sed tamen aliis. » Parmi ces quidam il faut ranger Gandulph de Bologne, cf. p. 322 . En revanche, l’opinion soutenue ici par Etienne de Tournai est celle de Roland. Cf. p. 3 o 5 .

3 . C’est le ms. P. II. 26 de la Bibliothèque royale deBnmbcrg. Cette Somme est décrite dans F. Sciiultk, Zweitcr Beitrag, p. 1 1 4 et suiv.

L’ENSEIGNEMENT A PARIS

A propos du texte de Gratien, C. I, q. i , c. 17, il écrit :

Distinctio hic adtendenda que in pluribus locis huius cause necessario est repetenda. Hereticorum alii occuiti alii inanifesti. Manifestorum atii sunt infra ecclesiam, alii extra. Eorum qui extra ecclesiam sunt, alii se ipsos precidunt ab ecclesia, alii iudicio ecclesie eiecti sunt. Item eorum qui iudicio ecclesie precisi, alii simpliciter excommunicati, alii depositi vel degradati.

Ordinali ab heretico occiilto vel ab illo qucrn sustinet ecclesia veros ordines accipiunt, et quidquid taies fecerint, qui infra ecclesiam sunt, ratum erit.

Cum autem suspensi fuerint vel si seipsos precidunt, vel iudicio ecclesie eiecti, ita tamen quod non depositi vel degradati, potestatem retinent, e\ecutionem vero amittunt. Id est possunt quidcm dare ordines et cetera sacramenta celebrare et vera erunt sacramenta, scilicet vere ordinabunt, verum etiam corpus Doinini confident et sic inceteris, sed executionem non habebuut, id est ius illud faciendi,et ideo si execuntur, ad dainpnationem suam faciunt. — Ordinati autem a talibus ignorantes vel violenter attracti vere ordinantur, et révéra gratiam spiritualem et potestatem et executionem accipiunt. — Qui vero scienter a talibus ordinantur, ordinantur quidem vere et potestatem accipiunt, non autem executionem. Dubitatur tamen de talibus utrum, si forte presumpserint celebrare sacramentum corporis Domini, an vere couficiant necne. Videtur tamen quod vere conficiant, et hii si revertantur ad ecclesiam, forte dispensatione recipi possunt.

Qui autem depositi sunt vel degradati , si aliquod sacramentum celebrare presumunt , nichil agunt et a talibus ordinati nichil accipiunt.

L’auteur applique avec suite sa doctrine, par exemple, à la validité de l’Eucharistie :

Postquam enim convictus et depositus fuerit [presbyter], révéra inaniter dicetur sacerdos, quia et si tune etiain ipsa verba canonis in altari proferat, nichil tamen consecrabit. Hoc inquam dicosi iudicio ecclesie deponilur vel degradatur, que estspecies dépositions; quia si suspensus fuerit ab officio suo vel etiam ei interdictum fuerit ofïiciuin, si intérim presumpserit conficere et missam celebrare, executionem quidem habet et vere conficit, tamen ad perniciem suam 1 .

Il l’applique aussi à la réordination de Daibert :

Inducit Gratianus, ad formandam questionem, illud decretum de Daberto, nui cum fuerat ordinatus a Nezelone heretico, postea est reordinatus. Sed forte ordinator ille depositus fuerat, unde subditur in decreto nichil habuit etc. Gratianus tamen subtilius déterminât quod sunt quidam ordines qui dantur per unctionem ut presbyteratus et supra, et ibi non polest fieri reordinatio. Sunt alii qui dantur per distributionem vasorum vel similium sine unclione aliqua, velut diaconatus et infra, et in illis potest esse reordinatio, sicut factum est de Daiberto. In hac determinatione non omneslaudant Gratianum *.

1 . God. Bamberg, P. II. 2(5, fol. 26 r., ù propos du Décret C. I, q. I, c. 2. a. Ibid., fol. 3a v., à propos de G. I, q. VII, c. 24 .

LA THÉOLOGIE DE L’ÉCOLE DE BOLOGNE

De plus, l’auteur anonyme distingue soigneusement entre la déposition et la dégradation 1 .