I. G. Grævio
P. Bælius S.
Epistola, quam mihi non fuisse redditam intellexisti, allata mihi est ante sex septemve dies a Cursore sive Veredario quotidiano, et ubi primum observavi gratum Tibi fore opus postumum Vavassoris '), indagavi vias quibus ad Te mitterem. Defuerunt mihi hue usque, sed hodie unus ex nostris bibliopolis, fasciculum mittens Ultrajectum, promisit se hune inclusurum, quem tibi dubio procul reddet is qui maiorem fasciculum
accipiet. Gratulor mihi inpensius, Vir Clarissime, quod libellum huncce tibi muneri mittere possim; neque enim ulla permutatione opus est. Vale et me ama, qui te magni facio et amo in paucis.
Dominus Iurieusius heri per vestram vrbem transiit, tendens Cliviam, salutatum Electorem serenissimum. Dominus du Bosc salutem plurimum tibi dicit, nec non noster Henricius, apud quem heri pransus sum una cum Gronovio 2). Transacta res est magna hilaritate selectorum convivarum sex aut septem; qui numerus aptior est majore vel minore hilaritati fovendæ et excitandæ.
AU MÊME
Viro clarissimo
Ioh. Georgio Grævio
Petrus Bælius S.
Gestiunt omnes advenæ optimarum artium studio correpti te salutare in tuamque familiaritatem, si pote, admitti, quod satis nosti satisque expertus olim es, Optime et Illustrissime Grævi; Hinc adeo est cur mihi hodie suboriatur occasio te compellandi atque ex scripto salutandi. Degit nunc apud vos præclarus omnino vir ex Britannia oriundus, nomine dominus Coninghame '),
AU MÊME
præfectus moribus et studiis Nobilissimi Adolescentis Scoto-Britanni, quem majorum gloria et res gestæ circumambiunt. Cupit ille nec in parva fælicitatis parte putat te videre, salutare et tecum consuescere, quoad manebit Vltrajecti, quemadmodum moris est illi innotescere quavis in regione quam lustrât viris illic fama et meritis insignibus. Multas orbis regiones iam peragravit summo emolumento, multis viris doctissimis suam probavit industriam, paucique adeô sunt Londini viri célébrés qui eum non ament et multi faciant. Noster Allixius 2), quem, ut probè scis, commendat rara et inusitata doctrina, huicque superstructa ingens fama impensius diligit. Nequaquam ergo tibi ingratum erit, si te enixè rogaverim, ut eum tua amicitia beare velis. Commendandus est ille de meliore nota, et brevi ut spero tute ipse agnosces non me hic indulgere amicitiæ, potius veritati litare, cum de ejus laudibus aliquid delibo. Nec tamen minorem mihi intelligam incumbere necessitatem gratias agendi ob benevolentiam quam ipsi extribueris. Vale, vir Eruditissime, et me ama.
Roterodami 40 Kal. lun. anno æræ vulg. 1686.
AU MÊME
Viro celeberrimo
Ioh. Georgio Grævio
P. Bælius s. p. d.
Cum literæ tuæ amoris et elegantiarum plenissimæ mihi impensius allubescant, non possum non summo
P. BAYLE
desiderio teneri ejus epistolæ quæ non mihi fuit reddita et in qua me admonebas eorum quæ dicebantur circa meum silentium de Harduïni Plinio '). Pereant malè qui taies thesauros sibi concreditos mihi invident et suffurantur! Quidquid id est, gratias ago plurimas, quod nos passus fueris, quantum in te erat, mihi talia Gallorum iudicia esse ignota. Vidisti, opinor, in Diario meo mensis Maii mentionem haud parum honorificam operis illius Harduini, cumque iuratus asserere possim non fuisse mihi redditam epistolam tuam, ubi ægre ferre meum silentium non paucos significabas, et literæ novissimæ quibus cognovi illud scriptæ siue post meum diarium Maii vulgatum, vides liquido, vir Eruditissime, sponte mea me loquutum esse de illo libro, neque provocatum sive querimoniis, sive admonitionibus quibus cumque. Opus illud sanè ego multi facio, nec alia de causa serius de eo sum loquutus, quam quod serius in meas manus venerit. Atenim mirari subit quod qui meum silentium malè interpretantur, non suo censeant Abbati de la Roque2), Autori Diarii Parisini, qui nondum mentionem fecit Plinii in vsum Delphini. Reddo tibi summis cum gratiarum actionibus Petiti lucubrationem. Non eam adhuc evolvi, quod necesse sit integrum volumen præsto mihi esse, quando excerpo articulos mei Diarii.
