LU. DE EO QUI FIDEM FACTAM ALTERI REDDERE NOLCERIT

1. Si quis ingenuus, aut lidus^*^^, alteri fidem fecerit^^^, tune ille cul fides facta est, quadraglnta noctes, aut quomodo placitum fecit quando fidem ei fecit, ad domum illius cum testlbus^^^ ambulare débet, vel

* Presque tous les manuscrits portent Ligerem, — "" e, p, perjarasset. — "^ e , p, adramire.

cum illis qui pretium adpretiare debent^^^. Et si noluerit fidem factam solvere, dc dinariis, qui faciunt solides xv, culpabilis judicetur "^.

2. Si vero adliuc supradiclum debitum solvere noluerit, débet eum sic admallare^'^ : Rogo te, jadex, ut hominem illum denominatam^^^ gasacchionem^"'^ meum, qui mihi fidem fecit, de débita tali denominato, secundum legem salicam^'^'^ mihi inde eum adstringas. Tune judex dicere débet : Ego, gasacchium tuum illum, in hoc mallo quod lex salica^ habet. Tune ille oui fides facta est, débet testilicari fidejussori, ut nulli alteri nec solvat, nec pîgnus donet solutionis , antequam ei impleat unde fideni fecit "^. Et sic festinanter, ad domum illius, qui ei fidem fecit, cum testibus accédât, et roget eum solvere debitum suum. Quod si noluerit, solem ei collocet^^*^. Si ei solem culcaverit, très solidos super debitum addat^^^; et sic, usque ad très vices, per très mannitas, facere débet. Ista igitur omnia facta, si adhuc noluerit débita conponere, usque ad novem solidos debitum ascendat, id est, ut per singulas ammonitiones, vel solem culcatum, terni solidi adcrescant. Si vero nec sic fidem factam in placito légitime solvere noluerit, tune ille cul fides facta est, ambulet ad grafionem"^ loci illius in cujus page manet, accipietque fistucam"^, et dicat verbum istud : Tu grafio, rogo te quia ille homo denominatus, qui mihi fidem fecit , quem légitime habeo adjacthivum^^^^ vel admallatum secundum legem salicam, et ego super me, et super fortunam meam pono, quod securus mitto infortunam illius manum; et dicat de quanta causa ei fidem fecerat. Tune grafio congreget secum septem raglnburgies *^ idoneos^^\ et cum ipsis ad casam illius fidejussoris veniat, et roget eum si prœsens est : per voluntatem tuam^^^ solve homini isto, de quo ei fidem fecisti , et hoc quod debes, secundum pretium légitime pretiatum, satisfacere stude. Quod si tune adimplere noluerit prsesens, aut si absens fuerit, statim raginburgi pretium adpretiatum, quantum debitum quod débet valuerit, de fortuna illius tollant^^^. Et si fredus^^* antea de ipsa causa non fuerat datus, duas partes ille cujus causa est ad se revocet, et grafio tertiam partem ebtineat.

3. Si autem grafio, ibi invitatus, non venerit^^^, et sunnis eum aliqua non detenuerit, aut certe ratio dominica, et si distulerit ut ibi non

* G , II , N , saïiçja. — ''L'orthographe de ce mot varie dans les manuscrits -, o, adjahctivum; b, adjectivum. — "^ B, G, I, o, rachimburgios , ici et plus bas; h, k, rachinburgios.

ambulet, neqiie mittat^^^ ut cum justitia exigatur debitum, aut se redimat, aut de vita conponat

LUI. DE EO QUI GRAFIONEM AD RES ALIENAS TOLLENDAS INJUSTE INVITAVERIT

1 . Si qiiis grafionem ad res aliénas injuste tollendas invitaverit , antequam gasacchium* suuni secundum legem habeat admallatum ^^^ , viiiM dinariis, qui faciunt solides ce, culpabilis judicetur.

2. Si vero grafio invitatus, contra legem, supra debitum justum, aliquid amplius tulerit^^*^, aut se redimat, aut de vita conponat.