II
458 ÀNIMADYEBSIONES
verbum tcTopeïv non solum inquirere et seisdtari audit , sed etiam litteris mandare; usus vero, quem pênes arbi-^ Mum est et jus et norma loquendi, de vi ac potestate hujusverbi \fiistoria) tam aperte ^nxit, ut déco amplius quaestio esse non possit; et sane si veram historiam non scriberet, nisi qui rehus gestis oculatus testés interfuii, nec Herodotus^ nec THtus Livius^ nec Moses ipse (dempto Ëxodo) historici forent.
Cl. Auctor> ut vîm tou UToçn^tson clarius exponat, Apostolum vocat scribentem adGalatas (cap. 1. 18) ; 'Av^XOov «K *Iepo(joXu[xa 'I2T0PH2AI néxpôv, pro quo Vulgata dedit, Veni Jerosolymam videre Petrum; sed plus est in brop^oat, quam in videre.
Locum hune (îd obiter dîctum sit) egregie commentatus est Bossuetius noster, magnum illud et GallisB et Ecclesi» et generis humani decus, in celeberrima oratione quan^ comitiis ecclesiasticis dixit A. D. 1682 (!)• 0 tu, quisquis es! sislicet et doctus et sapiens et sanctus^ etiam a tertio cœlo nuperus, si christianus es, vade ad Petrum f
Sede diverticulo, ut aîunt, in viam, Quod non levîs haesitatio inveniatur in titulo libri, id nullo modo mirum est. Causa est, quod aliud dixit, aliud voluit Reverendissimus Archiepiscopus; nam si ex animi sententia scripsîsset, sic staret titulus operis : — De inutilitate et àTcpaSt'ej Summi Pontifias per tria prima Ecclesiœ sœcula , disser^ tatio historica. — Id voluit eximiùs auctor, nec aliud voluit; sedquum rem noUet, aut aliis, aut, quod vero simi- * lius est, sibi ipse fateri, ideo multus est in explieando titulo. Atque id non iratus animadverto (nam quid humante naturœ consentaneum magis, quam ut unusquisque partes, quas semel amplexus est, totis viribus tueatur ?) ; sed ut veritatem amice expromam : nec puto ullum esse cordatum
(I) Hœc quidem mei»oriter, senteotiam tamen ttUbatam €erlu« refenk
IN LIBBUH MBTHODII. 459
virum, qui^ tà rem non peregrinantibus oculig pét* totum opus introspexerit^ rem me acu tetigisse difflteatur.
Multa fiunt in Ëcclesia Gatholica sine Romano Pontifice^ sicut in familia recte ordinata multa fiunt (ab optimis maxime et obedientibus filiis) sine mandato pat3*is; nam probus omnis bene sponte agit, nec ideo coercitione indiget.
Prœterea — nulla res magna magnum habuit principîum; — haec est lex, quam divinam jure vocare possis^ quum in tota rerum natura vigeat^ nec uUam unquam exceptionem habuerit. Hinc est quod auctoritas pontificia (res inter magnas maxima) cum ipsamet Ëcclesia, cujus fundamentum est, exorsa, infantiam habuerit, dein pubertatem, priusquam in aetemam virîlitatem adolesceret.
Igitur illi omnes, qui Ecclesiîe matri valedixerunt , toti sunt in Ecclesiae incunabulis, ut ovantes clamîtent. Pétri aut Silvestri auctoritatem non eamdem fuisse, quae deinde Gregorii Vil aut Sixti V fuit; quo quidem nescio an alîquid excogitari possit àTOTtwTspov ; nec lepidior \ideretur qui contenderet, Cœsarem illum qui Pharsali dimicavit, haud eumdem fuisse, qui ante quinquaginta annos in pannis RomsB vagiebat.
Et tamen fratres nostri dissidentes in isto irpwxoij/euSEï conquiescunt, reclamantibus licet et philosophia et historia et conscientia.
Post hanc quasi velitationem, illustrîssimum auctorem oominus aggrediar, diemque illi dicam , et de calvinismo îllum (quamvis amantissime ) postulabo coram illo judice crroris nescio Bporoîç âicatriv tyS (ruvetSyicrt 06w. Age vero, a principiis exordiamur.
Christianus omnis, si semel vexilla Summi Pontificis dèseruerit, nisi ab inscitia aut superstitione (fœdiscustodibus) retineatur,in castra Calvini ex necessitate migrabit: quod quidem nulio negotio demonstratur.
