‹ Lettres de rois, reines et autres personnages des cours de France et d'Angleterre, depuis Louis VII jusqu'à Henry IV; tirées des archives de Londres et publiéesChapitre 99 sur 303 · AU DUC DE BRETAGNE · texte numérisé non relu

AU DUC DE BRETAGNE

Au sujet de la demande que ce duc lui faisait du comté de Richemond. ( Vascon. Roi. claus. an. 27 H. III. membr. i4 d. — Bréq. t. LXJII.)

Rex duci Britannie et comiti Rychemundiae , salutem. Veniens ad nos abbas de S. Gildasio , litteras vestras de credencia nobis detulit, continentes quod, super jure vestro comitatus Pùchemundiae petendo, fidem adhiberemus. Et nos, ea que idem abbas nobis exposuit, audivimus. Licet autem servicium et homagium vestrum plurimum affectamus, consilium ad presens non habuimus de terra illa, quam petitis, vobis reddenda, eo quod idem abbas potestatem non babuit certificandi nos in quibus status noster inchoaretur, et que utilitas nobis acresceret si preces vestras exaudiremus. Et ideo vobis significamus quod cum nobili viro Petro, quondam duce Britanniae , pâtre vestro, tractatum habere velitis, cujusmodi subsidium et in quibus per vos accessum babere possimus ad jura nostra recuperanda, si peticioni vestre annuamus; et postea super eo, citra purificationem B. Marie, nos certificetis. Teste Piège. Apud Régulant, x die novembris.

Cette lettre est imprimée, avec quelques différences, dans le nouveau Rymer, à la date du 10 novembre 12A2 , t. I, irc part. p. 25o. — Bréquigny l'assigne à Tannée 12/43 ; il y a doute, en effet, puisque le texte de la lettre ne donne pas la date du règne du roi, et que le jour de la date exprimée, le 10 novembre, est le dernier de chacune de ces années du règne , qui commençait le 1 1 de ce mois de novembre. Le lieu d'où la lettre fut écrite n'éclaircit pas non plus la question: nous ne connaissons pas, en effet, d'autres chartes de Henri III qui 1 10

nous apprennent si ce roi était à la Réoie, d'où notre lettre est datée, au mois de novembre de l'an 12^2, ou bien de l'an 1243. G. F.

LXIII, LXIV et LXV. t^-J-a^-Hm,

12/1Q et 1240.)

1° MANDEMENTS

DE HENRI III, ROI D'ANGLETERRE

A différents seigneurs de Guyenne, pour se trouver en armes aux lieux et aux jours

indiqués.

2° Ajournement à divers seigneurs de Guyenne, pour les services de leurs fiefs.

3° Convocation de divers seigneurs, officiers municipaux et prélats de la même province. (Vascon. Rot. claus. an. 27 H. III. — Bréq. t. X.)

(1 2 novembre i a4 2- )

Rex Aquenwillo de Lesparre salutem. Mandamus vobis , firmiter precipientes quatinus, sicut nos et honorem nostrum diligitis, sitis ad nos apud Sanctam Basiliam , die Veneris proxima post octabam Sancti Martini, ita parati equis et armis, quod inde vos in toto possiraus commendare ; et hoc nullatenus omittatis. Teste Rege. Apud Piegulam, xii die nov. ann. R. xxvn.

Eodem modo scribitur omnibus subscriptis :

Hugoni de Castilun ; Dominis de Farges;

Poncio de Casteleun ; Bernardo d'Escussan ;

Emeneo de Buch; Domino de Trinne;

Willelmo Bernardi de Orno; Elye de Blennak;

Bertramo de Ponenzak; Roberto de Ranconnio;

Emeneo de Noylan ; Vicecomiti de Frunzak;

Dominis de Rupe Talliala; Amanew de Lebret;

Amaunino de Bareys;

Arnaklo de Gyrund ;

Dominis de Castro de Redort;

Bernardo de Veleri Villa de Sumenzak;

Gvvillelmo Remundi de Pinibus;

Petro de Burdegala ;

Petro Gaveret ;

Arnaldo de Blankeford;

Arnaldo de Montaliu ;

Justiciario etprobis homînibus de Langun;

Majori etjuratis communie Burdegalensis.