Nondum potui consulere Catalogum Francofurtensem 5) in quo extat titulus istius libri. Spero integrum tractatum videre propediem. Aliis nominibus quibus agere tibi gratias debeo, ago libentissime, teque plurimum et diu valere opto, mei amantissimum.
Dabam Roterod. 14. Iulii 1686.
Origenis de oratione libellum 4) remisi tibi dudum per Dom. Ianisson 5) pastorem Gallum facundissimum.
AU MÊME
Celeberrimo Illustrissimoque D. Domino Georg. Grævio
professori Dignissimo in Academia Vitrajectina.
Vir Illustrissime:
Multis de causis factum est, ut diù omnino penes me retinuerim Tractatum Thomasii de plagio literario, ') nam et significavit mihi Clarissimus noster Bauldrius2) festinato haud opus esse, et præterea dudum est cùm glacies incæpit obstaculo esse ne remitterem tibi hune librum. At jam non obstat, proinde remitto, gratiasque maximas ago, quod Dissertationem de argumento amœnissimo et varia lectione non indiligenter refertam utendam mihi dederis. Audivi Autorem multis novis collectaneis potuisse eam locupletare, si typographus quispiam alteri editioni incumbare paratus ipsi occurrisset. Vellem sane ut alicubi occurreret.
Patiaris quæso, Vir non minus summa humanitate quam eruditione pollens, ut abs te rogem indicium alicuius Collegii Historico-politici haud valdè prolixi. Cupiunt enim aliqui Adolescentes, qui nunc apud me philosophiæ operam navant, post absolutum hocce Collegium, alteri studere, cujus spe simul aliqua addiscant ad politicam et simul ad Historiam pertinentia. Extant sine dubio talia Collegia typis mandata vel in Germania vel in illis provinciis; commodissimumque erit tum
P. BAYLE
Discipulis tum mihi uti ejusmodi opéré quod viva voce ego explanem, si enim ego taie quid compingerem laborandum esset plus quam mea valetudo postulat, et ipsis describendi molestia intolerabilis incumberet. Indices ergo, si placet, aliquod opusculum quod ipsi emere voleant, ego explicare. Vale, vir doctissime, et me semper ama, qui te et amore et observantia summa persequor.
Dabat Petrus Bælius Rotterodami die 16 februar. 1689.
AU MÊME
Vir Colendissime :
Vtinam nihil aliud mihi faciendum incumberet erga te, quam ut gratias agerem ob librum Menagii') tam promptè et tam humaniter commodatum; sed ad tristiora officia me vocat luctus ille domesticus quo angeris, filio unico teque dignissimo orbatus,2) »quem non virtutis egentem Abstulit atra dies et funere mersit acerbo.« Haud mihi deessem, si non facultate poetica prorsus essem destitutus, quin ut factum à multis aliis nominis tui illustrissimi cultoribus, virtutes adolescentis ornatissimi carminé funebri celebrarem, simulque pu. blice testarer quàm molesta sit mihi immatura eius mors, iactura sanè gravissima non modo tuæ familiæ sed etiam Reipublicæ Literariæ, quæ nihil non sibi
AU MÊME
polliceri poterat ab eruditissimo illo luvene, paternis vestigiis ad gloriarn et famam grassaturo, tuisque præceptis et cura iam multijugæ doctrinæ compote, ita ut publicis lectionibus illius daret egregia specimina. Tanto vehementius Deum Opt. Max. venerari debemus, ut te incolumem diu præstet, ac Nestoreos in annos, cum non amplius sperare fas sit, postquam nécessitas lethi (quam tardam omnino experieris, si quid valeant bonorum vota) rebus humanis te exemerit, fore ut solatium afferat natus patrem regenerans, eiusque successor in cathedra quoque Vltrajectina. Vale, vir Amplissime, fortemque agas non minus quam eruditum virum in ista calamitate paterna. Opto Tibi divinæ bonitatis auxilia cæteraque omnia faustissima. Tuus ex asse
BAYLE
Dabam Roterodami die 3. febr. 1692.
