LES IMPORTANTES DECOUVERTES À ST.-SÉBASTIEN SUR LE VOIE APPIENNE
Parmi tant d'indications disparates, certains dénient toute valeur aux inscriptions de S.te Praxède et de St. Martin-aux-Monts. Mais si l’on peut négliger la seconde parce qu’elle peut indiquer quelque petite relique et non pas le corps entier de St. Fabien, on ne peut mettre en doute l'importance de la première.
Peut-être les indications fournie par ces deux inscriptions ne sont elles pas inconciliables avec la présence du corps du pape St. Fabien dans la basilique de St. Sébastien. Il ne nous semble pas improbable que le corps de ce pape, après avoir été transféré des catacombes de St. Calixte à S.te Praxède, puis (environ cinquante ans après) à St. Martin-aux-Monts, ait été enfin au XII® siècle réuni à celui de St. Sébastien.
En somme, avant de ce prononcer définitivement sur cette question, un
examen soigneux du corps s'impose.
OUVRAGES SE RAPPORTANT À LA DÈCOUVÉRTE À L’HISTOIRE ET À LA DÉSCRIPTION DES MONUMENTS FUNÉRAIRES,
1568. Pavinius (Onophrius), De ritu sepeliendi mortuos apud veteres christianos et de eorundem coemeteriis, in-4°, Coloniae, 1868; in-4°, Lovanii, 1512; in-8°, Romae, 1631; in-4°, Läipsiae, 1717.
1589. BARONIUS (Caesar Card.), Annales ecclesiastici a Christo nato ad annum 1198, 12 vol. in-fol., Romae, 1589-1603.
1634. Bosio (Antonius), Roma sotterranea, (postuma), in-fol., Roma, 1632; in-4°, Roma, 1650. In hac secunda editione non pauca desunt quae in prima inveniuntur.
1651. ARINGHI (Paulus), Roma subterranea novissima, duo vol. in-fol., Romae, 1651; duo vol. in-fol., Coloniae et Parisiis, 1659. Secunda haec editio priori multo est melior.
1683. MoRINUS (S.), Dissertationes octo in quibus multa sacrae ei profanae amtiquitatis monumenta explicantur, in-8°, Genuae.
1699. CYPRIAN (Ern.-Salom.), D2 ecclesia subterranea liber, in-4°, Helmstadu.
1706. NICOLAI (J.), De sepulcris Hebraeorum libri IV, in-4°, Lugduni Batavorum.
1708. BINGHAM (J.), Origines ecclesiasticae, 10 vol. in-8°, Londini, 1708-1722; duo vol. in-fol., Londini, 1726; 10 vol., Londini, 1855; versio latina, in-8°, Halae, 1724.
1710. FEMEL (Arm.), De catacumbis romanis, in-8°, Lapsiae.
1720. BOLDETTI (M. A.), Osservazioni sopra à cimiteri dei Santi Martiri ed antichi Cristiani. di. Roma,-in-fol., Roma...
1739. BERTOLI (J. D.), Le antichità di Aquileia, in-fol., Venezia.
1746. GOERBEL, De sepulcrorum et sepultorum religione, in-4°, Regiomonti.
(1) Nous n’indiquons ici qu’un certain nombre des principaux ouvrages à consulter.
1757. CORNELIUS, Creta sacra, in-4°, Venetiis.
1773. ATLLEGRANZA (J.), De sepulcris christianis in aedibus sacris, in-4°, Mediolani.
1773. DIONIGI, Sacrarum Vaticanae basilicae cryptarum monumenta, in-fol., Romae.
1810. ARTAUD, Voyage dans les catacombes de Rome, par un membre de l’Académie de Cortone, in-8°, Paris.
1816. MORCELLI, Africa christiana, 1 vol. in-4°, Brixiae.
1833. LETRONNE (J.), Matériaux pour l'histoire du Cristianisme en Egypte, in-4°, Paris.
1838. TEXIER, Description de l’Asie-Mineure, in-fol., Paris, 1838-1848.
1839. BELLERMANN Ueber die ältesten christlichen Begräbnisstätten, und besonders die Katacomben zu Neapel mit ihren Wandgemälden, in-4°, Hamburg.