460 ANIMÀDVEBSIONES
Ecdesiam sine capite^ seu supremo prœside^non magis cogitatione concipio^ quam Ruthenum impmum sine Rutheno imperatore. Inlperium civile extemas res componit, hominisque manum coercet ^ delictisque et compedes et gladium et sanguineum corium et infelicem arborem nûnitatur; contra vero imperium ecclesiasticum^sive ut aiunt spirituale, totum est in regendis conscientiis; edicta sua (quse dogmata audiunt] universis çToponii,vitasque et crimina discity et circa moralia intonans.
Admonet et magna teslatar voce per orbem : Discite justitiam moniti, et non temnere Divos.
Caeterum utriusque imperii eadem est natura^ atque ipsissîma indoles; nec fieri potest, ut simul ac unumesse desiit^ non evanescat. Rebellans in imperio nihil aliud est, nisi politicm hœreticus; et vice versa hxreticus in Ghristiano imperio idem est ac rebellans in Ecclesia. Sîngulares Ëcclesiae respectu universitatis se habent ut provincise respectu imperii : ast quid possit provincia contra imperium, salvo jure , plane me non videre confiteor. Querelae ^dversus imperantem prorsus nihili sunt; nam quis unquam sine causa aut specie rebellavit? Si illa aut illa Ecclesia jus habet imperatorem ecclesiasticum erroris aut vco-/y.co<r£wç insimulare, ut ab ejus commuriione dissideat, cur ilidem Praefecto Twerensi aut Astracanensi jus non erit, imperatorem politicum, vel intolerabilis injuriae, vel commoti legum fundamenti, vel insolentissimse tyrannidis reum agere, ut illius imperium detrectet, seque sui juris et nulli potestati, nisi legibus, obnoxium palam profiteatur? Ostendat mihi Reverendissimus Archiepiscopus hujuscemodi telum aliquod Summo Pontifici lethale, quodque adversus Ruthenum imperatorem pari successu contorqueri nequeat, et erit mihi magnus Apollo.
Frustra igitur vêtus inimicitia et spontanea obcaecatio
m L1BBUM METHODIT. 461
somniâ sibi fingunt^et inauditiim Tepaç, nnum scOicet sine unitate^ quod idem est ac album sine albedine. Nulla erit unquam catholicitas (sit venia verbo) sine unitate; nec nnitas sine supremo praeside, nec supremus praeses , cui' pars universitatis oggannire possit.
Frustra itérum sibi blandiuntur omnes ab Ecclesia dissidentes, nomen nescio quod unitatis amplectentes; et nunc se Ecclesiam Grœcam nominatim appellant; quasi vero Ecclesia Grecajixmc sit et esse possit extra Grseciam, et Ecclesia Ruthena tam non sit Graeca, quam non Constantinopolitana, aut Ântiochena^ aut Alexandrina; aut non sibilo exciperetur Patriarcha Gonstantinopolitanus, si quid in Ec€lesiam Ruthenam, aut etiam in Ecclesia Ruthena sanciret ! Et nunc se magnifiée signant nomine Ecclesix Orienialis, Ast licet muitse sint Ecclesise in Oriente, tamen nulla est Orientalis Ecclesia. Toile regem ( seu potins reginam) ex alveario; opes tibi restabunt, examen periit.
Tam igitur Illustrissimum Archiepiscopum, quam viros omn%s philosophica mente praeditos amanter adjuro, ut mihi extra hypothesim universitatis sub uno et supremo praeside signum aliquod ostendant omnium oculis liquido perspicuum, quo posito, et quid sit et ubi sit Ecclesia Càtholica, non videre sit plane àSuvaxov.
Ad Concilia forte provocabunt ; ast primo quidem nunquam a me impetrare potero, ut credam dissidentes Ecclesias in Goncilium œcumenicum (prout apud eas potest esse œcumenicum) unquam convenire posse. Testes sint octo tota, quae a fatali dissidioexcurrerunt saecula; verum haec missa faciam brevitati consulens. Ad alia pergo. Quomodo Goncilium œcumenicum apud Orientales esse poterit, tota reclamante Ecclesia Roiiiana, id est millies miilibus hominum cum Sunamo Pontifice in medio doctissimaa Europae imperium modérante?
