A BESANÇON

(octobre 1567.)

L1CENTIA ERIGKNDI (JOLLEGIUM BISUNTINUM.

Motu proprio. Gum sicut accepimus quod dilecti filii senatores seu gu ernatores civitatis Bisuntinensis, quae inter illarum partium praecipuas et antiquas urbes merito est censenda, prœdictae civitatis décore atque ejus populi commoditate. ac bonarum artium scientiis in ea nutriendis et propagandis, summopere cupiant in dicta civitate unum collegium erigi in quo tam theologia quam jus civile et pontiflcium, philosophia etmedicina publiée profiterentur; nos attendentes quam sit pretiosum sapientiae et scientia? donum cum probitate conjunctum vitae, et quod per illud, illo largiente a quo procedit otnne datum optimum omneque donum perfectum derivatur, ignorantiœ et vitiorum tenebrae profligantur, errores tolluntur et mortalium actus in semine ventatis disponuntur, quantumque christianse reipublicœetortodoxœlldeiconducatulmilitansDeiEcclesia

;1) La copie sur laquelle nous transcrivons cet acte le date de 1580. C'est une erreur manifeste que nous avons cru pouvoir corriger en y substituant la date plu* vraisemblable de 1588, d'ailleurs confirmée par une lettre de Claude Cirant , envoyé de Besançon à Rome dans le cours de cette dernière année.

ubique viris litterarum scientia preditis (quorum opéra veritatis lumen protendi, et illud obumbrare nitentes dissipari valeant) in diesabundel, motu simili et ad omnipotentis Dei laudem et gloriam ac ipsius militantis Ecclesia? ac exaltationem et ipsius communitatis Bisuntinensis spéciale auxilium, eisdem senatoribus seu gubernatoribus ut in dicta civitate et in loco ad id convenienti et apto unum collegium scholarium cum dote, ecclesia vel capella, in qua missae et alia divina ofticia , juxta providam ordinationera eorum qui illiusgubernationem et curam suscipient, celebrentur, nec non flnituris edificiis, cameris , locis et dote simili collegio convenientibus et necessariis, in quo aliquot civitatis Bisuntinensis seu aliunde evocandi, Deum timentes etreligionem catholicam et apostolicam zelantes, manu teneantur, idonei et honesti preceptores seu doctores qui inibi publiée theologiam, jus tam civile quain pontificium, philosophiam etmedicinam pro!iteanturetdoceant,erigere etinstituere possint, auctoritate apostolica facultatem concedimus et impertimur ; nec non dilectis filiis ipsius scholaribus, rectoribus et gubernatoribus ut in omnibus etsingulis privilegiis, exemptionibus, immunitatibus, favoribus, libertatibus, facultatibus et indultis quibus tam alii urbis nostrae Roman» quam Bononiensis civitatis universitatum scholares ad gradus pro tune provecti et illius rectores nec non doctores et legentes in eis tam de jure quam consuetudine aut alias quomodolibet utuntur, potiunlur et gaudent, ac uti , potiri et gaudere poterunt quomodolibet in futurum, non solum ad earum instar, sed ad quarumeumqueparium, «que ac quoque pari formiter uti, potiri et gaudere poterint in omnibus et per o m ni a, qui pro tempore in theologia, doctores, magistri, licentiati aut alias graduali fuerint, si quodin beneticiisecclesiasticis jushabuerint, jus per eos habitum omnibus anteponatur aliis non graduatis concedimus et indulgemus. Et insuper legentibus, doctoribus et superioribus dicti collegii pro tempore existentibus (quos oranes sui cujuslibet anni principio se décréta concilii Tridentini servaturos jurare volumus). seu aliquibus ex eis aut de eorum consilio expressoque consensu, illos quos in