AU MÊME
Vir Celeberrime, Colendissime:
Haud committere potui quin per istos ornatissimos adolescentes, non ita pridem Tuos, nunc meos discipulos, feriis præsentibus uti volentes ad Trajectum ad Rhenum excurrendum, quam officiosis verbis Te salutarem deque mea singulari observantia certiorem facerem, simul veniam rogarem retinendi adhuc per
P. BAYLE
aliquot tempus librum Menagii, heu nuper fato functi1), cujus usuram superiori hieme mihi concessisti. Pudet tamdiu servasse necdum tamen omnia deprompsisse quæ meum Dictionarium spectant. Sed ut probe nosti, si ea quibus indigemus in aliquo libro sint sparsa et multiplicia, modo ea excerpimus, modo ilia, raro continuis laboribus omnia. Velim etiam, Vir summe, pro tua in iuvandis meis conatibus prolixissima voluntate, certiorem me facias, utrum vera sint quæ legere me memini non uno in loco, Annam Mariam Schurmanniam2) solitam fuisse audire lectiones Theologicas ex pulpito quodam, ubi lateret cæteros auditores (Galli vocant une logé), fenestris cancellatis et quidem arctis admodum intervallis reciprocam radiorum lucis trajectionem non permittentibus, sed facientibus solum, ut ipsa Auditorium cerneret. Quod in quodam libro Gallico nuper legi, fuisse doctam illam virginem more sollemni donatam in vestra Academia Doctoris titulo et laurea, tam suspectum mihi est falsitatis, ut vix sciscitari velim an verum sit, quippe indubius id esse falsum. Innumera sunt de quibus Te Oraculum certissimum consultum vellem, sed nolo fieri molestus atque importunus, et tua morari tempora in publici commodi detrimentum meis quæstionibus. Non possum tamen facere, quin hanc à te gratiam postulem, ut libellos quosdam singulares, continentes elogia vel etiam satiram quorundam virorum celebrium, quoties sese dabit occasio à Te utendos petere liceat, si forte reperiantur in tua instructissima Bibliotheca, nec metus erit ne diu illos retineam, cum enim haud multiplex est argumentum, paucis diebus uti possumus libro quantum necesse est. Et hodie quidem rogo, vir magne, ut mihi velis per hosce juvenes mittere ora-
A DANIEL LARROQUE
tionem quam Alexander Morus?) habuit Amstelodami post suum ex Italia reditum; nec non Tractatum de vita et scriptis SchefferD), tum vita Francisci GuyetP) Autore Antonio Periandro Rhoeto (est fictum nomen), quam si non habes separatam, saltem habes ut credo præfixam editioni Terentii quam curavit Clarissimus Boeclerus anno 1657. in 8. Vale diu et fælix, ornamentum tui sæculi et decus atque columen Reipubl. Literariæ, mihique ad omnia obsequia devinctissimo fave. Annum quem proxime inibimus fælicem opto tibi et tuis.
BAYLE
Roterodami 26. Dec. 1692.
A DANIEL LARROQUE
Le 13. Août 1694.
I’ay bien de la peine à croire, que vous vous soiez serui de votre sincérité, mon cher Monsieur, en me parlant des feuilles que vous auez parcourues'). Je vous puis protester, que ie n’en suis point satisfait et que ie ne regarde mon travail que comme un fatras, qui pourra seruir à fournir à d’autres des matériaux, auxquels ils pourront donner vne meilleure forme et auec plus de choix. Vous me ferez plaisir de m’en dire nettement les défauts, et c’est lors que ie croirai que vous me traitterés en ami et non pas en Auteur.
P. BAYLE
Je fais la même prière à notre illustre père de Vitry2), que ie vous suplie d’asseurer de mes respects très humbles et de lui demander, si l’Auteur dont le Sr. d’Orléans parle au 2. vol. des révolutions d’Anglet., p. 490, a raison de dire, que le Roy de Dannemarc a fait savoir aux princes Chrétiens, que Bothuel en mourant a déchargé Marie Stuart. C’est de Mr. Varillas ?) qu’il veut parler; i’ai fait réflexion que cet Historien se sert de cette lettre du Roy de Dannemarc pour justifier la Reyne d’Écosse, mais il n’aioute point si cette lettre est suspecte ou non; si elle est imprimée ou en quard. Ces circonstances ne dévoient pas être oubliées sur un fait de cette nature, comme Mr. Varillas les a oubliées.
Le p. Colin 4) sera vne matière d’ Errata, puis qu’il n’est pas déchaussé comme ie croiois.