469 ahimâdtbbstonbs
Âudio Gp8«50S obstrepeiïtes : a Vos verOy L&Hni^ f«^ ntédo idem tehtm vitabitû, et TridenHwitm Condlium pro œcumenieù hahebitis, tota réclamante' Écelesia Orte»taii?» Bene est } îttiid ipsum exspectabam. Ninneras non efficit Concilium œcumenicum. llniTersalls fuit Synodns dtalcedonensis^ i» qua D Orientales Ë]H3eapi post leetam epistolam Fkviano scriptam immortales illas edid^runt voces , totis audientibus sœculis : Petrus non moriiwr! Petrus per os Leonis loeutus est! Verum Nicaena Synodus CGC Ëpiscopis tantum constans itidem universaUs fitit. Cum igttur numerus pro determinanda UDiversali synodo nihili sit^ quod nuper qusBrebam iterum quœro : Ihtur miki signum quo mihi certissime innoteseat quid sit œcumenica synodus, Sed cum illud siguum^ seo^ ut aiunt^ eharacter nec in numéro^ nec in dignitate, nec in doctrina esse possit ; id unum restât^ ut sit in Summo Pontifiee, que sublato^ nec quid sit Ëcclesia Catholica^ ikc quid sit œcumenica synodus ullus mortalium scire valebit.
Hic iterum ab imperk> civili ad ecclesiasticam efâcacissima illatio educîtur. Quid sunt verbi gratis Gomitiâ Anglicana^ vulgo Parlamentum? Duo ordines, eum He^e. ToUe Regem, ubierit Par/amen^wwi? Ubiri», cuiquecivitati aut castello licitum erit comitîa congregare, iliaque Parlamenti nomine insignire.
Mutentur nomina: ubi est œcumenica synodus^ seu Ghristiani orbisimpenive Parlamentum? Ubi Suouaiuâ Pontifex, quo sublato, nec Romse erit Parlamentum, nec Gonstantinopoli^ nec Petropoli^ aut alibi; sed nullibî^ aut ubique^ quod idem est. niud etiam subneetere lubet : que latius patet quaKscumque ditio^ eo validius iUam postolare unius imperium ; sed cum Religio Cathoiea ad orbem totum pertineat^ sequitur illam, haud etiam jubente Deo, f amen jubente rerum natura ad formam regnî effingendam esse, ut sua esse possit.
fif LIBBUM MBTHOBII. 463
Exploso Concilie œcumenico-acephalo (monstrnm hor* rendum^ informe, iiigens, cui lumen ademptum 1) , altéra restât dissidentibus, sed debilior anchora, nempe Tradù tio, sine qua ipsamet Scriptura, fatente Cl. Âuctore, sine eonsemu totius aniigmtatis non recte explicatur. (Cap.vi^ sect. i,§79,p. 168.)
Ecce vero jam in limine haeremus. Nonne Gatholictis, nonne Lutheranus etiam, aut Calvinista, vel etiam Socinianus, ad traditionem proTOcantI Clarkiu8 opus suum exitiale (quod sero nimis detestatua est) anglice inscrîpsit : a Scripture-Trinity y id est, de Trinitate secundum Scriptvras. » Bene dixit Joannes Jacobus Rousseayius in uito ex suis dilucidis intervallis : <x Née Deus ipse librum eitr dere possei, de quo homines disputare naquirent, d Sed si de Scriptura disputant, majorne Patribos honor habe* Mur? Quid clarins Ms Terbis : hoc sst cobpus mecm? Petrtis tamen clamât : Si Corpus, non Pams; Lutherus vero : Et Panis et Corpus; Calrinus : Panis, non Corpus; Pholins i^let.
Qmd iterum clarius bis verbîs : et Tu es Petrus, etc.?» Nec Deus ipse clarius scribere potuit; nibilo tamen secius prœsul doctissimus intrépide adseYerabii, me cum meis nescire litteras, nec verba intelligere.
Bellarminus igitur, et Maldonatus, et Petavius, et Bossuetius, et Fenelonius, et Huetias, etc., etc., stipites fae* runt, nec veram traditionem unquamadsecuti sunt. Demns hoc : Tu vero, o bone Patriarcha Constantinopolitane (aliusve : nomina enim non mororj veritatem, quam illi homunculi caecutientes nec e longinquo prospicere potuerunt, oculis tu aquilinis facie ad faciem intueris ? Credat judœusApella,non ego; nec tu ipse (confidenter dico), nec tu ipse (nisi somnians ) credis.