dicto collegio et alibi per tempus debitum studuisse ac scientia et moribus idoneos esse repererint, in praedictis facultatibus ad baccalaureatus, licentiatus et doctoratus ac magisterii gradus, servata alias forma concilii Viennensis ac felicis recordationis Pii papae I III predecessoris nostri juxta dictae urbis nostrae et civitatis Bononiensis universitatum consuetudinem, seu alias promovendi et ipsorum graduum solita insignia eis exhibendi; quicumque in facultatibus supradictis sic promoti illas légère et interpretari ac in eis disputare, nec non glossare, docere, consulere et magistralem cathedram ascendere, nec non in quocumque judicio tam ecclesiastico quam seculari causas agere, et ab hujusmodi artibus perquoscumque, sub excommunicationis sententia eo ipso absque alia declaratione per contrafacientes incurrenda et a qua non nisi per romanum Pontilicem pro tempore existentera absolvi possint, retrahi seu super illis molestari nullatenus queaut, et quoscumque gradui seu gradibus hujusmodi couvenientes actusexercere et aliis omnibus et singulis privilegiis, gratiis, favoribus, praerogativis et indultis quibus alii in praedictis seu aliis universitatibus et alibi juxta earumdem et aliarum universitatum hujusmodi constitutiones et mores ad gradtis praedictos promoti de jure vel consuetudine utuntur, potiuntur etgaudent, veluti poliri etgaudere poterunt quomodolibet in futurum, uti, potiri et gaudere possint in omnibus et per omnia, ac si gradus praedictos in universitatibus praedictis juxta consuetudinesetmores praedictos suscepissent,concedendi et indulgendi, ita tamen quod sit promovendi professionislidei juramentum in manibus pro tempore existentis archiepiscopi Bisuntinensis, seu ejus in spiritualibusvicarii generalis juxta concilii Tridentini formam solemniter emittanl;nec non pro felici implemento etsalubridirectione et conservatione dicti collegii illiusque bonorum et rerum ac jurium tam temporalium quam spiritualium quaecumque statuta ordinatione rationabilia et sacris canonibus non contraria faciendi et edendi ac revocandi, jus immutandi, corrigendi ac super illorum observatione quascumque pœnas imponendi (quae, postquam facta, édita, revocata,

immutata et correcta, vel pcr ordinarium approbatafuerunt. eo ipso apostolica auctoritate prœdicta approbata etconfirmata fuisse et esse censeantur, eo ipso et juxta eorum dispositionem judicari debere decernimus), omniaque etsiogula alia iu prœmissis et circa ea necessaria seu quomodolibet opportuna facientibus, gerentibus et exercentibus plenam et liberam, auctoritate prasdicta, facultatem et potestatem concedimus. Districtius inhibentes ioci ordinario etquibusvis a lus, in virtute sanclœobedientiae,ac eissubarbitrio nostro raoderaDdisetinfligendis pœnis, ne redores, scholares et alias personas praedictas ullo unquam tempore quovis quaesito colore vel iDgenio in premissis molestare, pertubare vel inquietare audeant vel présumant. Decernentes quoque présentes et desuper conflciendas litteras, nullo unquam tempore de surreptionis vel obreptionis vitiisaut inlentionisnostrae defectu impugnari aut invalidari non posse, minusve sub quibuscumque revocationibus, modillcationibus, limitationibus, restitutionibus et aliis contrariis dispositionibus similium vel dissimilium gratiarum tam per nos quam eliam successores nostros quomodolibet et cum quibusvis derogatoriarum derogatoriis aliisque efficacioribus et insolitis clausulis irritanlibusque et aliis decretis pro tempore factisquorumcumque tenorum existant includi; sed illis non obstantibus in suis robore et efïlcacia persistere, etquotiesillaBemanebunt, loties in prîstinum statum repositas, restitutas et plenarie reintegratas, etiam et sub data per senatores seu gubernatores prœdictos eligenda, de novo concessas esse et ad hoc, ut perpétua firmitate subsistant, vira validi et efïicacis contractus inter sedem apostolicam et senatores seu gubernatores prsedictos habere debere, sicque per quoscumque judices etcommissarios et sanctœ Romanas Ecclesiae cardinales ac causarum palatii auditores, sublato eis vel judiciariis debere irritum quoque et decernimus. Nonobstantibus constitutionibus et ordinationibus apostolicis ac quibuscumque etiam juramento vel roboratis statutis et consuetudinibus, privilegiis quoque, indultis, et litteris apostolicis quibusvis personis, sub quibuscumque tenoribus et formis, ac cum quibusvis

etiam derogatoriarum derogatoriis, aliisque efïlcacioribus et insolitis clausulis, i rri ta nti busqué et aliis decretis in gratiam forsan quolibet concessis, quibus omnibus etsiugulis et si perillorum sufïlcienti derogatione deillis illorumque totis tenoribus et formis et concessis et quibus omnibus et etiamsi de illis illorumque tenoribus et illis alias in suo robore permansuris, hac vice duntaxat specialiter et expresse derogamus, caeterisque contrariis quibuscumque cumclausulis opportunisetconsuetis.... Signé Frat. Mofuffo.

In atujuh : Fiat. Datum Romae apud sanctum Pelrum octavo Kal. octobris auno secundo.

On lit à la suite de l'enregistrement : « Et pour adviser les moyens de introduire et encheminer le faict de ladite université, sont esté commis MM. Petremand, Chosat, Lambert et Monlrivel » (1).

LES GOUVERNEURS DE BESANÇON