Je n’aurois pas oublié Iulien touchant Archilochus 5), si i’avois seu ce que vous m’avéz apris. Ce sera vne addition à faire, dont ie vous serai redevable avec mille autres instructions. Je n’ai examiné dans Babylas6), si Philippe a été Chrétien ou non, i’ai seulement montré que S. Chrysostome a mal raporté cette histoire, lorsqu’on suppose que Philippe ait été Chrétien; lors qu’on ne le suppose pas, vous aviez déià observé, mon cher monsieur, que le narré de S. Chrysostome ne se peut accorder avec l’histoire, mais ie vous avoue que i’avois oublié que vous eussiez parlé de cela; i’y suis revenu depuis votre lettre et ai vu avec bien du plaisir ce que vous en dites, et avec bien de regret de n’avoir pas seu plutôt ce que c’est.
Je causerai un très grand plaisir à Mr. du RondeP), en lui aprenant que son Épicure et sonprésent vous plaisent beaucoup.
A GRAEVIUS
On continue ici à réimprimer les petits livres nouveaux de Paris, et voilà tout ce que nous fournit la république de lettres.
Vn ieune avocat d’Vtrecht8) vient de publier dissertatio de vectigalibus Romanorum.
Mr. Basnage?) n’a rien publié depuis la réponse aux variations; mais il travaille à un livre qui sera de conséquence et de plusieurs volumes in 40. Ce sera l’histoire des dogmes. Il y fera entrer ce qu’il a déià publié touchant la succession des Églises, en répondant à Mr. de Meaux. Si vous avez oui parler de quelque ouvrage latin de sa façon, ce n’est que celui qu’il publia auec la lettre de S. Chrysostome ad Cœsarium, il y a 7 ou 8 ans. On en a rafraîchi le titre avec un nouvel advis au lecteur, mais c’est toujours la même édition.
Je suis fâché que votre dessein ou marché ne tienne pas10). ,
A GRAEVIUS.
Vir celeberrime:
Allata est mihi hodie mane epistola quam heri Leertius1) noster acceperat, in qua continebatur hæc charta Tibi à clarissimo Nicasio2) destinata. Rogat me ut se apud te purgem de non scriptis tibi literis, se enim torqueri gravissimis doloribus ac tandem stare lythotomiæ aleam subire. Videbis nihil esse causæ,
P. BAYLE
quamobrem de vertenda latine historia gallica magnorum itinerum ab Bergiero *) conscripta non cogitetur in hisce regionibus, cum nihil spei videatur superesse circa versionem quæ in Italia dudum promissa expectabatur. Autor est Nicasius, ut versioni adiungatur tabula Peutingeriana nec non Antonini itinerarium, et si quæ sint talia cum notis eximiis. Lubens assumpsi hanc occasionem Te, Vir Excellentissime, salutandi teque de mea perenni observantia certiorem faciendi. Vale plurimum, et vtere fausta valetudine quam tantopere soles consecrare Reipubl. literariae emolumentis. Jam notum mihi fecit ante quatuor vel quinque menses supradictus Nicasius, scriptum sibi fuisse abs te, Teissierium 4) Gallum in eo esse, ut novum lexicon historicum conficiat, Moreriano sine dubio palmam precepturum. Sed vereor, ne memoriæ lapsu ille inverterit nomina et de Teisserio intellexerit quod de Chappuzeano 5) lexico forte illi indicaveras, quippe anno superiore vulgavit Samuel Chappuzeau in Germania delineationem sui lexici historici, ex qua intelligere datur opus longe esse præstabilius Moreriano. Meum lexicon historico-criticum satis ac nimium lente procedit, vix pervenimus ad trientem operis, et me valde remoratur librorum inopia ac virorum ex quorum ore audire valeam ea, quæ scire plurimum operis ac consilii mei interesset. Nemo in ea classe virorum plus me iuvare posset quam Illustrissimus Grævius, si sæpe daretur eius frui alloquiis. Iterum vale pancraticè. Liceat mihi per tuam summam humanitatem salutare Dom. Bauldri et gratulari ipsi quod in professorum vt vocant ordinariorum album fuerit relatus.
Dabam Roterodami die 2. Aprilis 1695.
