‹ Les ruines et chroniques de l'abbaye d'OrvalChapitre 18 sur 218 · LES TROIS ÉTABLISSEMENTS D'ORVAL · texte numérisé non relu

LES TROIS ÉTABLISSEMENTS D'ORVAL

1110, celui des Chanoines réguliers jusqu'en 1131 , et celui des Bernardins, depuis cette dernière époque jusqu'au sac de 1793, sont trois ordres de faits, qu'il importe de séparer soigneusement, dans l'histoire d'Orval et dans l'étude de ses ruines. Celles-ci sont muettes pour l'intelligence, autant que froides pour le cœur, si l'on confond ces trois périodes; mais elles deviennent éloquentes quand on les ausculte l'histoire à la main, et elles se reconstruisent, aussi attrayantes qu'instructives, quand on mesure leurs débris avec l'équerre de l'archéologue, et à l'aide des proportions, soit réelles, soit fantastiques, du beau.

Maintenant que vous êtes prévenus, entrons.

ue«

Fondation de l'Abbaye d'Orval par les Comtes de Chiny en 1121 (1).

a In Domine sanctœ et individu® Trinitatis, anno ab Incarnations « Domini millesimo centesimo vigesimo quarto, indictiono lerliâ, prier dio Kal. Octobris, dedicata est Ecclesia in honorem sanctiD et per- « peluu) Virginia, in Aureâ valle, à domino venerabili Episcopo Hen- « rico Virdunensi, jussu et petitu domini Archiepiscopi ïrevirorum « Godofridi, primo anno sua) ordinationis, rognante llenrico hujus no- « minis quarto, anno secundo réconciliation* inter regnum et sacerdo- « tiwn ; cujus dedicationi ecclesi® interfuit Otto, Cornes de Chisney, « cum suà u*ore Adélaïde et filiis, domino scilicet Frederico Remensis « Eeclesiœ Praeposito et Alberto post patrem Comité, et aliis quam « plurimis nobilibus et liberis hominibus.

a Qui Cornes prœdictus, in prœsonliâ omnium qui aderant, terram « possessionis in quà ipsa ecclesia constructa est, cum appenditiis in- « feriùs divisis, Deo et Sanctœ Maria) liberâ manu, conjugis et filiorum

(1) Bcrtholet t \. 111, preutcs.Col. L. I.

kk LES TROIS ÉTABLISSEMENTS D'OR VAL.

« assensu, sub lestimonio praesentis Domini Episcopi Henrici Virdu- « nensis et omnium Clericorum, Monachorum, militum et scrventium, « sine retentiono alicujus juris vel occasionis advocationis omnium eo- « rum, quae tune possidebant vel possessuri erant fratres ibidem Deo « servientes, concessit, et sui autoritate sigilli confirmavit, ita libéré et « absolutè quomodo Pater suus Arnuiphus fecerat, jussu Mathildis a Marcionissœ, cujus erat fundamentum illiusloci.

« Haec sunt autem quae tune divisa sunt : totum Alfait usque ad « viam de Isers, quae vadit ad ortum aquae Villire, et usque ad qua- « tuor furnos, terram venatoris Arnulphî, et sicut via tendit de Ge~ « mengis ad aquam Asun, et à ripâ, suprà quam sita est ipsa Ecclesia, « usque ad allodiumde Viler, ubi tria flumiua conveniunt; ista et alia « quam plurima contulit Otto Cornes praedictae EcclesiaB in dedicationis « die cjus, ita libéré, sicut pater suus Arnuiphus Cornes pridem contact lerat, jussu Marcionissae Mathildis ; censum etiam fœminarum de « Casa-Petra et censum de uno manso apud Surinis; in ipso autem « dedicationis die sub dote dédit ibidem liberalis Cornes mansum unum, « cujus pars una adjacet apud Morsul et alia apud Chervis, et cum hoc « servum unum et aneillam, quorum nominasunt : Lambertus ci Beva; « dédit etiam cum his et aliosscilicetLam&erfum, Fabrum, Aynardum, « Sciardum, Bodonem, Rodulsum cum familiâ su à, Evvidem cum fa- « milià suà, medietatem etiam molcndini apud Sanctam Mariam con- « cessit. Concessit etiam Deo et San cl se Marias idem Cornes Otto, asti- « pulantibus uxore et filiis, ut quisquis vellet converti de seculo ad lo- « cum supradictum, liberam haberet facultatem quidquid possidebat « ipsi dare loco, vel alius quis, sive liber, sive servus, aliquid ex suo « dare voluerit, ratum confirmavit.

« Quidam etiam vir clarissimus Cono dédit partem allodii sui, â tri- « busvidelicet fluminibus usque ad allodiumde Blennei, et totum aquae « cursum Villire ad molendinum faciendum, secundùm praedictam di- « visionem, sine respectu alicujus advocationis. Tradidit etiam deci- « mam ejusdem allodii per manus praedicti Ponlificis. In die etiam ipso « dedicationisquaedammulier Deda Defant (1) quidquid haereditatis ha-

(1) Dite ou Judith du Faing, mariée h Jacques de Duras, arrière-petitfllsde Conon de Montaigu, et arrière-neveu de Godefroidde Bouillon.

Page 1