Quum igitur utrinque stet, et auctoritati auctoritas re« spondeat(immode$tissimiis sit^ qm me non modestie*
46i ANIMÀDVEBSION ES
mum putet); nec Concilium œcumenicum sine capite esse possit; nec si sit, contra aliud Concilium eodem modo œcumenicum vim aliquam habere possit; nec libri oihnes (dempta auctoritate explanante) aliud sint, nisi Topica ad disputandum; restât ut vel invitissimi dilabamur ad Judicium singularcy quod est cardo totius doctrinae pseudoreformatœ.
Atque id quidem apprime novit Conscientia falli nescia. Hinc est, quod apud dissidentes Ecclesia nihil est, nisi nomen inane, vanumque nescio quod phantasma, cuî datum non est loqui, sicut potestatem habenti; adeo ut, ne extra Rutheni imperii limites exspatiar, spreta synodo, quam floccifaciimt, innumepœ haereses aut turpissimœ aut absurdissîm» e sinu superstitiosœ plebis scaturiant velut e cadaveribus vermes, quin Episcopi vel mussitare audeant. Detemmus enim Rascolnicorum adversus Ruthenam Synodum ipsissimum jus habet, quod Photius olim contra Summum Pontificem habuit; etdissidens adversus dissidentem nil habet quod loquatur, nisi decantatum illud : aa^a, a..., nescio loqui : » valente prœcipue in rébus religiosis Lege Romana : a Quod quisque juris in alium statuera y ut eodem jure utatur. »
Dum vero apud inflmam plebem stultissimae, aut, quod pejus est, atrociores SoÇat antiquam religionem misère discerpunt, recens philosophia proceribus imperii etmedio Ordini mala pharmaca large propinat; Clerus vero toto bibit ore Galvinum.
Quis talia fando
Temperet a lacrymis ?
Optimè olim, ut solet, Divtis Augustînus : « Evangelio non crederem^ nisimeEcclesis^commoveretauctoritas.» Sed quum nulla sit Ecclesia, ubi Petrus per haeredes non
IN LIBBUM M£THODII. 465
imperat; sequitur^ ibi quoque nullain homine» babere sat firmam rationem credendi.
Ëvicta jam veritate posterions prsemissae ope induclabilis theoriae^ pergendum nunc ad experientiam^ quœ est quasi demonsiràtionis démonstration veritatemque ad IvapYfiffTdtTTjv ireptçàveiav provehit. Nec ab alio mortali ai^^ menta petam, quam ab îpsomet clarissimo Praesule^ quem juvat primum candidissime pro sua natura loquentem auscultari.
Nam postquam in Calvini doctrinam leniter sane inveotus est, hœc non levi pede praetereunda adjicit : « Hœe sane est disciplina illa, quam plubimi db nostbis tantopère iaudant deamantgriCy quasi solus Calvintts meliora saperetf quam Apostoli, eorumque per XV sœcula succès^' sores. » (Cap. vi, sect. 1, § 79, p. 168.)
Habemus confitentes reos ! Nam quis uhquam suos penitius novit , quam Illustrissimus Archiepiscopus? Viden* jam inclinatas partes, et Ruthenos sacerdotes (hos saltem, qui latine sciunt) a Binghamo musteos, Galvinum jam adfectantes? At nihil vetabat, quin ipsemet Reverendissimus Archiepiscopus de seipso subjunxisset ; et quorum pars magna fui; nam liber ejus, quem curiosis rimor oculis, lotus turget fermento Calvini.
Et primo quidem quis unquam feret nebulonem istum religionis nostrae inbene multisËuropœ partibus impurissimum eversorem, Twerensi Archiepiscopo magnum virum^ audire (ibid., p. 168)? Parcius laudat haeresiarchas vir ortbodoxus; nec puto, Prsesul doctissimus Arium aut Néstorium magnos viros vocasset. Hic vero patet arcanum 21/ idewç « Omnis inimicus Romani Pontijicis, amicus noster. » Atque id bene norunt pseudo-reformati : inter multa exempla quse mihi praesto suut, unum seligam yelut insignius.