AU MÊME
IOI
AU MÊME
Vir Illustrissime:
Neque qui commodius Te neque qui libentius mihi queat tradere ea quæ Dominus Hartsoeker ') à me postulat quempiam mortalium nosco; quis enim Tibi similis in suppeditandis iis quæ Rempublicam literariam iuvare idonea sunt? 111e, ut probe novisti, Lutetiæ Parisiorum degens in rebus physicis et Astronomicis egregiam operam ponit, quod loquuntur scripta non pauca quæ iuris publici fecit. In eo est nunc, ut tractatum de Meteoris typis tradat excadendum. Vult autem meminisse procellæ illius seu turbinis vehementissimi, qui majus Vrbis vestræ Templum tantopere labefactavit ante 20 annos vel plures 2). Quæ scire cupit exaravi in schedula hic opposita. Velis amabo, Vir Clarissime, pro tua in me benevolentia et ad studia literatorum fulcienda quavis ratione propensissima voluntate, certiorem me facere de his quæ illius Autoris scire interest. Si hoc tibi aliquid laboris creare posset, erunt sine dubio inter Collegas qui nullo negotio huic quæstioni facient satis, quique forte inter adversaria habent quæ eô pertineant, vel etiam in scripto publico meminerunt. Nicasius noster Tui memor et observantissimus satis féliciter agitat in oppido valde amoeno Burgundiæ ?), et, ut soient plerique laudis exquisitioris nonnulla teneri cupiditate, libentissime vidisset quum nomen in præfatione operis de pictura veterum, quo in manuscripto indagando ille non parum laboris sumpsit.
P. BAYLE
me non ut repertum faceret ut typis daretur Impenses gaudet, quod nuper fato functus D. Nicolle eius meminerit non sine multis encomiis in præfatione operis adversus Quietistarum hæreses et deliria, quod paulo ante obitum autoris lucem vidit 4). Vale, vir nobilissime et Amplissime, sæculi nostri decus, et me ama Tibi omni obsequio devinctissimum.
BAYLE
Roterodami die 24. decembm 1695 stilo Gregoriano.
Vellem scire an Callimachus 5) breui sit proditurus in lucem nec non Epistolæ ex bibliotheca Gudiana é).
AU MÊME
Vir Illustrissime: 1697
Beverlandus '), mihi fama tantum, neque ea multum secunda, notus, scripsit bis terue ex quo lexicon meum legit, et multas promisit se missurum memorias. Nuper significavit se Deo ita faciente et miserante totum esse immutatum, seque parare retractationem deplorabilem (sic loquitur); intérim rogat me, ut Te per quidquid sacrum et inviolabile in terris et in cælis existit compellam et poscam, ut mihi mittas epistolam quam Tibi scripsit de Dodwello 2), Bernardo ?) etc. Si vero
AU MÊME
semel accepero, petit à me, ut quamprimum ipsi remittam per postam, hæc sunt eius verba.
Fac quæso, Vir humanissime non minus quam doctissime, ut tribus verbulis sciam, idque vel per te vel per amicum Tibi amanuensem, quid respondere habeam. Periculum forte non est in mora, sed vellem cito exonerari ea cura. Vale et me ama
Tibi obsequentissimum BAYLE.
Salutat te Basnagius noster qui mihi hæc raptim scribenti assidet.
A PINSSON DES RIOLLES.
Le 26. d’Août 1697. R. s. v. p.
Je prens beaucoup de part, Monsieur, à vos regrets pour la mort de votre ami, Mr. de Santeuil ■), l’un des plus grans poètes de ce siècle. Je vous remercie très humblement des nouvelles particulières que vous m’avez communiquées sur ce sujet et sur beaucoup d’autres dans votre belle dépêche du 19. du courant. Je n’oublierai point de m’en servir dans l’article que ie destine à ce fameux poète dans la continuation de mon dictionaire. Je suis ravi que Mr. l’Abbé Faydit 2) soit en liberté, ie l’en félicite de tout mon coeur. Vous trouverez cy ioint ce que Mr. Grævius m’a écrit touchant les lettres d’Hotman ?) que vous communiquerez-
P. BAYLE
s’il vous plaît, à l’illustre Mr. Baluze 4) que ie salue avec beaucoup de respect. Mr. Ianniçon *) m’a fait espérer des remarques de cet habile homme, tant sur les omissions que sur les fautes de commission de mon ouvrage. [Je]*) vous remercie par avant du nouveau paquet que vous m’avez envoyé, et [j’espère] qu’il n’aura pas le sort de l’autre que ie compte pour perdu. [Un de mes] plus grands regrets est que Mr. Galland 6) et les autres dont ie devois [recevoir] des traittés n’ont point vu encore mes très humbles remercimens. J’attendois à les faire, que le paquet fût venu, et ie vous suplie de me disculper auprès d’eux et de leur marquer ma reconnoissance. Je suis bien aise de ce que vous me marquez de Monsr Ferrand?), que i’estime et que i’honore extrêmement. Vous ne me marquez point, quel est l’ouvrage dont il voudrait troquer 500 exemplaires: quand ie le saurai ie tâcherai de négocier cela. I’avois dessein de mettre sous ce couvert un billet pour notre ami de Saumur 8), mais trois ou quatre lettres que ie viens d’écrire de suite m’ont ietté dans une migraine (il sait que ie suis suiet à ce maudit mal) qui me permettra à peine d’achever ceci. Rien n’excite davantage ce mal en moi que d’écrire plusieurs lettres; dont la raison est, qu’on veut se hâter et qu’on ne s’arrête pas de tems en tems comme quaud on fait un liure: on écrit et puis on prend un livre, et puis un autre. Ces intervalles ou ces changemens de travail sont pour moi une diminution de peine. Écrivez lui, ie vous en suplie, Monsieur, que i’ignore s’il a reçu ma dernière lettre qui étoit dans celle que i’écrivis à l’ami Mathématicien 9)
