‹ Les Universités de Franche-ComtéChapitre 102 sur 126 · BREF · texte numérisé non relu

BREF

Dr PAPE SIXTE -QUINT POUB L’ÉIIECTION D'UNE UNIVERSITÉ A BESANÇON (1).

(octobre 1567.)

LICENTIA ER1GENDI COLLEGIUM BISÜNT1NÜM.

Wotu proprio. Gum sicut accepimus quod dilecti lllii senatores seu gu eruatores civilatis Bisunlinensis, quæ inter illarum partium præcipuas et antiquas urbes merito est censenda , prædictæ civilatis décoré atque ejus populi commoditate. ac bonarum artium scientiis in ea nutriendis et propagandis, summopere eupiant in dicta civitate unum collegium erigi in quo tam theologia quain jus civile et poutillcium, philosopliia et uiedicina publiée proflterentur; nos atteudentes quain sit pretiosum sapientiæ et scientiæ donuin cum probitate conjunctun» vitæ, et quod per illud, illo largiente a quo proceditomne dalum optimum omneque donum perfectum derivatur, ignorantiæ et vitiorum tenebræ prolligantur, errores tollunturet mortalium actus in semine verilatis disponuntur, quantumque Christian* reipublicæetortodoxælldeiconducatulmilitansDei Ecclesia

(I) La copie sur laquelle nous transcrivons cet acte le date de 1580. C’est une erreur manifeste que nous avons cru pouvoir corriger en y substituant la date plus vraisemblable de 1588, d'ailleurs confirmée par une lettre de Claude Grant, envoyé de Besançon à Rome dans le cours de cetto dernière année.

ubique viris litterarum scientia preditis (quorum opéra veritatis lumeu protendi, et illud obumbrare nitentes dissipari valeant) in diesabundet, motu simili et ad omnipotentis Dei laudem et gloriam ac ipsius militantis Ecclesiæ ac exaltationem et ipsius communitatis Bisuntinensis spéciale auxilium, eisdem senatoribus seu gubernatoribus ut in dicta civitate et in loco ad id convenienti et apto unum collegium scholarium cum dote, ecclesia vel capella, in qua missæ et alia divina odicia , juxta providam ordinationem eorum qui illius gubernationem et curam suscipient, celebrentur, nec non linituris edificiis, cameris, locis et dote simili collegio convenientibus et necessariis, in quo aliquot civitatis Bisuntinensis seu aliunde evocandi.Deum timentes et religionem catholicam et apostolicam zelantes, manu teneantur, idonei et honesli proceptores seu doctores qui inibi publiée theologiam, jus tam civile quam pontifieium, philosophiam etmedicinam prollteanturetdoceant, erigere etinstituere possint, auctoritate apostolica facultatem concedimus et impertiraur ; nec non dilectis filiis ipsius scholaribus, rectoribus et gubernatoribus ut in omnibus etsingulis privilegiis, exemptionibus, immunitalibus, favoribus, libertatibus, facullatibus et indultis quibus tam alii urbis nostræ Roinanae quam Bononiensis civitatis universi latum scholares ad gradus pro tune provecli et illius rectores nec non doctores et legentes in eis tam de jure quam consuetudine aut alias quomodolibet utuntur, potiuutur et gaudent, ac uli , potiri et gaudere poterunl quomodolibet in futurum, non solum ad earum instar, sed ad quarumeumqueparium, æque ac quoque pari formiter uti, potiri et gaudere poterint in omnibus et per omnia.qui pro tempore in theologia, doctores, magistri, licentiati aut alias graduati fuerint. si quodin beneficiisecclesiasticis jushabuerint, jus per eos habitum omnibus anteponatur aliis non graduatis concedimus et indulgemus. Et insuper legentibus, doctoribus et superioribus dicti collegii pro tempore existentibus (quos omnes sui cujuslibet anni principio se décréta concilii Tridentini servaturos jurare volumus), seu aliquibus ex eis aut de eorum consilio expressoque consensu, illos quos in

dicto collegio et alibi per tempus debitum studuisse ac scientia et moribus idoneos esse repererint, in prædictis facuitatibus ad baccalaureatus, licentialus et doctoratus ac magisterii gradus, servata alias forma concilii Viennensis ac felicis recordationis Pii papæ III! predecessoris nostri juxta dictæ urbis nostræ et civitalis Bononiensis universitalum consuetudinem, seu alias promovendi et ipsorum gradunm solita insignia eis exhibendi; quicumque in facuitatibus supradictis sic promoti illas legere et interpretari ac in eis disputare, nec non glossare, docere, consulere et magistralem cathedram ascendere, nec non in quocumque judicio tam ecclesiastico quam seculari causas agere, et ab liujusmodiartibusperquoscumque, sub excommunication^ sententia eo ipso absque alia declaratione per contrafacientes incurrenda et a qua non nisi per romanum Pontiticem pro tempore existentem absolvi possint, retrahi seu super illis molestari nullatenus queant, et quoscumque gradui seu gradibus hujusmodi convenientes actus exercera et aliis omnibus et singulis privilegiis, gratiis, favoribus, prærogativis et indullis quibus alii in prædictis seu aliis universitatibus et alibi juxta earumdem et aliarum universitalum hujusmodi constitutiones et mores ad gradus prædictos promoti de jure vel consuetudine utuntur, poliuntur et gaudent, veluti potiri et gaudere poterunl quomodolibet in futurum, uti, potiri et gaudere possint in omnibus et per omnia, ac si gradus prædictos in universitatibus prædictis juxta consuetudinesetmores prædictos suscepissent.concedendi et indulgendi, ita tamen quod sit promovendi professions fidei juramenturn in manibus pro tempore existentis archiepiscopi Bisuntinensis, seu ejus in spiritualibusvicarii generalis juxta concilii Tridentini formam solemniler emittant; nec non pro feliei implemento et salubri directione et conservatione dicti collegii illiusque bonorum et rerum ac jurium tam temporalium quam spirilualium quæcumque statuta ordinalione ralionabilia et sacris canonibus non contraria faciendi et edendi ac revocandi, jus immutandi, corrigeudi ac super illorum observatione quascumque pœnas împonendi (quæ, postquam facta, édita, revocata,