1839. Iorio, Guida per le catacombe di S. Gennaro dei Poveri, in-8°, Napoli.
1844. MARCHI (G.), 1 monumenti delle arti cristiane primitive, in-4°, Roma.
7848. MOMMSEN, Athenae cristiance, in-8°, Leipzig, 22 edit., 1867.
1853. Cavepont (C.), Ragquaglio storico archeologico di due antichi cimiteri cristiani della città di Chiusi, in-8°, Modena.
1856. Mozzont, T'avole cronologiche-critiche della storia della Chiesa universale, illustrate con argomenti d’archeologia, in-fol., Venezia, 1856-1860.
1857. COCHET, Sépultures qauloises, romaines, franques et normandes, in-8°, Paris.
1863. DE Rossi (J. - B.), Bullettino di archeologia cristiana, 14 serie, 1863-1869; 2a serie, 1870-1875; 32 serie, 1876-1881 ; 4? serie, 1882-1889; 52 serie, 1890-94.
1864. DE Rossi (J.-B.), Roma sotterranea, t. I, con atlante di XXXIX tavole, Roma.
1867. RE Rossi (J.-B.), Roma sotterranea, t. II, con atlante di LXII tavole, Roma.
1869. NORTHCOTE (J. Sp.), BRowNLOw (W. E.), Roma solterranea, or some account of the Roman catacombs, especially of the cemetery of San Callisto, Londini; 2? edit., 1878-1879.
1869. SCERILLO (G.), Le catacombe napolitane, in-8°, Napoli.
1870. SCERILLO (G..), Hsame speciale delle catacombe di S. Giovanni dei Poveri, in-8°, Napoli.
1870. DESBASSYNS DE RICHEMONT, Les nouvelles études sur les catacombes romaines, in-8°, Paris; versio germ., in-8°, Maguntiae, 1872: 52 ed:/"palle
f#: in-8°, Bruxellis, 1896.
1871. ALLARD (P.), Rome souterraine, trad. d’après Northcote et Brownlow, Paris; 22 édit., 1874-1877.
1871. REUSENS, Eléments d'archéologie chrétienne, 2 vol., Lovanu:; 2?édit., 1885.
1873. KRAUS (F. X.), Roma sotterranea. Die rôümischen Katacomben, in-8°, Freiburg; 22 edit., 1879.
1877. De Rossi (J.-B.), Roma sotterranea, t. IIT. con atlante di LIT tavole, Roma.
1877. SCHULIZE (V.), Die Katacomben von San-Gennaro dei Poveri in Neapel, in-8°, Jena.
1878. OTT, Die ersten Chrssten über und unter der Erde, in-8°, Regensburg.
1879. SCHULTZE (V.), De christianoram veterum rebus sepulcralibus, in-8°, Gothae.
1880. ARMELLINI (M.), Le catacombe romane, Roma.
1880. ARMELLINI (M.), Il cimitero di S. Agnese sulla via Nomentana, Roma.
1880. SCHULTZE (V.), Archäologische Studien über alichristliche Monument, in-8°, Wien.
1881. ROLLER (Th.), Les catacombes de Rome, Paris.
1882. Kraus (F. X.), Real Encyklopädie der christlichen Alterthimer, 2 vol. in-8°, Freiburg. 1882-1886.
1882. SCHULTZE (V:}; Die Katacomben, die alichristlichen Grabstätten, ihre Geschichte und ihre Monumente, in-8°, Leipzig.
1890. MaruccHI (H.), IL cimitero e la basilica di S. Valentino, Roma.
1892. LANCIANIT, Pagan and christian Rome, in-8°, London.
1892. PÉRATÉ (A.), L’archéologie chrétienne, in-8°, Paris.
1893. ARMELLINI (M.), Gli antichi cimiteri cristiani di Roma e d'Italia, Roma.
1893. GALANTE (A.), Il cimitero di S. Ippolito, martire di Atripalda, diocesi di Avellino, in-4°, Napoli.
1893. GSELL (S.), Recherches archéologiques en Algérie, in-8°, Paris.
1894. GERMANO (P.), La casa celimontana dei Ss. martiri Giovanni e Paolo, in-8®% Roma.
1895. Nuovo Bullettino di archeol. crist.; ufficiale pei resoconti della Commissione di archeol. sacra sugli scavi e sulle scoperte nelle catacombe romane, 1895 et seq.