Is, qui ex Protesiantium familia anglicam fecit cate-
406 ANlMADVEAfilONES
chesim illam Ruthenam jussu imperatorb Pétri l, îaitio ssecuU nuper elapsi cusam atque vulgatam^ hflBc habet in prse&tione memoranda verba a me Latlo doaata.
a Gathechesis ista magni viri^ cujus jussu conficta fuit^ « totum spirat ingenium. Die quidem inimicos duos et aSueviset Tataris sœviores féliciter superavit^ supersti- , a tionem nempe et ignorantiam^ quibus favebat inveterata <r et pervicax contumacia (p. 4i)... Gonfido ope hujus ina terpretationis faciliorem evasuram consensionem An- € glos inter et Ruthonos episcopos^ quo aimul validiores a fiant ad concidenda Gleri Romani scelerata et cruenta € consiUa (p. 5)... In multis fidei articulis Rutheni tam Re- «formatis consentiunt, quam Romanœ Ëcdesiœ adver- « santur... Purgatorium negant. • et Covilius noster Cana tabrigiensis doctor erudite demonstravit ia suis de « GraBca Ecclesia commentariis quantum inter se discre- « pent Grseca Synaxis et Pontificiorum transsubstantiatio <x (p. 66). D
(Vid. The Russian Catéchisme composed andpublished by ihe order of the Czar; to which is armexed a short ae* eount of the church^ovemment and cérémonies of fhi Moscovites. London^ Meadows, i7â5^ 8% hy Jenkin ThouL Philipps.)
Quamamanterl quam fraternel Et quis non impense mirabitur tam avide expetitum fœdus inter duas religiones; quarum dogmata e diametro opponuntur^ contra religionem alteram, quœ in omnibus Ruthense consentit^ demptis tricis aliquibus^ quas^ cum volent Rutheni^ acies Latina mémento temp<»ris concidet? A te vero nunc peto^ o Divina Gonscîentia^ qusB neminem habes potiorem^ nunquid jure meo pro certo babebo, atque adseverabo^ non esse apud Ruthenam Ecclesiam aliud dogma inseripium cordi, nisi odium Romani Pontificis; sinere vero iitam^ ut e»tera dogmata in libris placide quiescant? Aliter nun-
IN LIBBUM MBTHODII. 467
quam enodabitur œnigma illud plus quam Œdipeum de summa amicitia inter religiones a natura infensissimas.
Hînc est^ quod sacerdotes Ruthenî^ qui latine aut gallice sciunt (faventene aut irascente Deo, ipse scit)^ toti sunt in evolvendis pseudo-reformatorum libris, nec catholicos licet doctissimos afifinesque consulunt. Exemplum sit Archiepiscopus noster Twerensis^ qui Binghamum nobis , et Gavseum, et Usserium^ et sexcentos alios usque obtrudit; Petavium vero, aut Bellarminum , aut Thomassinum^ aut Gellerium^ aut Neumachium^ etc.^ nunquam appellat. Âst quis in atramento natans candidus eveniet? £t rêvera in vestimento Illustrissimi Pra3sulis ingentem maculam primo obtutu deprehendo. Ad Binghamum provocat (sect, I, p. 216, not. 2), ut evincet, orthodoxam Ecclesiam jRwthenam inter sacra stia nihil quidquam retulisse, nisi quod sancti Patres ab ipsis apostolis y virisque apostolicis pri' fnnm aooeperunty etc.
Hffireticus igitur, qui et prsesentiam Corporis Ghristi in Eucharistia, et quinque e septem sacramentis, et necessitatem bonorum operum, et hominis aÙTsÇouaiav cum gratia, et hierarchiam respuit, etc., etc.; Deiparœ vero et sanctorum invocationempronefanda idololatria stultissimehabet; is, inquam, Reverendissimo Archiepiscopo idoneus testis est Ruthense orthodoxie! Ëxclamaret zelotes aliquis:
« G Pater orbis,
« Unde nefas tantam 7 »
Ego vei-o aliter exclamandum censeo : Of rater cariS" sime y sapias tandem , desinasque in tenebris lucem quad* rere! Mmus aperte, si typis loquerer; ast hic nil vetat sensus veros expromere : manifestum hoc in loco vidi calvinistam. Personatus alias incedit^ ut cum supra cit , pag. 168, dixit doctrinam Calvini per mille et quingentos
A66 ÀNmADVERSIONBâ
annos in Ecclesia ChrisH phne inauditam fuisse. Aîn* tu, Doctissime Arcbiepiscope, pêne inauditam? Ergo, quodest consequens^ pbne damnandam. Hœc et alia bene multa perpendenti occurrit illud virgilianum :
, Et fugit ad salices, et se capit ante viderî.