0 Déchirures.
A J.-B. DUBOS
par la poste au mois de Janvier dernier. Je leur disois à l’un et à l’autre que, dès qu’ils m’auoient indiqué la voie de mer que le Mathématicien se faisoit fort de trouver, ie leur enverrois un exemplaire. Dites lui que ie cherche de mon côté une voie, et que la paix qui va se conclure m’en fournira infailliblement, et qu’ainsi il se garde bien de l’acheter. Vn des amis du Mathématicien me dit l’autre iour qu’il devoit aller à Rouen, pour la retraite que l’institut impose après le cours des études. Assurez bien l’ami de Saumur qu’on ne peut être plus à lui que ie le suis. La migraine me force de finir ici en vous assurant, Monsieur, que ie suis tout à vous et avec une reconnoissance extrême de vos bontés infinies.
A J.-B. DUBOS
29 d’Août 1697.
Je répons tout à la fois. Monsieur, à votre lettre du 9. et à celle du 19. du courant. J’ai été bien aise de savoir plus exactement ce qui concerne la version du liure persan de l’histoire de Tamerlan1), et j’en ai fait part à Monsieur le Comte de Pembroeck 2). Je voudrais bien que ce livre là, celui de Mr. de la Croix’} le père et celui de Mr. Galland 4) fussent publiez en François; et puis que les libraires de Paris ne sont pas accommodans là dessus, ie m’emploirois agréablement à porter ceux de ce pays à traiter de ces copies.
io6
P. BAYLE
Mais ils sont en possession de contrefaire tout ce qui s’imprime en France, propre à être débité, c’est pourquoi ils ne veulent guère entendre parler de traiter avec les auteurs; ils espèrent de faire une édition sur la copie de Paris, à nuis frais par raport au manuscrit, l’ai été ravi d’aprendre qu’un manuscrit dont ie regrettois la perte, ne soit pas perdu, et plus encore de ce qu’il est entre les mains de Mr. Perrault ’). I’avois toujours oui parler du travail de Colletet é) comme d’un liure où l’on verroit la vie des poètes François en perfection. 11 me semble qu’on a dit dans Ménagiana ?) que toutes les recherches de Colletet étoient perdues sans ressource, mais voilà votre lettre, Monsieur, qui me fait savoir que Mr. Perrault s’occupe à en tirer parti et à les préparer pour le public. Vous pouvez iuger par l’intérêt particulier que i’ai à un tel ouvrage si utile à mon dictionaire, combien ie souhaite qu’il le publie. le l’assure de mes très-humbles respects et le remercie très-humblement de l’exemplaire qu’il me fait l’honneur de m’envoier de son poème de la création 8).
On ne sait rien encore de certain du p. Hennepin?) à l’égard des autres parties de la découverte qu’il a promises. Je voudrois pouuoir donner à Mr. Toinard I0), que ie salue de tout mon coeur, un éclaircissement plus précis sur ce suiet.
Nos prophètes ne s’étonnent point de l’abiuration du Duc de Saxe11); ils espèrent que les effects s’arrêteront à sa personne et que les États d’Allemagne jouiront toujours de la religion protestante comme dominante. Ils ne croient point que le zèle lui fasse faire des demandes pour la conversion de ses suiets, et ils ont trop bonne opinion de sa prudence pour ne
A J.-B. DUBOS