1895. CARTON, Découvertes archéologiques et épigraph. faites en Tunisie, in-8° Paris.
1896. SRAZZULA (V.), Dei recenti scavi esequiti nei cimiteri della Sicilia, in-8°, Palermo.
1896. GAUCKLER (P.), L’archéologie de la Tunisie, in-8°, Paris.
1897. I0ZZ1 (0.), Supplemento alla Roma sotterranea cristiana di G. B. De Rossi, in-8°, Roma; 22 ediz., 1898.
1897. FURER (J.), Forschungen zur Sicilia sotterranea, in-4°, München.
1898. GRISAR (H.), Geschichte Roms und der Päpste im Mittelalter ; mit besonderer Berücksichtiqung von Kultur und Kunst nach den Quellen dargestellt, in-8°, t. [, 1898-1900.
1899. MiLLIGEN (Van), Byzantine Constantinople. The walls of the city and adjoining historical sites, in-8°, London.
1900. GRISAR (H.), Analecta romana, dissertazioni, testi, monumenti dell’ arte riguardanti principalmente la Stloria di Roma e dei Papi nel medio evo, Roma.
1900. MarucCuI (H.), Eléments d'archéologie chrétienne : 1. Notiones générales ; IT. Guide des catacombes ; III. Les basiliques, 3 vol. in-8°, Rome, 1900-1903.
1901. GSELL (S.), Les monuments antiques de l'Algérie, 2 vol. in-8°, Paris.
1901. Bock (W. de), Matériaux pour servir à l'archéologie de l'Egypte chrétienne. Atlas oblong, texte français et russe, Saint-Petersbourg.
1901. STRZYGOWSKI (1.), Orient oder Rom, in-8°, Leipzig.
1902. FURER (J.), Ein alichristliches Hypogaeum in Bereiche der Vigna Cassia, in-8°, München.
1902. LANCIANI (R.), Storia degli scavi di Roma e notizie intorno alle collezioni romane di antichità. Roma.
1902. ENLART (E.), Manuel d'archéologie française, in-8°, Paris.
1902. JEROVSEK (A.), Die rômischen Katacomben, in-8°, Marburg.
1902. CABROL (Dom.), Dictionnaire d'archéologie chrétienne et de liturgie, avec le concours de nombreux collaborateurs, Paris, fase. I; 1908, fase. XIII.
1903. NAVAL (Fr.), Elementos de arqueologia, in-8°, San Domingo.
1905. KAUFMANN (C. M.), Handbuch der christlichen Archäologie, in-8°, Paderborn; versio italica: Manuale di Archeologia cristiana, in-8°, Roma, 1908.
1906. LECLERCQ (H.), L'Espagne chrétienne, in-12°, Paris.
1906. Lowrtre (W.), Monuments of the early Church, New York.
1906. LaAmBaAKiïsS (Gr.), Catacombes chrétiennes de Milo, Athènes.
1906. LeyNaAuUD, Rapport sur les fouilles des Catacombes d'Hadrumète.
1907. LECLERCQ (Dom H.), Manuel d'archéologie chrétienne depuis les origines jusqu'au VIIIe siècle, 2 vol., in-8°, Paris.
1907. KAUFMANN (C. M.), Zweiter Bericht über die Ausgrabung der Menas- Heiligtümer id Mareotiswiüste, Cairo.
1909. KaAurManx (C. M.), Manuale di archeologia cristiana, Roma.
1909. Maruccut, Roma sotterranea (Nuova serie), fascicolo I, Roma.
1910. WiLPERT, La cripta dei Papi, vol. in foglio. Traduzione dal tedesco.
Roma.
EPIGRAFHIE CHRÉTIENNE
1700. FABRETTI (Raph.), Inscriptionum antiquarum, quae in aedibus paternis asservantur, explicatio et supplementum, in-fol., Romae. 1727. GORI (A.), Inscriptiones antiquae graecae et romanae, quae existunt in
Etruriae urbibus, in-4°, Florentiae.