Consilio et probis hominibus de S10 Ma-

kario ; Justiciario et probis hominibus Vasaten-

sibus; Vicecomiti Tartacensi ; Vicecomili Abortencensi ; Vicecomiti Solensi; Vicecomiti de Maremna ;

Reimundo Garsie de Navailles ; Vicecomi lissa? de Benauges ; Willelmo Segin de Ryuns; Oliverio de Lina'n ; Emerico de Burgo ; Bcrtramo de Arminak ; Vicecomiti de Avilarz; Elye Rydel de Brigerak; Vicecomili de Casteleun; Galfrido Rydel de Blavia, et Galfrido fdio suo, et Gerardo fdio suo ; Bertramo de Sillak; Comiti de Bygorra; Willelmo de Veleri Villa; Menesent de Coumund; Dominis de Castello-novo de Maunes ; Bertramo de Mussak ; Willelmo Amanevi de Mota; Oliverio de Chaleis.

Omnes isti summoniti sunt quod sint apud Silvam, die dominica in festo Sancti Andreœ.

Postea, mandatum erat omnibus subscriptis quod sint apud Silvam, die Jovis in crastino Cinerum, cum equis et armis, pro prece et exercitu.

Mandatum est omnibus baronibus et militibus, et communitatibus prescriptis, quod sint apud Sanctum Severum, in proxime instantibus reoctabis Pentecostes, cum equis et armis, pro exercitu faciendo. Teste Rege. Apud Baionam, xxm die maii.

Eodem modo scribitur probis hominibus Acquensibus.

Mandatum est etiam abbati de Sancto Severo, quodpromptus sit et paratus, eodem die, cum servicio quod régi débet, pro exercitu faciendo.

Postea totum exercitum illud revocatum fuit, per quoddam brève patens. Teste Rege. Apud Burdegalam , x die junii.

Postea , quia gens régis Francorum que venit pro Castro de Lansert (Lausert?) obsidendo , inde recessit, mandatum est omnibus prescriptis militibus, et subscriptis civibus et hominibus, quod non est necesse quod usque Sanctam Basiliam veniant sicut summoniti erant.

Mandatum est istis quod totum servicium régi debitum tune ibidem venire faciant.

Mandatum est vigerio Acquensi quod clamari et summoneri faciat oranes illos de civitate Acquensi , qui servicium régi debent , quod tune sint ibidem , et eidem vigerio similiter ad servicium suum Domino régi faciendum.

Et mandatum est similiter abbati de Sancto Severo, quod clamari et summoneri faciat omnes illos de potestate sua , quod tune sint ibidem; et similiter eidem abbati , quod tune sit ibidem.

£ (i3mars iï/13.)

Rex Aquenwillo de Lesparre salutem. Mandamus vobis quod sitis coram nobis, die dominicain média Quadragesima , apud Burdegalam, ad faciendum nobis id quod facere debetis, ut in bomagio et aliis servitiis, excepto exercitu. Teste Rege. Apud Burdegalam , xin die martis.

Eodem modo scribitur :

Hugoni de Castilun ; Erneneo de Noylan ;

Pontio de Casteleun ; Dominis de Rupe Talliata ;

Emeneo de Buch ; Dominis de Farges ;

Willelmo Bernardi de Orno; Bernardo d'Escussan;

Bertramo de Ponenzak ; Domino de Trinne ;

Elye de Blennak;

Roberto de Raunconio;

Vicecomiti de Frunzak;

Amannino de Bareys;

Arnaldo de Gyrund ;

Dominis de Castro de Redort;

Bernardo de Veteri Villa de Sumenzak

Willelmo Remundi de Pinibus ;

Petro de Burdegala ;

Petro Gaveret;

Arnaldo de Blankeford ;

Arnaldo de Muntaliu ;

Willelmo Segin de Ryuns ;

Oliverio de Linan ;

Emerico de Burgo ; Bertramo de Arminak; Vicecomiti de Avilars ; Elye Rydel de Brigerak ; Vicecomiti de Casteleun ; Galfrido Rydel de Blavia, et Galfrido fdio suo, et Gerardo fdio suo:

Communie deBygorra; Willelmo de Veteri Villa ; Menesent de Coumund; Dominis deCastellonovode Maunes; Bertramo de Mussak ; Willelmo Amanevi de Mota.

