LIVRE HISTORIQUE

SUIVI DES PROLÉGOMÈNES DE L HISTOIRE ECCLÉSIASTIQUE SI DE N0T£6 fÂR LE MÊME AUTEUK.

VIRI CHRISTIANI RUSSIiE AMANTISSIMI ANIHADYERSIONES

IN LIBRUM METHODII,

Ea est rerum human^rum ifafelix condition ut sœpissîme ex hominum factis, quœ probabilitatem secum, ideoque excusationem habent^ immanis tamen exoriatur ma^ lorum seges : quod quum in multis veriim deprehendatur, imsquam tamen evidentius, quam in abusuumy quos vocant^ seu vitiorum correctione , quee in politico aut eccle* siastico regimine sensim irrepserunt^ fiuntque tandem^ labentibua sseculis, etiam tolerantibus viris^ quod rarissime^ vel quod taatum non semper evenit nûnus patienter tolerantibus^ intolerabilia.

Oninis abusus malum : ex quo primo obtutu sequitur bonuru esse quidquid malum toUit; iquod tamen non sine subtitissimis distinctionibus verum est : abusus enim quum sit rei honas malus u&us, videndum est^ ne in toUendo vitio IsBdatur rei substantia^ in eoque fere semper et turpissime falsi sunt novarum rerum molitores; nam qui equo calcitroni crura frangit, ut vitium frangat, in ÎTçwia- Tpia non admodum clarescet, Quod quanquam sit extra omnem controversi» aleam positum, aliquid tamen condonandum est humanae fragilitati; nec, si cum rebellant tibus rem habeas , prius de re disputandum, quam de viiio rei candide confessus sis*

456 ANIMADVERSIONES

lllud mecum reputans^ nunquam de câlamiioso Grageorum dissidio aut scripsi aut verba teci , quin Inbenter concederem^ fatalem culpam in dedecus perniciemque generis humani erupturam^ speciem excusationis habuisse pro renim conditioner quae in Europa nostra tune obtinebat. Quœ turbae^ Deus immortalis ! Quae strages, quœ barbaries incubuerat ! Romae vero qui Pontifices^ sublata omni libertate electionum a perditissimis hbminibus quasi usucaptarum ! Ita tum stantibus rebus^ quid mirum si Graeci nos pro barbaris haberent, nec mente possent perspicere quantum immitia poma putrefactis praestent? Hominum abjectissimi (nam quid infero imperio inferius?) Gotbicam barbariem aspernabantur, nec aquilam in ovo videbant, aut cedrum Libani in germine ; et tamen Gothi isti et Germani et Gimbri^ etc., Europam invexerunt quidquid est lihertatis in orbe, primique mortalium consociaverunt res olim dissociabileSf libertatemet principatum (Montesquieu, Esprit des lois, liv. XYII, chap. v). Quid vero sanguis iste possit in scientiis vidit posteritas, et obstupuit : Oriens contra sub flagellis et laqueis et torloribus torpet marcescitque, nec unquam revalescet, dmec dilatet Deus Jàphety et habitet in tabemaculis Sem [Gènes., cap. ix, v. 27) : atque id forte nonionge est.

Quod ait doctissimns Twerensis archiepiscopus (in Prolegomenis, p. 1, § 2) exteras nationes (Gallos scilicet, Anglos, Hispanos, Italos, Germanos, etc.) rébus Grœcis invidere, irridere mihi. piaculum foret ; bénévole igitur, »ec sine reverentia sileo.

IBud dolet acerrime , quod Slavo-Huthenorùm nobilissima gens (quae a gloria nomen babet) ab istis Graeculis illaqùeari se passa sit, necLatinam majestatem, oui et lingua et ingenio afflnis est, non agnoverit; verum id non tam honijnuni culpa fuit , quam temporum. Nunc igitur jnacti animjs virtuteque simus : antiqua odia aeteniao obli-

IN LIBBUM METHODIT. 457

vioni mancipeinus> nihilque nisi rei christiana) utilitatem incrementumque cogitemus. Incidimus in mala tempora; nec, puto. Orientales, Ruthenique Orientalium asseclse apprime norunt, aut forte suspicautur, quo illos nunc ducat inobservabilis manus : ingens illis imminet calamitas, ni transversum anguem in via, qua turmatim itur, videant. Testem in jus voco librum Cl. archiepiscopi Twerensiy, in quo ex animi mei sententia invenisse mihi videop imm/nentem sseculi nostri xvi iterationem in Rutheno imperio eo ipso tempore, quo in aliis Europ» partibus pseudo-reformatos sui jam nunc suppudere incipit; quo etiam in mirabilem quamdam probisque omnibus avidissime exoptatam fvcoffiv inclinatas partes videre jam aut prjesagire queat omnis rerum explorator non omnino plumbeus. Haîc pauca praefatus in librum Cl. Archiepiscopi candide inquiram, non ut vana litigandi cupiditate quid sciam expromam (pauca enim scio, nec si plura scirem, id nunc patere curarem); sed ut quid timeam, et quam jure timeam videat auctor eximius. Quod si mihi contingat esse tam béate , ut nec ipse mihi nec illi in scribendo displiceam ,

Sublimi feriam sidéra verUce.

Et primo quidem fateor me in titulo libri non parum haerere. Historia, inquit Reverendissimus Archiepiscopus, (îdTopia) nomen hahet àwà tou îcTopeîv ; quod signifia cat spectaresevelustrare; îT^eogwe notai narrationem corum^ quitus gestis narraior ipse interfuerit (Proleg., p. ii). Quidni vero et taxopia et îorTopetv et alia affinia altius repetenda putemus ab tar,|jii, cujus verbale 'kttêov, aliave hujus 'verbi {iiop(po)aiç to historia pepererit et alia muha? Sane