Eamdem in pseudo-reformatos proclivitatem, idem in nos odium arguit nomen istud Pontificios, quo nos insignitos video (p. 9 operis et alibi). Quid sibi vult Cl. Archîepiscopusî Numquid et Rutheni Pontifieii non sunt?Nam si non Pontificii, nec etiam christianiex eorum ipsa doctrina atque institutione. Praeterea, quum verbum istud Pontifieii continuo a pseudo-reformatis usuppatum sit ut Gatholicos seu Romanos nuncupent, verbum in hœresis ore putruit, nec, salvo honore, a cordato theologo unquam eodem sensu sumitur; non aliter quam verbo civis per se honestissimo a fiirentibus scurris aeternum dedecus in febricitante Gallia inustum fuit.
Verum illo morbo usque laborarunt Graecî, ut Nos qui tribus abhinc sœculis bellum gerimus acerrimum cum infensissimis fidei christianae hostibus, qui et scriptîs^ et immensis laboribus, et sanguine nostrp ( id sine invidia dictum sit) decertantes^utimperii christiani fines prof eramus, et sacro-sancta dogmata nobis cum Orientalibus communia sartatecta, illibataque posteris tradamus, Christique vexillum ab horrenté Caucaso ad ultimos Peruvianos ovantes extulimus; Nos tamen, inquam, eodem loco habeant, iisdemque nominibus prope compellent ac Lutherus ipse aut Calvînus, duœ pestes illse tartareœ in reipublicae chris- ' tîanœ perniciem natfe. Quod quam sit a recta ratione, atque etiam ab omtii ingenui capitis urbanitate absonum, nemo non caecutiens non videt ; nec alium judicem appello, quam ipsummet lUustrissimum Archiepiscopum sobrie se- Cîim recogitantem.
IN LIËBUM MBtlIODIl. 4C0
Guique tôav (AcpfSrKov àvOptoiroDv pulmonem duoque labiâ habenti licitum est exclamare : Ego sum catkolicusf Yerum heus tu quisquis es christiane dissidens^ qui veritatem amas^ noli tuas nec alteri EcclesisB credere : quasre a Turca vel Judaeo qui sint et ubi sint catholici ? Responsum accipe^ xat Ivl ^ péai poéXXEO a^au
Non est igitur cur, reclamante humani generis conscientia, tantopere veteribus odiis Graeci indulgeant : Jam mitius nobiscum agant, nosque honestius compellent.
Quid dicamnunc de sacramentis^ quœ quidem Cl. Auotor partitur in jprtmar/a et secundaria (p. 192-217). Quid sit^nmarmmaut secundariumm Christi institutionibus, non iiquet; sed plus me movent inscriptiones duarum sectionum , quae sunt de re sacramentaria. Prima enim inscripta est : « De primariis sacramentis et ritibus (p. 192); » altervero (p. 217), « De sacramentis et ritibus secundi generis. a Quam subdole calamus scriptorîs lusit in bis epigraphis ! Nam prima quidem duobus raodis intelligi potest^ nempe de primariis sacramentis simulque de ritibus; vel de primariis sacramentis et de primariis ritibus. Utrique interpretationi favet indoles lingua3 latinae. Gonsociationis hujus rituum et sacramentorum^ variationisquc in inscriptionibus^ nuUa excogitari potest alia causa^ nisi occultum consilium ritus sacramentis aequiparandi. Et rêvera Reverendissimus Auctor Jure suc et plenissima poiestate (ut Reges aiunt) unum e septem sacramentis tollit^ nec Gontirmationem seu Ghrisma vult aliud esse nisi ritus Baptismi (sect. I, § 116, p. 200). Rem istam, quum ingentis sit momenti, oculis, ut comicus ait (1), ewwstYiw juvat introspicere.