MaDclatum est preposito Inter-Duo-Maria, et preposito Vasatensi , et preposito de Régula, quod clamari faciant quod omnes illi qui de rege tenent , sint coram rege die dominica , etc. ut supra. Apud Burdegalam, xm die martis, ann. xxvn Reg.

( i5 juillet i2A3. )

Mandatum est omnibus baronibus et militibus quorum nomina prescripta sunt, quod sint apud Burdegalam, die lune proxima post festum Sancti Jacobi apostoli, ad tractandum, cum rege, de negociis que rex eis exponet. Teste Rege. Apud Burdegalam, xv die julii.

Et mandatum est majori Baione quod, una cum quatuor probis hominibus ejusdem civitatis, sit ibidem, eodem die. Teste ut supra.

Eodem modo scribitur majori de Régula, et Vasatensi.

Et mandatum est episcopis Baionensi, Acquensi, Vasatensi, Olerensi, Adurensi, et eciam abbati de Sancto Severo, quod tune sint ibidem.

Vicecomiti Aborlensi ; Remundo Garsie de Navailles

Viceeomili Solensi; Garsie Arnaldi de Navailles;

Vicecomiti Taraconensi ; Amanew de Lebret ;

Vicecomiti Maremnensi; tuislano de Landirans;

Vicecomiti Avilarzensi; Petro de la Mote;

Bernardo, comiti d'Arminak ; Gailardo de la Mote;

Arnaldo de Munlaliu ; Americo de Burgo;

Arnaldo Willelmi de Marzan; Sacriste Sli Andreae;

Arnaldo Willelmi de Egremund; Ponlio de Castilun;

Arnaldo de Marzan ; Sacriste S" Severini. Augerio de Miremnnd ;

Omnes isti superscripti sunt barones de Landes Burdegalœ , et summoniti sunt quod sint apud Burdegalam, ad regem, die dominica in ramis palmarum, ad faciendum régi id quod facere debent , ut in homagio et aliis serviciis, excepto exercitu.

Omnes isti barones summoniti sunt, quod sint apud Baionam , die sabbati proxima post festum Sancti Pétri ad vincula, prompti et parati , equis et armis, ad eundum cum rege , in servicio régis, pro prece et exercitu.

Eodemmodo scribiturprobis hominibus Acquensibus et de Sancto Severo.

Superscripti autem qui non sunt de Landes Burdegalae, summoniti sunt quod sint apud Belin , die jovis proxima post festum Sancti Pétri ad vincula, pro eodem servicio.

Eodem modo scribitur probis hominibus de Régula , de Sancto Makario, de Langun.

Mandatum est omnibus episcopis, abbatibus et omnibus baronibus quorum nomina superius et hic sunt irrotulata, quod sint ad regem apud Burdegalam , die martis in festo Sancti iEgidii, ad tractandum cum rege de negociis que rex eis exponet. Teste Rege. Apud Burdegalam, xxii die augusti.

D'autres mandements ou convocations du même roi d'Angleterre, Henri III, de la même époque , adressés aux mêmes seigneurs d'Aquitaine , et pour les mêmes motifs, sont imprimés dans les Fœdera de Rynier, nouvelle édition, 1. 1,

page 249. On y remarquera quelques différences dans l'orthographe des noms; j'ai conservé, sauf quelques modifications, celle de la copie de Bréquigny, qui est de la main du savant Mouchet. C. F.

Page 1