LETTRE DE MARQUE

Par laquelle le roi d'Angleterre confirme la permission accordée à Bernard Dongresille , ritoven et marchand de Bayonne, par Jean, fils du duc de Bretagne, neveu et lieutenant du roi en Gascogne, d'user de représailles jusqu'à entier dédommagement envers les Portugais, et nommément les habitants de Lisbonne , qui avaient pillé un vaisseau appartenant audit Bernard, chargé de riches marchandises et arrivant des côtes d'Afrique. {Rot. Vascon. ann. 23 a 01 Ed. 1 , membr. 22. — t. LXVI.)

Rex omnibus ballivis, etc. salutem. Litteras dilecti nepotis nostri Johannis de Britannia, tenentis locuni nostrum in Vasconia, inspici iecinuis in hec verba :

« Johannes, ducis Britannie filius, locum illustris domini régis

Anglie, ducis Aquilanie, tenens in ipso ducatu, univcrsis et singulis senescallis, marcscallis, admirautis, castellanis, majorilms, ballivis, prepositis et quibuscumque aliis niinistris et fidclibus predicti domini régis et ducis, ad quos présentes litterc pervenerint, salutem in Domino. Veniens ad nos Bernardus Don^resilli, civis cl mercator Baione, nobis signiiicando demonstravit quod, cum ipse olim in Africanis partibus bonerasset in quadam navi Baionensi, vocata navis sancte Marie de Baiona cujus Petrus Sancii de Juzon rector existebat, centum sepluaginta quatuor sportulas grossas amidalarum ; item centum quinquaginta cofinos racemorum de Maleque, et quatercentos nonaginta playens ficuum de Maleque, que de suis propriis denariis emerat in partibus antedictis ; et ipse mercator et alii de dicta navi, de ipsis partibus cum ipsa navi recessissent ad eundum , cum dictis mercimoniis et aliis bonis quampluribus existentibus in ipsa navi, versus Angliam: quidam perdicionis fdii ipsis, cum dicta navi ad ancoram ante portum de Lascoss (Lagos?) in littore maris Portugalensis, ubi propter tempestatem maris applicuerant, existentibus, et persistere donec tempestas dicti maris pertransisset volentibus (et ubi ita parum ab bomine sicut a Deo solo insidiari et dampnificari suspicabantur) , de civitate Ulixbona armati exeuntes, ad dictam navem bostiliter accesserunt, et dictum mercatorem et alios de dicta navi fuerunt ipsa navi, mercandisiis et aliis bonis supradictis depredati, dictam navem et bona intus existentia secum ad predictam civitatem Ulixbonam adducendo ; de quibus omnibus bonis depredatis et ablatis, ut supra, rex Portugalie recepit ad opus sui decimam partem, et raptores predicti residua bona inter se omnia dividendo ; unde dictus Bernardus asserit se dampnificatum usque ad valorem septingentarum librarum stcrlingorum de raptu et rapina predictis. Quapropter idem Bernardus nobis bumiliter supplicavit ut nos sibi licenciam marcandi bomines et subditos de regno Portugalie, et specialiter illos de Ulixbona, et bona eorum per terrain et mare, ubicumque eos et bona eorum invenire posset, concederemus, quousque de predictis bonis sibi, ut dictum

est, ablatis integram habuisset restitucionem. Nos, visa malicia preclictorum raptorum, qui hujusmodi rapinam tempore pacis commiserunt, visaque quadam littera sigillo consilii Baione sigillata, per quam major, jurati et consilium Baione predicte, receptis super hoc fide dignis probationibus, clicto domino régi significant fore vera, supplicacioni dicti mercatoris inclinati, dedimus ipsi Bernardo, et concessimus, et adhuc damus et concedimus eidem suisque heredibus, successoribus et ordinio, licentiam quod ipse gentes de regno Portugalie et specialiter illas de civitate Ulixbone predicta, et bona earum, ubicumque ea invenire poterit, infra districtum domini nostri régis et ducis, et extra, possit marchare, retinere et sibi apropriare illa quousque ipse Bernardus et heredes sui vel successores, aut ejus ordinium, bonis suis predictis, ut dictum est, sibi depredatis, vel ipsorum valore supradeclarato, cum expensis quas racionabiliter illa occasione fecerit, fuerit intègre restitutus; presentibus per quinquennium, vel quamdiu predicti domini nostri régis et ducis aut nostre placuerit voluntati, duraturis. Quare vobis et vestrum cuilibet precipienclo mandamus quatinus aliquis vestrum dictum Bernardum, heredes vel successores suos aut ordinium, impedire non audeat aut turbare, ipsius marche tempore durante, nisi de ipsius revocacione vel premissorum satisfactione constaret, seu ab aliquo allegaretur et plenarie probaretur ; set pocius auxilium prestetis sibi et favorem ad predicta facienda, si ex parte ipsius Bernardi super hec fueritis requisiti. In quorum testimonium presentibus lit— teris duxerimus nostrum sigillum apponendum. Datum Baione, die martis ante festum beati Barnabe apostoli, anno Domini m0 cc° nonogesimo quinto. »

Nos igitur predictam licentiam ratam et gratam habentes, eam tenore presencium confirmamus, ita tamen quod, si prius dicto Bernardo de predictis satisfactum fuerit, ex tune cessent marcha, retencio et apropriacio antedicte ; et si forte aliquid ultra retinuerit vel ceperit , de illo plusagio teneatur fideliter respondere.

In cujus, etc. Datum apud Cantuarium, ni0 die octobris.

CCGXIX. (17 novembre 1995.)

LETTRE DU ROI D'ANGLETERRE