Ait Auctor in Sectione I, p. 190 : a Duo cum primis summxi auctoritate Jésus Christus instituit atque Ecelesix
(1) plantas iu Aulularia, ac(. I, scen. i, v. 3.
vGoogle
470 ANIHADTEBSIONES
SU3B tradidit sacramenta, Bt^tismum et Eueharistiainy » § lli. iii Sectione vero 11^ sic scribit : a Eodem tempore Ecclesia chrisiiana aliis etiatn utebâtur saerafnentis et riiibus, iisque diverse quidem a supradietié dignitatis; attamen divinitus^ sive non sine cœlesti admmtiu (id quod maxime facit auctoritatem) instituas; eujUs generiê lèunt a. Pœnitentia ^ b. OrdOf o. Gmjv^ium^ et â< Emtrema Vnctio. D
Verum enimvero a, hy c> d^ sunt quatuor. Àst quum superior Sectio de duobus tantum agat saorameiitis pnmariis, Baptismo nempe et Eucharisiiu; ex dtio verOet quatuor^ sex fiant taol RomsB, quam Constantinopoli^ quaero nec invenio septimum sacramentum. Nîhil etiîifl est aliud Confirmado, ex mente ClarissiniiArchiepiscopî^ quam baptizandis adhihiia unciio (Ibid.^ §iiô> p* âOO)^ id est ritvs.
Nec me fugere potuit insignis distinctio à Ch Arcbiepiscopo in Ecclesiam Ghristi intrôducta. £x suis eniiti (auctoris scilicet) sex sacramentis, tria, Baptismtis oempe, Ëucharistia, et Po&nitentia, a Christo Domino instituta sunt (Sect. I, § ill, p. i92, et Sect. 11^ § 4Î8, p. 217). Tria vero caetera a Deo (Sect. Iï> § 129) p. 219; | 130, p. 223; § 131, p. 226). Quse sane distinctto ttôn fliWl est; nam qilis Talniudis aut Alcorani discipultis negâbit institutionem conjugii aut sacerdotii a Deo essë t Nec tfetnere quidem scripsit Cl. Praesul; imo vero cautissitne progreditUr, et quasi suspense calamo chartam attiligéns tantum , nunc scrîpta expùngit, ntinc expancta restituit, et stans pede in uno alterum profert, refertqtie vîcibus alternis.
De Eucharistia multd sunt^ quœ notare possem. Graviora seligam. Post Lutlierl Gklvlni^ue furores, et turbas XVI saeculi, et concilium Tridentinum, nulli licet theologo de Eucharistia disserenti verbum Transsubstan-
IN LIBBDM HETHOBil. 471
tiationiSy aut gpasoum synonymum lâsxaM^Wi, omUtêrc; non minus quan) to ^0;jLo6aio; seu ConsubstantiMi» po^t Nicœnam Synodum. Neo reponant Orientalos; q^i4 «4
'HjxçTç Sa xj^'o; oTov àxouopiev o,ù5s ti t6{i.ev.
Nam non ii sumus in orbe^ quos ignortM ani vti^^ liceat : et post mota apud nés fidei nostrœ funâamenta, maxime circa Eucharistiam a J^utt^ero, a Çalviiio^ et â^uia-* glio, aliisque tam multis^ tamqué luetuese doctis homini? bus, adeo ut
Si Peraama dextris
Everti possenty etiam his eversa fuissent ,
nemo credet, orientalem tbeûlogMm b^DiS reat^que ^q t^^charistia sentire, qui non plaais^i.niç ^Jiff^ QV^ VOtmàft Transsubstantiationen^ sei^ M^Twsi»^ dixarijt.
Scio, quum olim, jubente LudovicQ XIV, magoi illiu^ principis legati apud exteros vegea inquir^r^nt in ^d^m dissidentiumËcciesiarum cirpa Ëucbarâticum dogipa, Unthenam Synodum bene et Catbolice publicQ teMimoni^ h} scriptis respondisse : verum, omisso etiam quid y^lumt in bis rébus t^ti principis auctoritais, non illud qu^Brimus, quid crediderint Rutheni sacerdotes ^iceunte sausulo XYii; sed quid credant ineunte xix? Accedit, quod intep dogma scriptum aut creditum, haud parvum discrimen anîmadvertimus>; quum enim corrodente hœrese. Mes evanuit, scnptne formulée et publiées professione^ aliquantisper superstites manqnt, velut ari>Qris cortex, ligno ]sm et medulla situ consumptis.
Si quis nunc a Rutbenis prœsulibus quserevet , quœ sit eorum fides circa Sacramenta, nuUus dubito, quin Mcmane responderent ; et tamen quam longe aKter senti^t nuilo negotio eiuitur ex Libro historiée tyjHS fà. Synoéi ^djto.
Digiti,zed by