imrautataet correcta, vel per ordinarium approbatafuerunt. eo ipso apostolica auctoritate prædicta approbata etconlirmata fuisse et esse censeantur, eo ipso et juxta eorum disposilionem judicari debere decernimus), omniaque etsingula alia in præraissis et circa ea necessaria seu quomodolibet opportuna facientibus, gerentibus et exercentibas plenam et liberam, auctoritate prædicta, facultatem et potestatemconcedimus.Districtiusinhibentes lociordinario etquibusvis aliis, in virtutesanclæobedientiæ,ac eissubarbitrio nostro moderandiset infligendis pœnis, ne redores, scholares et alias personas prædictas ullo unquam tempore quovis quæsito colore vel ingenio in premissis molestare, pertubare vel inquietare audeant vel présumant. Decernentes quoque présentes et desuper conflciendas litteras, nnllo unquam tempore de surreptionis vel obreptionis vitiisaul inten tionisnostræ defectu impugnari aut invalidari non posse, minusve sub quibuscumque revocationibus, modilicationibus, limitationibus, restitutionibus et aliis contrariis disposilionibus similium vel dissimilium gratiarum lam per nos quam etiam successores nostros quomodolibet et cum quibusvis derogatoriarum derogatoriis aliisque efflcacioribus et insolitis clausulis irrilantibusque et aliis decrelis pro tempore factisquorumcumque tenorum existant includi; sed illis non obstantibus in suis robore et efficacia persislere,etquotiesillæemanebunt, toties in prislinum slatum repositas, restitutas et plenarie reintegratas, eliam et sub data per senalores seu gubernatores prædictos eligenda, de novo concessasesse et ad hoc, ut perpétua flrmitate subsistant, vim validi et efïicacis contractus inter sedem apostolicam etsenatores seu gubernatores prædictos habere debere, sicque per quoscumque judices etcommissarios et sanctæ Romanæ Ecelesiæ cardinales ac causarum palatii auditores, sublato eis vel judiciariis debere irritum quoque et decernimus. Nonobstantibus constitulionibus et ordinationibus apostolicis ac quibuscumque etiam juramento vel roboratis statutis et consuetudinibus, privilegiis quoque, indultis, et litteris apostolicis quibusvis personis, sub quibuscumque tenoribus et formis, ac cum quibusvis

etiam derogatoriarum derogatoriis, aliisque efllcacioribus et insolitis clausulis, irritantibusque et aliis decretis in gratiam forsan quolibet concessis, quibus omnibus etsingulis etsi perillorum sufllcienli derogatione deillis illoru nique totis tenoribus et forniis et concessis et quibus omnibus et etiamsi de illis illorumque tenoribus et illis alias in suo robore permansuris, hac vice duntaxat specialiter et expresse derogamus, caeterisque contrariis quibuscumque cumclausulis opportunisetconsuetis.... Signé Frat. Mofuffo.

In angulo ; Fiat. Datum Komæ apud sanclum Pelrurn octavo Kal. oclobris anuo secundo.

On lit à la suite de l’enregistrement : « Et pour adviser les moyens de introduire et encheminer le faict de ladite université, sont esté commis MM. Petremand, Chosat, Lambert et Montrivel » (1).

LES GOUVERNEURS DE BESANÇON

AUX avoyers de soleure.

(15 janvier 1589.)

Nobles, puissans, magnifiques et très honorés seigneurs, anciens amys, alliés et cocitoyens.

Nous avons exprès en cour de Rome Me Hugues Morel, nostre conterolleur, à la poursuite des bulles de la grâce concédées à ceste cité motu proprio pour l’érection d’une université ou collège en ycelle, et comme lesdites bulles, par les traverses et envie de ceux de Dole, sontempeschées au plomb, voyons que (comme précédemment) ayant les faveurs, tant vostres que d’aultres, qu’il pleut à vos grâces impétrer pour ceste cité en tel cas, nostre faict peut estre

(1) Cette bulle fut révoquée par une autre du même Pape, en date des ides de septembre, de la 4* année de son pontificat . On en trouve une copie aux archives municipales de Dole, cote 1599.

beaucoup advaucé. Nous avons voulu prier comme faisons très affectueusement de vos lettres et en moyenner s’il est possible d’aultres cantons catholiques favorables envers sadicte Saincteté et monsieur le capitaine de sa garde, à ce que nostreditconterolleur puisse et plus facilement avoir accès et audianceàfaire entendre sa charge pour obtenir chose tant pieuse et profitable à la république chrestienne. Ce sera augmentation de tant d’obligations qu’avons en vostre endroit, pour acquit de partie desquelz vous servirons la part qu’il vous plaira nous employer d’austant bonne affection que vous saluans de nos cordiales recommandations, prions Dieu, nobles, puissans et magnifiques seigneurs, vous tenir en sa saincte protection.

Les gouverneurs de la cité impériale de Besançon, entièrement vostres.

De Besançon, ce IX' de janvier 1589.

Page 1