1734. Lupr (Ant.), Dissertatio et animadversiones ad nuper inventum Severae martyris epitaphium, in-4°, Panormi.
1737. GIORGI (Dom.), De monogrammate Christi Domini dissertatio, in-4°, Romae.
1739. MuRATORI, Novus thesaurus veterum inscriptionum, in-fol., Mediolani.
1747. HAGENBUCH (J. C.), Epistolae epigraphicae, in-4°, Tiguri.
1749. HAGENBUCH (J. G.), De diptyco Brixiano Boethii cos, in-fol., Tiguri.
1750. EISENHART, De auctoritate et usu inscriptionum in ture commentitio, in-4°, Helmstadi.
1755. GORI (A.), Penia epigraphica, in-8°, Ienae.
1758. Iacurio, De epigrammate Ss. Bonusae et Mennae, in-4°, Romae.
1759. GoRt (A.), Thesaurus veterum diptycoram consularium et ecclesiasticorum, in-fol., Florentiae.
1761. ZACCARIA (Ant.), De veterum christianarum inscriptionum usu in rebus theologicis, in-4°, Verietnis.
1767. GENER (J. D.), Theologia dogmatico scolastica sacrae antiquitatis monumentis illustrata, 6 vol., in-4°, Romae.
1770. OBERLIN (J. J.), Musaeum Schoepjtini lapidarium, in-4°, Argentorati.
1773. ALLEGRANZA (J.), De monogrammate D. N. I. C., in-4°, Mediolani.
1775. GuAsco, Musaei Capitolini antiquae inscriptiones, in-fol., Romae.
1793. ZACCARIA (A.), Istituzione antiquario-lapidaria, in-8°, Venetus.
1795. MorcELLI (E.), Commento all’iscrizione sepolcrale della santa marteir Agape, 1in-8°, Brescia.
1805. VERMIGLIOLI, Le antiche iscrizioni perugine, in-4°, Perugia.
1871. Kopp, Paleografia critica, 4 vol. in-4°, Manheimu, 1817-1829.
1831. MARIN1, Inscriptiones christianae, ap. « Ang. Mai, Scriptorum veterum nova collectio » t. V, in-4°, Romae.
1839. Fusco, Dichiarazioni di alcune iscrisioni pertinenti alle catacombe di S. Gennaro dei Poveri, in-8°, Napoli. | | 1839. PirRA (J.-B.), Lettre à M. Bonnetty, ap. « Annales de philosophie chrétienne », IT série, t. XIX, 1% septembre 1839, p. 195 et seq-; II série, 1840, p. 165 et seq.; 1841, p. 7 et seq.; p. 85; 1842, p. 165; 1843, p. 232. Circa inscriptionem Augustodunensem, quam citatis operibus J.-B. Pitra illustravit, non paucae elucubrationes dissertationesque factae sunt, quarum habes elenchum completum apud H. Leclercq, in « Dictionnaire d’arch, chrét. et de liturg. », art. Autun, bibliographia.
1846. BoissIEU (De), Inscriptions antiques de Lyon, gr. in-4°, Lyon, 1846-1854.
1847. LEBAS (Ph.), et WADDINGTON, Voyage archéologique en Grèce et en Asie- Mineure! Inscription, 5 vol., in-4°, Paris, 1847-1870.
1856. LE BLANT (E.), Recueil des inscriptions chrétiennes de la Gaule, antérieurs
au VIII siècle, Paris.
1861. DE Rossi (.f.-B.), {nscriptions Christianae urbis Romae.
1863. Corpus inscriptionum latinarum, in-fol., 1863, Berolini.
1871. HUBNER, {nscriptiones Hispaniae christianae, Berolini.
1877. Corpus inscripltionum graecarum, Berolini, 1828-1887.
1892. Le BLanT (E.), Nouveau recueil des inscriptions de la Gaule, Paris.
1896. Le BLANT (E.), 750 inscriptions de pierres gravées inédites ou peu connues, Paris.
1900. DELATTRE (A.-L.), Musée de S. Louis de Carthage, in-4°, Paris.
1902. CABROL et LECLERCQ, Monumenta Ecclesiae liturgica, in-4°, Parisiis.
1906. DELATTRE (A.-L.), Inscriptions chrétiennes de Carthage 1898-1904, 1906, in-8°, Tunis.
1910. MarRuCCHI, Épigralfia cristiana, Hoepli, Milano, L. 7,50.
1913. RENÊ AIGRAIN, Manuel d'Epigraphie chrétienne, Paris, Blaud et C.,
| vol. I (en latin) vol. II. (en grec).